ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.105.1
ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तैः सुहृद्गणैः ।
शोचतामेव रजनी दुःखेन व्यत्यवर्त्तत ॥ २.१०५.१ ॥
ಆಗ ಆ ಪುರುಷಸಿಂಹರನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರ ಗುಂಪು ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು; ಶೋಕಿಸುತ್ತಲೇ ಆ ರಾತ್ರಿ ದುಃಖದಿಂದ ಕಳೆಯಿತು.
2.105.2
रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृताः ।
मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन् ॥ २.१०५.२ ॥
ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಸುಪ್ರಭಾತವಾದಾಗ ಆ ಸಹೋದರರು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಮಂದಾಕಿನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮತ್ತು ಜಪ ಮಾಡಿ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.
2.105.3
तूष्णीं ते समुपासीना न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामं वचनमब्रवीत् ॥ २.१०५.३ ॥
ಅವರು ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು; ಯಾರೂ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭರತನು ಸ್ನೇಹಿತರ ನಡುವೆ ರಾಮನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.105.4
सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम ।
तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥ २.१०५.४ ॥
ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು; ಅದನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮುಳ್ಳಿಲ್ಲದ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಅನುಭವಿಸು.
2.105.5
महतेवाम्बुवेगेन भिन्नः सेतुर्जलागमे ।
दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत् ॥ २.१०५.५ ॥
ನೀರು ಬಂದಾಗ ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಡೆಯುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಮತ್ತಾರಿಂದಲೂ ತಡೆಯಲಾಗದ ಈ ಮಹಾ ರಾಜ್ಯಭಾಗ ಒಡೆದುಹೋಗಿದೆ.
2.105.6
गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्ऺित्रणः ।
अनुगन्तुं न शक्तिर्मे गतिं तव महीपते ॥ २.१०५.६ ॥
ಕತ್ತೆ ಕುದುರೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಾರದು, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡನ ವೇಗವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹೀಪತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ವೇಗವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ.
2.105.7
सुजीवं नित्यशस्तस्य यः परैरुपजीव्यते ।
राम तेन तु दुर्जीवं यः परानुपजीवति ॥ २.१०५.७ ॥
ರಾಮ, ಇತರರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವವನು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ; ಇತರರು ಯಾರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೋ ಅವನು ಸುಖದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ.
2.105.8
यथा तु रोपितो वृक्षः पुरुषेण विवर्द्धितः ।
ह्रस्वकेन दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुमः ॥ २.१०५.८ ॥
ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ಮರವು ದೊಡ್ಡ ಬುಡದ ಮಹಾವೃಕ್ಷವಾದರೆ, ಕುಳ್ಳನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಏರುವುದು ಕಷ್ಟ.
2.105.9
स यथा पुष्पितो भूत्वा फलानि न विदर्शयेत् ।
स तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतोः प्ररोपितः ॥ २.१०५.९ ॥
ಹೂ ಬಿಟ್ಟರೂ ಅದು ಫಲ ತೋರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೆಡಲಾಯಿತೋ ಆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೆಟ್ಟವನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.105.10
एषोपमा महाबाहो तमर्थं वेत्तुमर्हसि ।
यदि त्वमस्मान् वृषभो भर्त्ता भृत्यान्न शाधि हि ॥ २.१०५.१० ॥
ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಈ ಉಪಮೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಯಬೇಕು: ನೀನು ನಮ್ಮ ಒಡೆಯನಾಗಿ ಸೇವಕರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು ಆಳದಿದ್ದರೆ...
2.105.11
श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्र्याश्च सर्वशः ।
प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थितमरिन्दमम् ॥ २.१०५.११ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲಿ; ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಸುಡುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವನಾಗಿ.
2.105.12
तवा ऽनुयाने काकुत्स्थ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जराः ।
अन्तःपुरगता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिताः ॥ २.१०५.१२ ॥
ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನೇ, ನಿನ್ನ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳು ಘೀಳಿಡಲಿ; ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಏಕಾಗ್ರರಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡಲಿ.
2.105.13
तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जनाः ।
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचतः ॥ २.१०५.१३ ॥
ಭರತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಮನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನಗರವಾಸಿಗಳಾದ ನಾನಾ ಜನರು ಸರಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.
2.105.14
तमेवं दुःखितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् ।
रामः कृतात्मा भरतं समाश्वासय दात्मवान् ॥ २.१०५.१४ ॥
ಹೀಗೆ ದುಃಖಿಸಿ ಗೋಳಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಭರತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ ರಾಮನು ಭರತನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.
