वाल्मीकि रामायण · सर्ग 1.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.9.1
एतच्छ्रुत्वा रहः सूतो राजानमिदमब्रवीत् ।
श्रूयतां तत् पुरावृत्तं पुराणे च मया श्रुतम् ॥ १.९.१ ॥
हे ऐकून सूत एकांतात राजाला म्हणाला — "मी पुराणांत ऐकलेला तो प्राचीन वृत्तांत ऐका."
1.9.2
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं पुरावृत्तो मया श्रुतः ।
सनत्कुमारो भगवान् पूर्वं कथितवान् कथाम् ॥ १.९.२ ॥
ऋत्विजांच्या उपदेशाने मी हा प्राचीन वृत्तांत ऐकला आहे. पूर्वी भगवान सनत्कुमारांनी ही कथा सांगितली होती.
1.9.3
ऋषीणां संनिधौ राजंस्तव पुत्रागमं प्रति ।
काश्यपस्य च पुत्रोऽस्ति विभाण्डक इति श्रुतः ॥ १.९.३ ॥
हे राजा! ऋषींच्या सान्निध्यात तुझ्या पुत्रप्राप्तीविषयी सांगितले गेले — कश्यपाचा पुत्र विभांडक नावाने प्रसिद्ध आहे.
1.9.4
ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातस्तस्य पुत्रो भविष्यति ।
स वने नित्यसंवृद्धो मुनिर्वनचरः सदा ॥ १.९.४ ॥
त्याचा पुत्र ऋष्यशृंग नावाने प्रसिद्ध होईल. तो वनातच सदा वाढलेला, मुनीप्रमाणे सदैव वनात विहार करणारा असेल.
1.9.5
नान्यं जानाति विप्रेन्द्रो नित्यं पित्रनुवर्तनात् ।
द्वैविध्यं ब्रह्मचर्यस्य भविष्यति महात्मनः ॥ १.९.५ ॥
तो श्रेष्ठ ब्राह्मण सदा पित्याच्या आज्ञेत राहिल्यामुळे दुसरे काही जाणणार नाही. त्या महात्म्याच्या ब्रह्मचर्यात द्वैविध्य येईल.
1.9.6
लोकेषु प्रथितं राजन् विप्रैश्च कथितं सदा ।
तस्यैवं वर्तमानस्य कालः समभिवर्तत ॥ १.९.६ ॥
हे राजा! लोकांत प्रसिद्ध आणि ब्राह्मणांनी सदा सांगितलेले — असे तो वर्तमान असताना काळ पुढे सरकला.
1.9.7
अग्निं शुश्रूषमाणस्य पितरं च यशस्विनम् ।
एतस्मिन्नेव काले तु रोमपादः प्रतापवान् ॥ १.९.७ ॥
अग्नी आणि यशस्वी पित्याची सेवा करणाऱ्याच्या त्याच काळात प्रतापी रोमपाद (होता).
1.9.8
अङ्गेषु प्रथितो राजा भविष्यति महाबलः ।
तस्य व्यतिक्रमाद् राज्ञो भविष्यति सुदारुणा ॥ १.९.८ ॥
अंग देशात प्रसिद्ध महाबली राजा होईल; त्या राजाच्या उल्लंघनामुळे अत्यंत भयंकर (संकट) येईल.
1.9.9
अनावृष्टिः सुघोरा वै सर्वलोकभयावहा ।
अनावृष्ट्यां तु वृत्तायां राजा दुःखसमन्वितः ॥ १.९.९ ॥
अनावृष्टी अत्यंत भयंकर असेल, जी सर्व लोकांना भय देईल; ती अनावृष्टी घडल्यावर राजा दुःखाने भरून जाईल.
1.9.10
ब्राह्मणाञ्छ्रुतसंवृद्धान् समानीय प्रवक्ष्यति व ।
भवन्तः श्रुतकर्माणो लोकचारित्रवेदिनः ॥ १.९.१० ॥
शास्त्रज्ञानात वाढलेल्या ब्राह्मणांना बोलावून (राजा) म्हणेल — ‘तुम्ही शास्त्रकर्म जाणणारे आणि लोकाचार जाणणारे आहात.’
