رامايانا فالميكي · السارغا 2.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.105.1
ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तैः सुहृद्गणैः ।
शोचतामेव रजनी दुःखेन व्यत्यवर्त्तत ॥ २.१०५.१ ॥
ثم، وقد أحاط بهم جمع من أصدقائهم، قضى أولئك الرجال الشبيهون بالأسود ليلتهم في الحزن والأسى.
2.105.2
रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृताः ।
मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन् ॥ २.१०५.२ ॥
لما انقضت الليلة وأقبل الفجر الجميل، توجه الإخوة، محاطين بأصدقائهم، بعد أن أدّوا القربان الناري والجَبَ على نهر مندākinī، إلى راما.
2.105.3
तूष्णीं ते समुपासीना न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामं वचनमब्रवीत् ॥ २.१०५.३ ॥
جلسوا صامتين ولم يتكلم أحد بشيء، غير أن بهراتا، وسط الأصدقاء، قال لراما هذه الكلمات.
2.105.4
सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम ।
तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥ २.१०५.४ ॥
بعد أن طُيّبت خاطر أمي، أُعطيت هذه المملكة؛ وتلك المملكة نفسها أهبها لك. فاستمتع بهذه المملكة الخالية من الأشواك.
2.105.5
महतेवाम्बुवेगेन भिन्नः सेतुर्जलागमे ।
दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत् ॥ २.१०५.५ ॥
كما ينكسر السد بقوة الماء العظيمة عند قدوم الفيضان، هكذا انكسر هذا الجزء الكبير من المملكة، الذي يصعب على غيرك أن يحفظه.
2.105.6
गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्ऺित्रणः ।
अनुगन्तुं न शक्तिर्मे गतिं तव महीपते ॥ २.१०५.६ ॥
كما لا يستطيع الحمار أن يجاري خطى الفرس، ولا طائر آخر أن يلحق بطيران غارودا، هكذا، يا سيد الأرض، ليس لي قدرة على اتباع مسيرك.
2.105.7
सुजीवं नित्यशस्तस्य यः परैरुपजीव्यते ।
राम तेन तु दुर्जीवं यः परानुपजीवति ॥ २.१०५.७ ॥
يا راما، سهلة الحياة لمن يعتمد عليه الآخرون، وصعبة لمن يعتمد على غيره.
2.105.8
यथा तु रोपितो वृक्षः पुरुषेण विवर्द्धितः ।
ह्रस्वकेन दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुमः ॥ २.१०५.८ ॥
كشجرة زرعها رجل ورعاها، فصارت شجرة كبيرة ذات جذع متين، يصعب على القصير تسلقها،
2.105.9
स यथा पुष्पितो भूत्वा फलानि न विदर्शयेत् ।
स तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतोः प्ररोपितः ॥ २.१०५.९ ॥
إن أزهرت ولم تُظهر ثمرًا، فلن يذوق زارعها الفرح الذي من أجله زُرعت.
2.105.10
एषोपमा महाबाहो तमर्थं वेत्तुमर्हसि ।
यदि त्वमस्मान् वृषभो भर्त्ता भृत्यान्न शाधि हि ॥ २.१०५.१० ॥
يا ذا الذراعين القويتين، عليك أن تفهم هذا التشبيه: إن لم تحكمنا، أنت سيدنا وحامينا، نحن خدمك...
2.105.11
श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्र्याश्च सर्वशः ।
प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थितमरिन्दमम् ॥ २.१०५.११ ॥
فليرك الأعيان وأكابر الناس في كل مكان، أيها الملك العظيم، المستقر في المملكة، متوهجًا كالشمس، يا قاهر الأعداء.
2.105.12
तवा ऽनुयाने काकुत्स्थ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जराः ।
अन्तःपुरगता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिताः ॥ २.१०५.१२ ॥
ليزمجر الفيلة المخمورة في موكبك يا كاكوتستها، ولتفرح نساء القصر الداخلي وقلوبهن مطمئنة.
2.105.13
तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जनाः ।
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचतः ॥ २.१०५.१३ ॥
وعند سماع كلام بهراتا، رأى سكان المدينة من شتى الأصناف أنه محقّ، وهو يتوسّل إلى راما.
2.105.14
तमेवं दुःखितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् ।
रामः कृतात्मा भरतं समाश्वासय दात्मवान् ॥ २.१०५.१४ ॥
فلما رأى راما المجيد بهراتا حزينًا يندب على هذا النحو، واسى بهراتا وهو الضابط لنفسه.
2.105.15
नात्मनः कामकारो ऽस्ति पुरुषो ऽयमनीश्वरः ।
इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्तः परिकर्षति ॥ २.१०५.१५ ॥
ليس للإنسان أن يفعل بإرادته؛ إنه عاجز، والموت يجرّه هنا وهناك.
2.105.16
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ २.१०५.१६ ॥
كل ما يُجمع ينتهي إلى الفناء، وكل ارتفاع ينتهي إلى السقوط، وكل اجتماع ينتهي إلى الفراق، والحياة تنتهي بالموت.
