వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः।
उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥ १.७२.१ ॥
విదేహ రాజు ఆ విధంగా పలికినప్పుడు, వసిష్ఠునితో కూడిన మహామునియైన విశ్వామిత్రుడు ఆ వీర రాజుతో ఈ మాట పలికాడు.
1.72.2
अचिन्त्यान्यप्रमेयाणि कुलानि नरपुंगव।
इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥ १.७२.२ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా! ఇక్ష్వాకుల, విదేహుల వంశాలు అచింత్యమైనవి, అపరిమితమైనవి; వీరికి సమానుడు ఎవ్వడూ లేడు.
1.72.3
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा।
रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥ १.७२.३ ॥
ఓ రాజా! ధర్మబంధం తగినదే, రూపసంపదా తగినదే. రామలక్ష్మణులకు సీత, ఊర్మిళలు తగినవారు.
1.72.4
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम।
भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥ १.७२.४ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా! నేను చెప్పవలసిన మాట వినండి. ధర్మజ్ఞుడైన ఈ రాజు కుశధ్వజుడు మీ తమ్ముడు.
1.72.5
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि।
सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥ १.७२.५ ॥
ఓ రాజా! ఈ ధర్మాత్ముడికి భూమిపై సాటిలేని రూపం కలిగిన ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. ఓ నరశ్రేష్ఠా! భార్యల కోసం వారిని మేము వరిస్తున్నాము.
1.72.6
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः।
वरये ते सुते राजंस्तयोरर्थे महात्मनोः ॥ १.७२.६ ॥
ఓ రాజా! ఆ మహాత్ములు, బుద్ధిమంతులైన కుమారులు భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు కోసం మీ ఇద్దరు కుమార్తెలను నేను వరిస్తున్నాను.
1.72.7
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः।
लोकपालसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥ १.७२.७ ॥
ఈ దశరథ కుమారులు రూప యౌవనాలతో ప్రకాశిస్తున్నారు; వీరు లోకపాలకులకు సమానులు, వీరి పరాక్రమం దేవతలతో సమానం.
1.72.8
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्।
इक्ष्वाकुकुलमव्यग्रं भवतः पुण्यकर्मणः ॥ १.७२.८ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఇరు వంశాల బంధం స్థిరంగా ఏర్పడుగాక; పుణ్యకర్ములైన మీ కులంతో ఇక్ష్వాకు వంశం అచంచలంగా కలవుగాక.
1.72.9
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा वसिष्ठस्य मते तदा।
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.९ ॥
విశ్వామిత్రుని మాటలు విని, వసిష్ఠుని అంగీకారం పొందిన తరువాత, జనకుడు చేతులు జోడించి ఆ ఇద్దరు మునిశ్రేష్ఠులతో ఇలా పలికాడు.
1.72.10
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां तौ मुनिपुंगवौ।
सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयतः स्वयम् ॥ १.७२.१० ॥
ఈ కులం ధన్యమైనదని నేను భావిస్తున్నాను; ఈ తగిన కుల బంధాన్ని మీ ఇద్దరు మునిశ్రేష్ఠులే స్వయంగా ఆజ్ఞాపిస్తున్నారు.
1.72.11
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे।
पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ १.७२.११ ॥
అలాగే కానివ్వండి, మీకు శుభం కలుగుగాక; ఈ ఇద్దరు కుశధ్వజుని కుమార్తెలు; శత్రుఘ్నుడు, భరతుడు ఇద్దరూ కలిసి వీరిని భార్యలుగా పొందుగాక.
1.72.12
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसॄणां महामुने।
पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥ १.७२.१२ ॥
ఓ మహామునీ, ఒకే రోజున నలుగురు రాజకుమారీలను నలుగురు మహాబలులైన రాజకుమారులు పాణిగ్రహణం చేయుగాక.
1.72.13
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः।
वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥ १.७२.१३ ॥
బ్రహ్మన్! ఆ మరునాడు ఫల్గునీ నక్షత్రాల క్రింద, జ్ఞానులు వివాహ కార్యాన్ని ప్రశంసిస్తారు; అక్కడ భగుడు మరియు ప్రజాపతి ఉంటారు.
