ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः।
उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥ १.७२.१ ॥
ವಿದೇಹ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ವಸಿಷ್ಠರೊಂದಿಗಿದ್ದ ಮಹಾಮುನಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಆ ವೀರ ರಾಜನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
1.72.2
अचिन्त्यान्यप्रमेयाणि कुलानि नरपुंगव।
इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥ १.७२.२ ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳ ಮತ್ತು ವಿದೇಹರ ವಂಶಗಳು ಚಿಂತನೆಗೆ ನಿಲುಕದವು, ಅಳೆಯಲಾಗದವು; ಇವರಿಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
1.72.3
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा।
रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥ १.७२.३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಧರ್ಮ ಸಂಬಂಧವೂ ಸೂಕ್ತವೇ, ರೂಪ ಸಂಪತ್ತೂ ಸೂಕ್ತವೇ. ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಊರ್ಮಿಳೆ ಸೂಕ್ತರು.
1.72.4
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम।
भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥ १.७२.४ ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ನಾನು ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕೇಳು. ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಈ ರಾಜ ಕುಶಧ್ವಜನು ನಿನ್ನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ.
1.72.5
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि।
सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥ १.७२.५ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಈ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಪಮ ರೂಪದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರಿದ್ದಾರೆ. ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಪತ್ನಿಯರಿಗಾಗಿ ನಾವು ಅವರನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
1.72.6
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः।
वरये ते सुते राजंस्तयोरर्थे महात्मनोः ॥ १.७२.६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಆ ಮಹಾತ್ಮರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತರೂ ಆದ ಕುಮಾರರಾದ ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ನಾನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
1.72.7
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः।
लोकपालसमाः सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥ १.७२.७ ॥
ಇವರು ದಶರಥನ ಪುತ್ರರು; ರೂಪ ಮತ್ತು ಯೌವನದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವವರು, ಲೋಕಪಾಲಕರಿಗೆ ಸಮಾನರು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮ ಉಳ್ಳವರು.
1.72.8
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्।
इक्ष्वाकुकुलमव्यग्रं भवतः पुण्यकर्मणः ॥ १.७२.८ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಉಭಯ ಕುಲಗಳ ಸಂಬಂಧ ಬೆಸೆಯಲಿ; ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಾದ ನಿಮ್ಮ ಕುಲದೊಂದಿಗೆ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶ ಅಚಲವಾಗಿ ಸೇರಲಿ.
1.72.9
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा वसिष्ठस्य मते तदा।
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.९ ॥
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಸಿಷ್ಠರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಜನಕನು ಕೈಮುಗಿದು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.72.10
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां तौ मुनिपुंगवौ।
सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयतः स्वयम् ॥ १.७२.१० ॥
ಈ ಕುಲ ಧನ್ಯವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಈ ಯೋಗ್ಯ ಕುಲಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೀವಿಬ್ಬರೇ ಸ್ವತಃ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ.
1.72.11
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे।
पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ १.७२.११ ॥
ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ, ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ಈ ಇಬ್ಬರು ಕುಶಧ್ವಜನ ಪುತ್ರಿಯರು; ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಭರತ ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಪತ್ನಿಯರಾಗಿ ಪಡೆಯಲಿ.
1.72.12
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसॄणां महामुने।
पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥ १.७२.१२ ॥
ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ರಾಜಕುಮಾರಿಯರ ಕೈಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಾಲ್ವರು ಮಹಾಬಲ ರಾಜಕುಮಾರರು ನೆರವೇರಿಸಲಿ.
1.72.13
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः।
वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥ १.७२.१३ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಮರುದಿನ ಫಲ್ಗುನೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವಾಹ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಭಗನೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.
1.72.14
एवमुक्त्वा वचः सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः।
उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७२.१४ ॥
ಹೀಗೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಜನಕ ರಾಜನು ಎದ್ದು ಕೈಮುಗಿದು, ಇಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.72.15
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मि भवतोस्तथा।
इमान्यासनमुख्यानि आस्यतां मुनिपुंगवौ ॥ १.७२.१५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನದಿಂದ ನನಗೆ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಸಾಧಿತವಾಯಿತು; ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಶಿಷ್ಯನು. ಇವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನಗಳು; ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ.
1.72.16
यथा दशरथस्येयं तथायोध्या पुरी मम।
प्रभुत्वे नास्ति संदेहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥ १.७२.१६ ॥
ಇದು ದಶರಥನದೋ ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ; ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿ.
1.72.17
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः।
राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ १.७२.१७ ॥
ವೈದೇಹ ಜನಕನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು, ರಘುನಂದನನಾದ ದಶರಥ ರಾಜನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಭೂಪತಿ ಜನಕನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
1.72.18
युवामसंख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ।
ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥ १.७२.१८ ॥
ನೀವಿಬ್ಬರು ಅಸಂಖ್ಯ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಸಹೋದರರು, ಮಿಥಿಲೆಯ ಒಡೆಯರು; ನಿಮ್ಮಿಂದ ಋಷಿಗಳೂ ರಾಜಸಮೂಹಗಳೂ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
1.72.19
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामः स्वमालयम्।
श्राद्धकर्माणि विधिवद्विधास्य इति चाब्रवीत् ॥ १.७२.१९ ॥
ನಿಮಗೆ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಶುಭವಾಗಲಿ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
1.72.20
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा।
मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥ १.७२.२० ॥
ಆಗ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಜ ದಶರಥನು ಆ ನರಪತಿಯಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮುನೀಂದ್ರರನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿಕೊಂಡು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು.
1.72.21
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः।
प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ १.७२.२१ ॥
ಆ ರಾಜನು ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಉತ್ತಮ ಗೋದಾನ ಮಾಡಿದನು.
1.72.22
गवां शतसहस्रं च ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः।
एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥ १.७२.२२ ॥
ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೆ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಪುತ್ರರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ.
1.72.23
सुवर्णशृङ्ग्यः सम्पन्नाः सवत्साः कांस्यदोहनाः।
गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥ १.७२.२३ ॥
ಚಿನ್ನದ ಕೊಂಬುಗಳು, ಕರುಗಳು, ಕಂಚಿನ ಹಾಲು ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಹಸುಗಳನ್ನು ಆ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನು ನೀಡಿದನು.
1.72.24
वित्तमन्यच्च सुबहु द्विजेभ्यो रघुनन्दनः।
ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥ १.७२.२४ ॥
ರಘುನಂದನನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಪುತ್ರರ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಗೋದಾನ ಮಾಡಿದ, ಪುತ್ರವತ್ಸಲನಾದ ಅವನು.
1.72.25
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतः सन्नृपतिस्तदा।
लोकपालैरिवाभाति वृतः सौम्यः प्रजापतिः ॥ १.७२.२५ ॥
ಗೋದಾನ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ತನ್ನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಜನು, ಲೋಕಪಾಲಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು.