ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 1.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.74.1
अथ रात्र्यां व्यतीतायां विश्वामित्रो महामुनिः।
आपृष्ट्वा तौ च राजानौ जगामोत्तरपर्वतम् ॥ १.७४.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
1.74.2
विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम्।
आपृष्ट्वैव जगामाशु राजा दशरथः पुरीम् ॥ १.७४.२ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਿਦੇਹ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਛੇਤੀ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
1.74.3
अथ राजा विदेहानां ददौ कन्याधनं बहु।
गवां शतसहस्राणि बहूनि मिथिलेश्वरः ॥ १.७४.३ ॥
ਫਿਰ ਵਿਦੇਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਮਿਥਿਲੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕੰਨਿਆ-ਧਨ ਵਜੋਂ ਲੱਖਾਂ ਗਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
1.74.4
कम्बलानां च मुख्यानां क्षौमान् कोट्यम्बराणि च।
हस्त्यश्वरथपादातं दिव्यरूपं स्वलंकृतम् ॥ १.७४.४ ॥
ਉੱਤਮ ਕੰਬਲ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ, ਕਰੋੜਾਂ ਵਸਤਰ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰੱਥ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ — ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੇ ਹੋਏ — ਵੀ ਦਿੱਤੇ।
1.74.5
ददौ कन्याशतं तासां दासीदासमनुत्तमम्।
हिरण्यस्य सुवर्णस्य मुक्तानां विद्रुमस्य च ॥ १.७४.५ ॥
ਸੌ ਕੰਨਿਆਵਾਂ, ਅਨੁਪਮ ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ, ਸੁਵਰਨ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਮੂੰਗਾ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।
1.74.6
ददौ राजा सुसंहृष्टः कन्याधनमनुत्तमम्।
दत्त्वा बहुविधं राजा समनुज्ञाप्य पार्थिवम् ॥ १.७४.६ ॥
ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਤਮ ਕੰਨਿਆ-ਧਨ ਦਿੱਤਾ; ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ।
1.74.7
प्रविवेश स्वनिलयं मिथिलां मिथिलेश्वरः।
राजाप्ययोध्याधिपतिः सह पुत्रैर्महात्मभिः ॥ १.७४.७ ॥
ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਮਿਥਿਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਜਾ ਵੀ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿਆ।
1.74.8
ऋषीन् सर्वान् पुरस्कृत्य जगाम सबलानुगः।
गच्छन्तं तु नरव्याघ्रं सर्षिसङ्घं सराघवम् ॥ १.७४.८ ॥
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਗਿਆ; ਨਰ-ਸ਼ੇਰ ਰਾਘਵ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
1.74.9
घोरास्तु पक्षिणो वाचो व्याहरन्ति समन्ततः।
भौमाश्चैव मृगाः सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम् ॥ १.७४.९ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਭਿਆਨਕ ਪੰਛੀ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
1.74.10
तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत।
असौम्याः पक्षिणो घोरा मृगाश्चापि प्रदक्षिणाः ॥ १.७४.१० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਉਸ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਇਹ ਪੰਛੀ ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ; ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।"
1.74.11
किमिदं हृदयोत्कम्पि मनो मम विषीदति।
राज्ञो दशरथस्यैतच्छ्रुत्वा वाक्यं महानृषिः ॥ १.७४.११ ॥
"ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਦਿਲ ਕੰਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ...
1.74.12
उवाच मधुरां वाणीं श्रूयतामस्य यत् फलम्।
उपस्थितं भयं घोरं दिव्यं पक्षिमुखाच्च्युतम् ॥ १.७४.१२ ॥
ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ: "ਸੁਣੋ, ਇਸਦਾ ਫਲ ਇਹ ਹੈ: ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਘੋਰ ਭੈ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।"
1.74.13
मृगाः प्रशमयन्त्येते संतापस्त्यज्यतामयम्।
तेषां संवदतां तत्र वायुः प्रादुर्बभूव ह ॥ १.७४.१३ ॥
ਇਹ ਹਿਰਨ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੰਤਾਪ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਹਵਾ ਚੱਲੀ।
1.74.14
कम्पयन् मेदिनीं सर्वां पातयंश्च महाद्रुमान्।
तमसा संवृतः सूर्यः सर्वे नावेदिषुर्दिशः ॥ १.७४.१४ ॥
ਉਸ ਹਵਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗਦਿਆਂ ਵਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ; ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ।
1.74.15
भस्मना चावृतं सर्वं सम्मूढमिव तद्बलम्।
वसिष्ठ ऋषयश्चान्ये राजा च ससुतस्तदा ॥ १.७४.१५ ॥
ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਜਿਵੇਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ।
1.74.16
ससंज्ञा इव तत्रासन् सर्वमन्यद्विचेतनम्।
तस्मिंस्तमसि घोरे तु भस्मच्छन्नेव सा चमूः ॥ १.७४.१६ ॥
ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜਿਵੇਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਬੇਹੋਸ਼ ਸਨ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਜਿਵੇਂ ਸੁਆਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।
1.74.17
ददर्श भीमसंकाशं जटामण्डलधारिणम्।
भार्गवं जामदग्न्येयं राजा राजविमर्दनम् ॥ १.७४.१७ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਾਰਗਵ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
1.74.18
कैलासमिव दुर्धर्षं कालाग्निमिव दुःसहम्।
ज्वलन्तमिव तेजोभिर्दुर्निरीक्ष्यं पृथग्जनैः ॥ १.७४.१८ ॥
ਕੈਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਅਜਿੱਤ, ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਾਂਗ ਅਸਹਿ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ।
1.74.19
स्कन्धे चासज्ज्य परशुं धनुर्विद्युद्गणोपमम्।
प्रगृह्य शरमुग्रं च त्रिपुरघ्नं यथा शिवम् ॥ १.७४.१९ ॥
ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਪਰਸ਼ੂ ਟੰਗ ਕੇ, ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਰਗਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ।
1.74.20
तं दृष्ट्वा भीमसंकाशं ज्वलन्तमिव पावकम्।
वसिष्ठप्रमुखा विप्रा जपहोमपरायणाः ॥ १.७४.२० ॥
ਭਿਆਨਕ, ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
1.74.21
संगता मुनयः सर्वे संजजल्पुरथो मिथः।
कच्चित् पितृवधामर्षी क्षत्रं नोत्सादयिष्यति ॥ १.७४.२१ ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: ਕੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਹ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਆ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ?
1.74.22
पूर्वं क्षत्रवधं कृत्वा गतमन्युर्गतज्वरः।
क्षत्रस्योत्सादनं भूयो न खल्वस्य चिकीर्षितम् ॥ १.७४.२२ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਬੁਖ਼ਾਰ ਵੀ ਉਤਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਕੁਲ ਦਾ ਮੁੜ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ।
1.74.23
एवमुक्त्वार्घ्यमादाय भार्गवं भीमदर्शनम्।
ऋषयो राम रामेति मधुरं वाक्यमब्रुवन् ॥ १.७४.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਰਘ ਲੈ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਾਰਗਵ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਰਾਮ!"
1.74.24
प्रतिगृह्य तु तां पूजामृषिदत्तां प्रतापवान्।
रामं दाशरथिं रामो जामदग्न्योऽभ्यभाषत ॥ १.७४.२४ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।