వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 1.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.74.1
अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः।
आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम् ॥ १.७४.१ ॥
అనంతరం రాత్రి గడిచిన తరువాత, మహామునియైన విశ్వామిత్రుడు ఆ ఇద్దరు రాజులను వీడ్కోలు అడిగి ఉత్తర పర్వతానికి వెళ్ళెను.
1.74.2
विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम्।
आपृष्ट्वैव जगामाशु राजा दशरथः पुरीम् ॥ १.७४.२ ॥
విశ్వామిత్రుడు వెళ్ళిన తరువాత, రాజు దశరథుడు మిథిలాధిపతి అయిన వైదేహ రాజు వద్ద వీడ్కోలు తీసుకుని వేగంగా తన నగరానికి వెళ్ళెను.
1.74.3
अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु।
गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वरः ॥ १.७४.३ ॥
అప్పుడు విదేహుల రాజు, మిథిలేశ్వరుడు కన్యాధనంగా అనేక లక్షల గోవులతో సహా ఎంతో ధనాన్ని ఇచ్చెను.
1.74.4
कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमान् कोट्यम्बराणि च।
हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलंकृतम् ॥ १.७४.४ ॥
శ్రేష్ఠమైన కంబళులు, పట్టువస్త్రాలు, కోట్ల కొలది వస్త్రాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలిబంటులు — దివ్య రూపంతో, చక్కగా అలంకరించబడినవి — కూడా ఇచ్చెను.
1.74.5
ददौ कन्याशतं तासां दासीदासमनुत्तमम्।
हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च ॥ १.७४.५ ॥
వారిలో వందమంది కన్యలను, అనుపమమైన దాసదాసీజనాన్ని, బంగారం, సువర్ణం, ముత్యాలు, పగడాలు కూడా ఇచ్చెను.
1.74.6
ददौ राजा सुसंहृष्टः कन्याधनमनुत्तमम्।
दत्त्वा बहुविधं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम् ॥ १.७४.६ ॥
అత్యంత సంతోషంతో రాజు శ్రేష్ఠమైన కన్యాధనాన్ని ఇచ్చెను; అనేక విధాల వస్తువులను ఇచ్చి, ఆ రాజు ఇతర రాజు వద్ద వీడ్కోలు తీసుకున్నాడు.
1.74.7
प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वरः।
राजाप्ययोध्याधिपतिः सह पुत्रैर्महात्मभिः ॥ १.७४.७ ॥
మిథిలేశ్వరుడు తన నివాసమైన మిథిలలో ప్రవేశించాడు; అయోధ్యాధిపతి రాజు కూడా మహాత్ములైన తన కుమారులతో కలిసి వెళ్ళాడు.
1.74.8
ऋषीन् सर्वान् पुरस्कृत्य जगाम सबलानुगः।
गच्छन्तं तु नरव्याघ्रं सर्षिसङ्घं सराघवम् ॥ १.७४.८ ॥
మునులందరినీ ముందుంచుకొని అతడు సైన్యంతో, అనుచరులతో వెళ్ళాడు; నరవ్యాఘ్రుడైన రాఘవుడు ఋషిసమూహంతో వెళ్తుండగా.
1.74.9
घोरास्तु पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति समन्ततः।
भौमाश्चैव मृगाः सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम् ॥ १.७४.९ ॥
చుట్టూ భయంకరమైన పక్షులు అరుస్తున్నాయి; నేలపై ఉన్న మృగాలన్నీ ప్రదక్షిణంగా నడుస్తున్నాయి.
1.74.10
तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत।
असौम्याः पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणाः ॥ १.७४.१० ॥
వాటిని చూసి రాజశార్దూలుడు వసిష్ఠుని అడిగాడు: "ఈ పక్షులు అశుభకరమైనవి, భయంకరమైనవి; మృగాలు కూడా ప్రదక్షిణంగా వెళ్తున్నాయే."
1.74.11
किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति।
राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषिः ॥ १.७४.११ ॥
"ఇదేమిటి? హృదయాన్ని కంపింపజేస్తోంది; నా మనసు విషాదంలో మునుగుతోంది." దశరథ రాజు ఈ మాటలు విని మహర్షి...
1.74.12
उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत् फलम्।
उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम् ॥ १.७४.१२ ॥
మధురమైన వాణితో పలికాడు: "వినండి, దీని ఫలితం ఇదే: పక్షుల ముఖం నుండి వెలువడిన దివ్యమైన ఘోర భయం సమీపించింది."
