ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः।
उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥ १.७२.१ ॥
ବିଦେହ ରାଜା ଏପରି କହିବାରୁ, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସେହି ବୀର ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
1.72.2
अचिन्त्यान्यप्रमेयाणि कुलानि नरपुंगव।
इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥ १.७२.२ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ବିଦେହଙ୍କ ବଂଶ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅପ୍ରମେୟ; ଏମାନଙ୍କ ସମତୁଲ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
1.72.3
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा।
रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥ १.७२.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଧର୍ମର ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ରୂପସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସୀତା ଓ ଊର୍ମିଳା ଉପଯୁକ୍ତ।
1.72.4
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम।
भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥ १.७२.४ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଯାହା କହିବାକୁ ଅଛି ମୋ ବଚନ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏହି ରାଜା କୁଶଧ୍ୱଜ ଆପଣଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା।
1.72.5
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि।
सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥ १.७२.५ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଏହି ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କର ପୃଥିବୀରେ ଅନୁପମ ରୂପର ଦୁଇ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପତ୍ନୀ ପାଇଁ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ବରଣ କରୁଛୁ।
1.72.6
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः।
वरये ते सुते राजंस्तयोरर्थे महात्मनोः ॥ १.७२.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ମହାତ୍ମା ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁମାର ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କୁ ବରଣ କରୁଛି।
1.72.7
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः।
लोकपालसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥ १.७२.७ ॥
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର; ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଶୋଭିତ, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସମାନ, ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ।
1.72.8
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्।
इक्ष्वाकुकुलमव्यग्रं भवतः पुण्यकर्मणः ॥ १.७२.८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉଭୟ କୁଳର ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ ଆପଣଙ୍କ କୁଳ ସହିତ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶ ଅଟଳ ରୂପେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।
1.72.9
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा वसिष्ठस्य मते तदा।
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.९ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମତି ଜାଣି, ସେତେବେଳେ ଜନକ କରଯୋଡ଼ି ସେହି ଦୁଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.72.10
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां तौ मुनिपुंगवौ।
सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयतः स्वयम् ॥ १.७२.१० ॥
ଏହି କୁଳକୁ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ମନେ କରେ, କାରଣ ଆପଣ ଦୁଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱୟଂ ଏହି ଯୋଗ୍ୟ କୁଳସମ୍ବନ୍ଧର ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି।
1.72.11
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे।
पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ १.७२.११ ॥
ସେହିପରି ହେଉ, ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏହି ଦୁଇଜଣ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ କନ୍ୟା; ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତ ଉଭୟ ଏକାସାଥି ଏମାନଙ୍କୁ ପତ୍ନୀରୂପେ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।
1.72.12
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसॄणां महामुने।
पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥ १.७२.१२ ॥
ହେ ମହାମୁନି, ଏକା ଦିନରେ ଚାରିଜଣ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ ଚାରିଜଣ ମହାବଳୀ ରାଜପୁତ୍ର କରନ୍ତୁ।
1.72.13
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः।
वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥ १.७२.१३ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! ତା'ପରଦିନ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବିବାହ ବିଧିର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ଭଗ ଓ ପ୍ରଜାପତି ଥା'ନ୍ତି।
1.72.14
एवमुक्त्वा वचः सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः।
उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७२.१४ ॥
ଏପରି ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହି, ଜନକ ଉଠି କରଯୋଡ଼ି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
1.72.15
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मि भवतोस्तथा।
इमान्यासनमुख्यानि आस्यतां मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.१५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ମୋର ପରମ ଧର୍ମ ସାଧିତ ହେଲା; ମୁଁ ଆପଣ ଦୁହିଁଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ। ଏଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନ; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ବସନ୍ତୁ।
1.72.16
यथा दशरथस्येयं तथायोध्या पुरी मम।
प्रभुत्वे नास्ति संदेहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥ १.७२.१६ ॥
ଏହା ଦଶରଥଙ୍କ ଯେପରି, ମୋର ଏହି ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ ମଧ୍ୟ ସେପରି। ଏହାର ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯଥାର୍ଥ ଯାହା, ଆପଣମାନେ ତାହା କରନ୍ତୁ।
1.72.17
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः।
राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ १.७२.१७ ॥
ବୈଦେହ ଜନକ ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ରଘୁନନ୍ଦନ ରାଜା ଦଶରଥ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ମହୀପତି ଜନକଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.72.18
युवामसंख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ।
ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥ १.७२.१८ ॥
ଆପଣ ଦୁହେଁ ଭାଇ ଅସଂଖ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, ମିଥିଳାର ଅଧିପତି; ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଋଷି ଓ ରାଜସମୂହ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
1.72.19
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामः स्वमालयम्।
श्राद्धकर्माणि विधिवद्विधास्य इति चाब्रवीत् ॥ १.७२.१९ ॥
ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଶୁଭ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଆମେ ନିଜ ଗୃହକୁ ଯିବା ଏବଂ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ କରିବା, ଏହା କହି ସେ କହିଲେ।
1.72.20
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा।
मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥ १.७२.२० ॥
ସେତେବେଳେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାଜା ଦଶରଥ ସେହି ନରପତିଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ସେହି ଦୁଇ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
1.72.21
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः।
प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ १.७२.२१ ॥
ସେହି ରାଜା ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଇ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଉତ୍ତମ ଗୋଦାନ କଲେ।
1.72.22
गवां शतसहस्रं च ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः।
एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥ १.७२.२२ ॥
ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏକ ଏକ କରି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦେଲେ, ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧର୍ମାନୁସାରେ।
1.72.23
सुवर्णशृङ्ग्यः सम्पन्नाः सवत्साः कांस्यदोहनाः।
गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥ १.७२.२३ ॥
ସୁନା ଶିଙ୍ଗ, ବାଛୁରି ସହିତ, କାଂସା ଦୋହନ ପାତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଗାଈ ସେହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଲେ।
1.72.24
वित्तमन्यच्च सुबहु द्विजेभ्यो रघुनन्दनः।
ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥ १.७२.२४ ॥
ରଘୁନନ୍ଦନ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଆହୁରି ବହୁ ଧନ ଦେଲେ; ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗୋଦାନ କରି, ପୁତ୍ରବତ୍ସଳ ସେହି ରାଜା।
1.72.25
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतः सन्नृपतिस्तदा।
लोकपालैरिवाभाति वृतः सौम्यः प्रजापतिः ॥ १.७२.२५ ॥
ଗୋଦାନ ସଂସ୍କାର ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ସେ ରାଜା ସେତେବେଳେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ସୌମ୍ୟ ପ୍ରଜାପତି ପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।