વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.74.1
अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः।
आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम् ॥ १.७४.१ ॥
રાત્રિ વીત્યા પછી મહામુનિ વિશ્વામિત્ર તે બંને રાજાઓની રજા લઈને ઉત્તર પર્વત તરફ ગયા.
1.74.2
विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम्।
आपृष्ट्वैव जगामाशु राजा दशरथः पुरीम् ॥ १.७४.२ ॥
વિશ્વામિત્ર ગયા પછી રાજા દશરથ મિથિલાના સ્વામી વૈદેહ રાજાની રજા લઈને તરત પોતાના નગર તરફ ગયા.
1.74.3
अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु।
गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वरः ॥ १.७४.३ ॥
પછી વિદેહોના રાજા, મિથિલેશ્વરે કન્યાધન તરીકે લાખો ગાયો સહિત ઘણું ધન આપ્યું.
1.74.4
कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमान् कोट्यम्बराणि च।
हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलंकृतम् ॥ १.७४.४ ॥
ઉત્તમ કામળા, રેશમી વસ્ત્રો, કરોડો વસ્ત્રો, હાથી, ઘોડા, રથ અને પાયદળ — દિવ્ય રૂપવાળા અને સારી રીતે શણગારેલા — પણ આપ્યા.
1.74.5
ददौ कन्याशतं तासां दासीदासमनुत्तमम्।
हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च ॥ १.७४.५ ॥
સો કન્યાઓ, અનુપમ દાસદાસીઓ, તથા સોનું, સુવર્ણ, મોતી અને પરવાળા પણ આપ્યા.
1.74.6
ददौ राजा सुसंहृष्टः कन्याधनमनुत्तमम्।
दत्त्वा बहुविधं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम् ॥ १.७४.६ ॥
અત્યંત પ્રસન્ન થઈ રાજાએ ઉત્તમ કન્યાધન આપ્યું; અનેક પ્રકારની વસ્તુઓ આપીને તેમણે બીજા રાજાની રજા લીધી.
1.74.7
प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वरः।
राजाप्ययोध्याधिपतिः सह पुत्रैर्महात्मभिः ॥ १.७४.७ ॥
મિથિલેશ્વર પોતાના નિવાસ મિથિલામાં પ્રવેશ્યા; અને અયોધ્યાધિપતિ રાજા પણ મહાત્મા પુત્રો સાથે ગયા.
1.74.8
ऋषीन् सर्वान् पुरस्कृत्य जगाम सबलानुगः।
गच्छन्तं तु नरव्याघ्रं सर्षिसङ्घं सराघवम् ॥ १.७४.८ ॥
બધા ઋષિઓને આગળ રાખીને તે સેના અને અનુચરો સાથે ગયો; નરવ્યાઘ્ર રાઘવ ઋષિસમૂહ સાથે જઈ રહ્યા હતા.
1.74.9
घोरास्तु पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति समन्ततः।
भौमाश्चैव मृगाः सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम् ॥ १.७४.९ ॥
ચારેય બાજુથી ભયંકર પક્ષીઓ બોલી રહ્યા હતા; અને ભૂમિના બધા પશુઓ પ્રદક્ષિણા કરતા ચાલતા હતા.
1.74.10
तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत।
असौम्याः पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणाः ॥ १.७४.१० ॥
તેમને જોઈને રાજાઓમાં સિંહ સમાન તેણે વસિષ્ઠને પૂછ્યું: "આ પક્ષીઓ અપશુકનિયાળ અને ભયંકર છે; અને પશુઓ પણ પ્રદક્ષિણા કરતા જાય છે."
1.74.11
किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति।
राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषिः ॥ १.७४.११ ॥
"આ શું છે? હૃદયને કંપાવે છે; મારું મન વિષાદ પામે છે." રાજા દશરથનું આ વચન સાંભળીને મહર્ષિ...
1.74.12
उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत् फलम्।
उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम् ॥ १.७४.१२ ॥
મધુર વાણીમાં બોલ્યા: "સાંભળો, આનું ફળ આ છે: પક્ષીઓના મુખમાંથી નીકળેલું એક દિવ્ય અને ઘોર ભય આવી પહોંચ્યું છે."
1.74.13
मृगाः प्रशमयन्त्येते संतापस्त्यज्यतामयम्।
तेषां संवदतां तत्र वायुः प्रादुर्बभूव ह ॥ १.७४.१३ ॥
આ મૃગો તેને શાંત કરી રહ્યા છે; આ સંતાપ છોડી દો. તેઓ ત્યાં વાત કરતા હતા ત્યારે પવન વાયો.