1.74.13
मृगाः प्रशमयन्त्येते संतापस्त्यज्यतामयम्।
तेषां संवदतां तत्र वायुः प्रादुर्बभूव ह ॥ १.७४.१३ ॥
ఈ మృగాలు అతన్ని శాంతింపజేస్తున్నాయి; ఈ సంతాపాన్ని విడిచిపెట్టు. వారు అక్కడ మాట్లాడుకుంటుండగా గాలి వీచింది.
1.74.14
कम्पयन् मेदिनीं सर्वां पातयंश्च महाद्रुमान्।
तमसा संवृतः सूर्यः सर्वे नावेदिषुर्दिशः ॥ १.७४.१४ ॥
ఆ గాలి భూమినంతటినీ కంపింపజేసి, పెద్ద వృక్షాలను కూలుస్తూ వీచింది. చీకటితో సూర్యుడు కప్పబడ్డాడు; అందరూ దిక్కులను గుర్తించలేకపోయారు.
1.74.15
भस्मना चावृतं सर्वं सम्मूढमिव तद्बलम्।
वसिष्ठ ऋषयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा ॥ १.७४.१५ ॥
బూడిదతో అంతా కప్పబడి ఉంది; ఆ సైన్యం మోహంలో పడినట్టు ఉంది. అప్పుడు వసిష్ఠుడు, ఇతర ఋషులు, కుమారులతో కూడిన రాజు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
1.74.16
ससंज्ञा इव तत्रासन् सर्वमन्यद्विचेतनम्।
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमूः ॥ १.७४.१६ ॥
అక్కడ కొందరు స్పృహలో ఉన్నట్టు, మిగతావారంతా అచేతనంగా ఉన్నారు. ఆ భయంకర చీకటిలో ఆ సైన్యం బూడిదతో కప్పబడినట్టు ఉంది.
1.74.17
ददर्श भीमसंकाशं जटामण्डलधारिणम्।
भार्गवं जामदग्न्येयं राजा राजविमर्दनम् ॥ १.७४.१७ ॥
భయంకర రూపంతో, జటామండలాన్ని ధరించిన భార్గవుడు, జమదగ్ని కుమారుడు, రాజులను మర్దించువాడిని అతడు చూశాడు.
1.74.18
कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुःसहम्।
ज्वलन्तमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनैः ॥ १.७४.१८ ॥
కైలాసంలా దుర్ధర్షుడు, కాలాగ్నిలా భరింపరానివాడు, తన తేజస్సుతో మండుతున్నట్టుగా, సామాన్య జనులకు చూడ కష్టమైనవాడు.
1.74.19
स्कन्धे चासज्ज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम्।
प्रगृह्य शरमुग्रं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम् ॥ १.७४.१९ ॥
భుజంపై పరశువును తగిలించి, మెరుపుల సమూహంలా ఉన్న ధనుస్సును, త్రిపురాసురుని సంహరించిన శివునిలా భయంకరమైన బాణాన్ని పట్టుకొని.
1.74.20
तं दृष्ट्वा भीमसंकाशं ज्वलन्तमिव पावकम्।
वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणाः ॥ १.७४.२० ॥
భయంకరంగా, మండుతున్న అగ్నిలా కనిపించిన ఆయనను చూసి, వసిష్ఠుని ముఖ్యులుగా గల, జపహోమాలలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులు.
1.74.21
संगता मुनयः सर्वे संजजल्पुरथो मिथः।
कच्चित् पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति ॥ १.७४.२१ ॥
అక్కడ చేరిన మునులందరూ తమలో తాము మాట్లాడుకున్నారు: తండ్రి వధతో కోపించినవాడు క్షత్రియ వంశాన్ని నాశనం చేయడేమో అని.
1.74.22
पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वरः।
क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम् ॥ १.७४.२२ ॥
ఇంతకుముందే క్షత్రియులను వధించి ఆయన కోపం చల్లారింది, ఆవేశం తగ్గింది; క్షత్రియ వంశాన్ని మళ్ళీ నాశనం చేయాలన్నది ఆయన సంకల్పం కాదు.
1.74.23
एवमुक्त्वार्घ्यमादाय भार्गवं भीमदर्शनम्।
ऋषयो राम रामेति मधुरं वाक्यमब्रुवन् ॥ १.७४.२३ ॥
ఇలా చెప్పి, అర్ఘ్యం తీసుకుని భయంకర రూపుడైన భార్గవుని వద్దకు వెళ్లి, ఋషులు "రామా, రామా!" అని మధురంగా పలికారు.
1.74.24
प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिदत्तां प्रतापवान्।
रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्योऽभ्यभाषत ॥ १.७४.२४ ॥
ఋషులు ఇచ్చిన ఆ పూజను స్వీకరించి, పరాక్రమశాలి జామదగ్న్యుడైన రాముడు దశరథ పుత్రుడైన రాముని ఉద్దేశించి పలికాడు.