1.72.14
एवमुक्त्वा वचः सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः।
उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७२.१४ ॥
ఇలా మృదువైన మాటలు పలికి, జనకుడు లేచి చేతులు జోడించి, ఆ ఇద్దరు శ్రేష్ఠ మునులతో ఈ మాట అన్నాడు.
1.72.15
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मि भवतोस्तथा।
इमान्यासनमुख्यानि आस्यतां मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.१५ ॥
మీ రాకతో నాకు పరమ ధర్మం నెరవేరింది; నేను మీ ఇద్దరికీ శిష్యుడను. ఇవే ఉత్తమ ఆసనాలు; మునిశ్రేష్ఠులారా, కూర్చోండి.
1.72.16
यथा दशरथस्येयं तथायोध्या पुरी मम।
प्रभुत्वे नास्ति संदेहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥ १.७२.१६ ॥
ఇది దశరథునిదో అలాగే నా అయోధ్యా నగరం కూడా. దీని ప్రభుత్వంలో సందేహం లేదు; మీకు తగినట్లు చేయండి.
1.72.17
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः।
राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ १.७२.१७ ॥
వైదేహుడు జనకుడు ఇలా పలుకుతుండగా, రఘునందనుడైన దశరథ రాజు సంతోషించి భూపతియైన జనకునితో ఇలా బదులిచ్చాడు.
1.72.18
युवामसंख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ।
ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥ १.७२.१८ ॥
మీ ఇద్దరు సోదరులు అసంఖ్యాత గుణాలు గలవారు, మిథిలకు ప్రభువులు; మీచేత ఋషులు మరియు రాజసమూహాలు సత్కరింపబడ్డారు.
1.72.19
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामः स्वमालयम्।
श्राद्धकर्माणि विधिवद्विधास्य इति चाब्रवीत् ॥ १.७२.१९ ॥
మీకు శుభం కలుగుగాక. మేము మా నివాసానికి వెళ్తాము, విధిప్రకారం శ్రాద్ధకర్మలు చేస్తాను అని ఆయన అన్నాడు.
1.72.20
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा।
मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥ १.७२.२० ॥
అప్పుడు మహాయశస్వి అయిన దశరథ రాజు ఆ నరపతి (జనకుని) వద్ద సెలవు తీసుకొని, ఆ ఇద్దరు మునీంద్రులను ముందుంచుకొని వేగంగా వెళ్లాడు.
1.72.21
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः।
प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ १.७२.२१ ॥
ఆ రాజు తన నివాసానికి చేరి విధిప్రకారం శ్రాద్ధం చేసి, ప్రభాతకాలంలో లేచి ఉత్తమమైన గోదానం చేశాడు.
1.72.22
गवां शतसहस्रं च ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः।
एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥ १.७२.२२ ॥
ఆ రాజు బ్రాహ్మణులకు ఒక్కొక్కరికి వందల వేల గోవులను ఇచ్చాడు, పుత్రుల ఉద్దేశంతో ధర్మప్రకారం.
1.72.23
सुवर्णशृङ्ग्यः सम्पन्नाः सवत्साः कांस्यदोहनाः।
गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥ १.७२.२३ ॥
బంగారు కొమ్ములు, దూడలతో, కంచు పాలపాత్రలతో కూడిన నాలుగు లక్షల గోవులను ఆ పురుషోత్తముడు (రాజు) ఇచ్చాడు.
1.72.24
वित्तमन्यच्च सुबहु द्विजेभ्यो रघुनन्दनः।
ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥ १.७२.२४ ॥
రఘునందనుడు ద్విజులకు ఇంకా అనేక ధనాలను ఇచ్చాడు; పుత్రుల ఉద్దేశంతో గోదానం చేస్తూ, పుత్రవత్సలుడైన ఆ రాజు.
1.72.25
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतः सन्नृपतिस्तदा।
लोकपालैरिवाभाति वृतः सौम्यः प्रजापतिः ॥ १.७२.२५ ॥
గోదాన సంస్కారం పూర్తిచేసిన తన కుమారులతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ రాజు, లోకపాలకులతో చుట్టుముట్టబడిన సౌమ్యుడైన ప్రజాపతిలా ప్రకాశించాడు.