2.105.17
यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् ।
एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम् ॥ २.१०५.१७ ॥
كما أن الثمار الناضجة لا تخاف إلا السقوط، كذلك الإنسان المولود لا يخاف إلا الموت.
2.105.18
यथागारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वा ऽवसीदति ।
तथैव सीदन्ति नरा जरामृत्युवशङ्गताः ॥ २.१०५.१८ ॥
كما أن البيت ذا الأعمدة المتينة إذا شاخ ينهار، كذلك يهوي البشر الواقعون تحت سلطان الشيخوخة والموت.
2.105.19
अत्येति रजनी या तु सा न प्रतिनिवर्त्तते ।
यात्येव यमुना पूर्णा समुद्रमुदकाकुलम् ॥ २.१०५.१९ ॥
الليلُ الذي يمضي لا يعود، كما أن نهر اليامونا المملوء بالماء يجري دائمًا نحو المحيط.
2.105.20
अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह ।
आयूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशवः ॥ २.१०५.२० ॥
هنا تمضي أيام وليالي جميع الكائنات الحية؛ كما تجفف أشعة الشمس الماء سريعًا في الصيف، كذلك تنقص الأعمار سريعًا.
2.105.21
आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि ।
आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य च गतस्य च ॥ २.१०५.२१ ॥
فابكِ على نفسك، فلِمَ تبكي على غيرك؟ فالذي يفنى عمره وهو واقف أو سائر، إنما هو عمرك أنت الذي يتناقص.
2.105.22
सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति ।
गत्वा सुदीर्घमध्वानं सहमृत्युर्निवर्तते ॥ २.१०५.२२ ॥
الموت يسير معك ويجلس معك؛ وبعد أن تقطع طريقًا طويلًا جدًا، يعود الموت معك.
2.105.23
गात्रेषु वलयः प्राप्ताः श्वेताश्चैव शिरोरुहाः ।
जरया पुरुषो जीर्णः किं हि कृत्वा प्रभावयेत् ॥ २.१०५.२३ ॥
ظهرت التجاعيد على الأطراف، وابيضّ شعر الرأس؛ فماذا يستطيع الإنسان المنهك بالشيخوخة أن يفعل ليمنع ذلك؟
2.105.24
नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमिते रवौ ।
आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम् ॥ २.१०५.२४ ॥
يفرح الناس إذا شرقت الشمس، ويفرحون إذا غربت؛ ومع ذلك لا يدرك البشر تناقص حياتهم.
2.105.25
हृष्यन्त्यृतुमखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् ।
ऋतूनां परिवर्त्तेन प्राणिनां प्राणसंक्षयः ॥ २.१०५.२५ ॥
يفرح الناس إذا رأوا قربان الفصل الجديد قد جاء، غير أنّ بتعاقب الفصول يذبل نَفَس الكائنات الحية.
2.105.26
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे ।
समेत्य च व्यपेयातां कालमासाद्य कञ्चन ॥ २.१०५.२६ ॥
كما يلتقي عودان من الخشب في البحر العظيم، فيلتقيان ثم يفترقان بعد حين.
2.105.27
एवं भार्याश्च पुत्राश्च ज्ञातयश्च घनानि च ।
समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभवः ॥ २.१०५.२७ ॥
وكذلك الزوجات والأبناء والأقارب والثروات تجتمع ثم تتفرق مسرعةً؛ فلا شك في فراقهم.
2.105.28
नात्र कश्चिद्यथाभावं प्राणी समभिवर्त्तते ।
तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्यास्त्यनुशोचतः ॥ २.१०५.२८ ॥
لا يستطيع أيّ كائنٍ هنا أن يغيّر مصيره المقدّر؛ فليس للمتحسِّر على الميت قدرةٌ على ردّه.
2.105.29
यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात् कश्चित् पथि स्थितः ।
अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवतामिति ॥ २.१०५.२९ ॥
كأن يقول واقفٌ على الطريق لقافلةٍ سائرة: «وأنا أيضًا سأتبعكم من خلفكم».
2.105.30
एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः ।
तमापन्नः कथं शोचेद्यस्ऺय नास्ति व्यतिक्रमः ॥ २.१०५.३० ॥
هكذا هو الطريق الذي سلكه الأجداد والآباء، طريقٌ محتوم؛ فلماذا يحزن من بلغه، إذ لا مهرب منه؟
2.105.31
वयसः पतमानस्य स्रोतसो वा ऽनिवर्तिनः ।
आत्मा सुखे नियोक्तव्यः सुखभाजः प्रजाः स्मृताः ॥ २.१०५.३१ ॥
كما يسقط العمر كنهرٍ لا يرجع، ينبغي أن يُوجَّه القلب إلى السعادة؛ ويُذكر الناس بوصفهم شركاء في السعادة.