1.9.11
समादिशन्तु नियमं प्रायश्चित्तं यथा भवेत् ।
इत्युक्तास्ते ततो राज्ञा सर्वे ब्राह्मणसत्तमाः ॥ १.९.११ ॥
‘तुम्ही नियम आणि प्रायश्चित्त सांगा, ज्यामुळे (हा दोष दूर) होईल.’ राजाने असे म्हटल्यावर ते सर्व श्रेष्ठ ब्राह्मण (उत्तर देतील).
1.9.12
वक्ष्यन्ति ते महीपालं ब्राह्मणा वेदपारगाः ।
विभाण्डकसुतं राजन् सर्वोपायैरिहानय ॥ १.९.१२ ॥
वेदपारंगत ते ब्राह्मण राजाला सांगतील — ‘हे राजा! विभांडकाच्या पुत्राला सर्व उपायांनी येथे आणा.’
1.9.13
आनाय्य तु महीपाल ऋष्यशृङ्गं सुसत्कृतम् ।
विभाण्डकसुतं राजन् ब्राह्मणं वेदपारगम् ।
प्रयच्छ कन्यां शान्तां वै विधिना सुसमाहितः ॥ १.९.१३ ॥
हे महीपाला, सुसत्कृत ऋष्यशृंगाला आणून, हे राजा, वेदपारंगत विभाण्डकाचा पुत्र असलेल्या ब्राह्मणाला, पूर्ण एकाग्रतेने विधिपूर्वक शांता नावाची कन्या दे.
1.9.14
तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा चिन्तां प्रपत्स्यते ।
केनोपायेन वै शक्यमिहानेतुं स वीर्यवान् ॥ १.९.१४ ॥
त्यांचे बोल ऐकून राजा चिंतेत पडेल की कोणत्या उपायाने त्या वीर्यवान मुनीला येथे आणणे शक्य होईल.
1.9.15
ततो राजा विनिश्चित्य सह मन्त्रिभिरात्मवान् ।
पुरोहितममात्यांश्च प्रेषयिष्यति सत्कृतान् ॥ १.९.१५ ॥
मग आत्मसंयमी राजा मंत्र्यांसह निश्चय करून, सत्कृत पुरोहित आणि अमात्यांना पाठवेल.
1.9.16
ते तु राज्ञो वचः श्रुत्वा व्यथिता विनताननाः ।
न गच्छेम ऋषेर्भीता अनुनेष्यन्ति तं नृपम् ॥ १.९.१६ ॥
राजाचे बोल ऐकून ते व्यथित आणि खाली मान घालून म्हणतील, "ऋषीच्या भीतीने आम्ही जाणार नाही", आणि त्या राजाची विनवणी करतील.
1.9.17
वक्ष्यन्ति चिन्तयित्वा ते तस्योपायांश्च तान्क्षमान् ।
आनेष्यामो वयं विप्रं न च दोषो भविष्यति ॥ १.९.१७ ॥
ते विचार करून, त्यासाठी योग्य उपाय सांगतील: "आम्ही त्या ब्राह्मणाला आणू; त्यात काही दोष होणार नाही."
1.9.18
एवमङ्गाधिपेनैव गणिकाभिर्ऋषेः सुतः ।
आनीतोऽवर्षयद् देवः शान्ता चास्मै प्रदीयते ॥ १.९.१८ ॥
अशा प्रकारे अंगदेशाच्या अधिपतीने आणि गणिकांनी ऋषिपुत्राला आणले; देवाने वर्षाव केला, आणि शांता त्याला दिली गेली.
1.9.19
ऋश्यशृङ्गस्तु जामाता पुत्रांस्तव विधास्यति ।
सनत्कुमारकथितमेतावद् व्याहृतं मया ॥ १.९.१९ ॥
ऋश्यशृंग तुझा जावई होईल आणि तो तुला पुत्र देईल. सनत्कुमारांनी सांगितलेले इतकेच मी सांगितले आहे.
1.9.20
अथ हृष्टो दशरथः सुमन्त्रं प्रत्यभाषत।
यथर्ष्यशृङ्गस्त्वानीतो येनोपायेन सोच्यताम् ॥ १.९.२० ॥
तेव्हा हर्षित झालेला दशरथ सुमंत्राला म्हणाला, "ऋश्यशृंगाला कोणत्या उपायाने आणले गेले, ते सांग."