1.74.14
कम्पयन् मेदिनीं सर्वां पातयंश्च महाद्रुमान्।
तमसा संवृतः सूर्यः सर्वे नावेदिषुर्दिशः ॥ १.७४.१४ ॥
તે પવને આખી પૃથ્વીને ધ્રુજાવી અને મોટાં વૃક્ષોને ઉખેડી નાખ્યાં. અંધકારથી સૂર્ય ઢંકાઈ ગયો; સૌને દિશાઓ સમજાઈ નહીં.
1.74.15
भस्मना चावृतं सर्वं सम्मूढमिव तद्बलम्।
वसिष्ठ ऋषयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा ॥ १.७४.१५ ॥
રાખથી બધું ઢંકાઈ ગયું હતું; તે સેના જાણે મૂર્છિત થઈ ગઈ હોય તેવી હતી. ત્યારે વસિષ્ઠ, અન્ય ઋષિઓ અને પુત્રો સહિત રાજા પણ ત્યાં હતા.
1.74.16
ससंज्ञा इव तत्रासन् सर्वमन्यद्विचेतनम्।
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमूः ॥ १.७४.१६ ॥
ત્યાં કેટલાક જાણે ભાનમાં હતા, બાકીના બધા બેભાન હતા. તે ભયંકર અંધકારમાં તે સેના રાખથી ઢંકાયેલી હોય તેવી હતી.
1.74.17
ददर्श भीमसंकाशं जटामण्डलधारिणम्।
भार्गवं जामदग्न्येयं राजा राजविमर्दनम् ॥ १.७४.१७ ॥
ભયંકર રૂપવાળા, જટામંડળ ધારણ કરેલા, ભાર્ગવ, જમદગ્નિના પુત્ર, રાજાઓનો વિનાશ કરનારને તેણે જોયા.
1.74.18
कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुःसहम्।
ज्वलन्तमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनैः ॥ १.७४.१८ ॥
કૈલાસ સમાન દુર્ધર્ષ, કાલાગ્નિ સમાન અસહ્ય, પોતાના તેજથી જાણે બળતો, સામાન્ય લોકો માટે જોવો કઠિન.
1.74.19
स्कन्धे चासज्ज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम्।
प्रगृह्य शरमुग्रं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम् ॥ १.७४.१९ ॥
ખભે પરશુ લટકાવીને, વીજળીના સમૂહ જેવું ધનુષ્ય અને ત્રિપુરાસુરનો સંહાર કરનાર શિવની જેમ એક ઉગ્ર બાણ હાથમાં લઈને.
1.74.20
तं दृष्ट्वा भीमसंकाशं ज्वलन्तमिव पावकम्।
वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणाः ॥ १.७४.२० ॥
ભયંકર, બળતા અગ્નિ જેવા તેમને જોઈને, વસિષ્ઠ મુખ્ય જપ-હોમમાં લીન બ્રાહ્મણો.
1.74.21
संगता मुनयः सर्वे संजजल्पुरथो मिथः।
कच्चित् पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति ॥ १.७४.२१ ॥
ભેગા થયેલા સર્વ મુનિઓ અંદરોઅંદર બોલ્યા: પિતાના વધથી ક્રોધિત તેઓ ક્ષત્રિય વંશનો નાશ નહીં કરે શું?
1.74.22
पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वरः।
क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम् ॥ १.७४.२२ ॥
પહેલાં ક્ષત્રિયોનો વધ કરીને તેમનો ક્રોધ શાંત થઈ ગયો છે, જ્વર પણ ગયો છે; ક્ષત્રિય વંશનો ફરી નાશ કરવાનો તેમનો ઇરાદો નથી.
1.74.23
एवमुक्त्वार्घ्यमादाय भार्गवं भीमदर्शनम्।
ऋषयो राम रामेति मधुरं वाक्यमब्रुवन् ॥ १.७४.२३ ॥
આમ કહીને, અર્ઘ્ય લઈને ભયંકર દેખાવવાળા ભાર્ગવને ઋષિઓ મધુર વાણીમાં બોલ્યા, "હે રામ, રામ!"
1.74.24
प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिदत्तां प्रतापवान्।
रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्योऽभ्यभाषत ॥ १.७४.२४ ॥
ઋષિઓએ આપેલું એ સન્માન સ્વીકારીને, પરાક્રમી જમદગ્નિપુત્ર રામે દશરથપુત્ર રામને સંબોધ્યા.