2.105.32
धर्मात्मा स शुभैः कृत्स्नैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
धूतपापो गतः स्वर्गं पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३२ ॥
أبونا، ملك الأرض، الصالح النفس، المطهَّر من الذنب بكل القرابين المباركة والعطايا الكاملة، قد مضى إلى السماء.
2.105.33
भृत्यानां भरणात् सम्यक् प्रजानां परिपालनात् ।
अर्थादानाच्च धर्मेण पिता नस्त्रिदिवं गतः ॥ २.१०५.३३ ॥
أبونا، إذ أحسن رعاية الخدم، وحفظ الرعايا، وجبى الجباية بالحق، قد مضى إلى السماء.
2.105.34
कर्मभिस्तु शुभैरिष्टैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
स्वर्गं दशरथः प्राप्तः पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३४ ॥
بأعمال مباركة ومحبوبة وقرابين ذات عطايا كاملة، بلغ أبونا داشرَثا، ملك الأرض، السماء.
2.105.35
इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगांश्चावाप्य पुष्कलान् ।
उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गतः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३५ ॥
بعد أن أقام قرابين شتى، ونال متع وافرة، وبلغ عمرًا أعلى، مضى ملك الأرض إلى السماء.
2.105.36
आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि च राघवः ।
स न शोच्यः पिता तातः स्वर्गतः सत्कृतः सताम् ॥ २.१०५.३६ ॥
إن الراغاوي، أبانا، الذي نال عمرًا عاليًا ومتعًا، ليس جديرًا بالحزن؛ فقد مضى أبونا الحبيب إلى السماء مكرَّمًا من الأخيار.
2.105.37
स जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि नः ।
दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम् ॥ २.१०५.३७ ॥
لقد ترك والدنا جسده البشري المنهك، ونال الازدهار الإلهي الذي يتنقّل في عالم براهما.
2.105.38
तं तु नैवंविधः कश्चित् प्राज्ञः शोचितुमर्हति ।
तद्विधो यद्विधश्चापि श्रुतवान् बुद्धिमत्तरः ॥ २.१०५.३८ ॥
ليس لحكيمٍ من هذا الشأن أن يحزن عليه؛ فالعالم بالعلم الأعلم في الحكمة لا يفعل ذلك.
2.105.39
एते बहुविधाः शोका विलापरुदिते तथा ।
वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता ॥ २.१०५.३९ ॥
إن هذه الأحزان المتنوعة، والنحيب والبكاء، ينبغي للثابت الحكيم أن يتجنّبها في كل حال.
2.105.40
स स्वस्थो भव माशोचीर्यात्वा चावस तां पुरीम् ।
तथा पित्रा नियुक्तो ऽसि वशिना वदतां वर ॥ २.१०५.४० ॥
كن هادئًا ولا تحزن؛ فاذهب واسكن في تلك المدينة. يا أفضل المتكلمين، لقد أمرك أبوك الضابط لنفسه بذلك.
2.105.41
यत्राहमपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा ।
तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्य्यस्य शासनम् ॥ २.१०५.४१ ॥
حيثما أمرني أبي الصالح العمل بأمره، هناك سأنفّذ أمر أبي الكريم.
2.105.42
न मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्यमरिन्दम ।
तत् त्वयापि सदा मान्यं स वै बन्धुः स नः पिता ॥ २.१०५.४२ ॥
يا قاهر الأعداء، ليس من الحق أن أترك أمره. وعليك أنت أيضًا أن تُجلّه دائمًا، فهو قريبنا وأبونا.
2.105.43
तद्वचः पितुरेवाहं सम्मतं धर्मचारिणः ।
कर्मणा पालयिष्यामि वनवासेन राघव ॥ २.१०५.४३ ॥
أقبل بالتأكيد قول أبي، المتبع للدارما، وسأحققه بفعلي بالعيش في الغابة، يا راغافا.
2.105.44
धीर्मिकेणानृशंसेन नरेण गुरुवर्त्तिना ।
भवितव्यं नरव्याघ्र परलोकं जिगीषता ॥ २.१०५.४४ ॥
يا نمر الرجال، ينبغي للإنسان أن يكون رجلاً بارًّا غير قاسٍ، مطيعًا لكبار السن، طامحًا إلى الفوز بالعالم الآخر.
2.105.45
आत्मानमनुतिष्ठ त्वं स्वभावेन नरर्षभ ।
निशाम्य तु शुभं वृत्तं पितुर्दशरथस्य नः ॥ २.१०५.४५ ॥
يا ثور الرجال، سِرْ بنفسك وفق طبيعتك، وبعد أن تسمع سيرة أبينا داشراتا الحميدة، فافعل مثلها.
2.105.46
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा पितुर्निदेशप्रतिपालनार्थम् ।
यवीयसं भ्रातरमर्थवच्च प्रभुर्मुहूर्ताद्विरराम रामः ॥ २.१०५.४६ ॥
وهكذا قال راما العظيم النفس هذه الكلمات وفاءً لأمر أبيه، ثم بعد أن خاطب أخاه الأصغر كلامًا ذا معنى، سكت في لحظة.