2.105.15
नात्मनः कामकारो ऽस्ति पुरुषो ऽयमनीश्वरः ।
इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्तः परिकर्षति ॥ २.१०५.१५ ॥
ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅಸಹಾಯಕನು. ಯಮನು ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ.
2.105.16
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ २.१०५.१६ ॥
ಸಂಗ್ರಹಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಉನ್ನತಿಗಳು ಪತನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಸಂಯೋಗಗಳು ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಜೀವನ ಮರಣದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
2.105.17
यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् ।
एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम् ॥ २.१०५.१७ ॥
ಹಣ್ಣಾದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬೀಳುವುದರ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮರಣದ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಭಯವಿಲ್ಲ.
2.105.18
यथागारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वा ऽवसीदति ।
तथैव सीदन्ति नरा जरामृत्युवशङ्गताः ॥ २.१०५.१८ ॥
ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮನೆಯೂ ಶಿಥಿಲವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವಂತೆ, ಮುಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮರಣದ ವಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಮನುಷ್ಯರೂ ಕುಸಿಯುತ್ತಾರೆ.
2.105.19
अत्येति रजनी या तु सा न प्रतिनिवर्त्तते ।
यात्येव यमुना पूर्णा समुद्रमुदकाकुलम् ॥ २.१०५.१९ ॥
ಕಳೆದ ರಾತ್ರಿ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಯಮುನೆ ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವಂತೆಯೇ ಅದು ಸಾಗುತ್ತದೆ.
2.105.20
अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह ।
आयूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशवः ॥ २.१०५.२० ॥
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಗಲು ಇರುಳುಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ; ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ನೀರನ್ನು ಬೇಗನೆ ಒಣಗಿಸುವಂತೆ ಅವು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತವೆ.
2.105.21
आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि ।
आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य च गतस्य च ॥ २.१०५.२१ ॥
ನೀನು ನಿನಗಾಗಿಯೇ ಶೋಕಿಸು; ಇತರರಿಗಾಗಿ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತೀಯೆ? ನಿಂತಿರುವಾಗಲೂ ನಡೆಯುವಾಗಲೂ ಯಾರ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ನಿನ್ನದೇ.
2.105.22
सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति ।
गत्वा सुदीर्घमध्वानं सहमृत्युर्निवर्तते ॥ २.१०५.२२ ॥
ಮೃತ್ಯು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಬಹಳ ದೂರ ಹೋದರೂ ಮೃತ್ಯು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ.
2.105.23
गात्रेषु वलयः प्राप्ताः श्वेताश्चैव शिरोरुहाः ।
जरया पुरुषो जीर्णः किं हि कृत्वा प्रभावयेत् ॥ २.१०५.२३ ॥
ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸುಕ್ಕುಗಳು ಬಂದಿವೆ, ತಲೆಗೂದಲು ಬಿಳಿಯಾಗಿದೆ; ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಜೀರ್ಣನಾದ ಮನುಷ್ಯ ಏನು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲನು?
2.105.24
नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमिते रवौ ।
आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम् ॥ २.१०५.२४ ॥
ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.105.25
हृष्यन्त्यृतुमखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् ।
ऋतूनां परिवर्त्तेन प्राणिनां प्राणसंक्षयः ॥ २.१०५.२५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ಋತುಯಜ್ಞವನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಋತುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣ ಕ್ಷಯಿಸುತ್ತದೆ.
2.105.26
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे ।
समेत्य च व्यपेयातां कालमासाद्य कञ्चन ॥ २.१०५.२६ ॥
ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ; ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅವು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ.
2.105.27
एवं भार्याश्च पुत्राश्च ज्ञातयश्च घनानि च ।
समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभवः ॥ २.१०५.२७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಂಡತಿಯರು, ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಸಂಪತ್ತು ಕೂಡ ಸೇರಿ ಮತ್ತೆ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಇವರ ವಿಯೋಗ ನಿಶ್ಚಿತ.
2.105.28
नात्र कश्चिद्यथाभावं प्राणी समभिवर्त्तते ।
तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्यास्त्यनुशोचतः ॥ २.१०५.२८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಜೀವಿಯೂ ತನ್ನ ಭಾವಿತವನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾರದು; ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ತವನಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುವವನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ.
2.105.29
यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात् कश्चित् पथि स्थितः ।
अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवतामिति ॥ २.१०५.२९ ॥
ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಒಬ್ಬನು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಂಡಕ್ಕೆ 'ನಾನೂ ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತೆ.
2.105.30
एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः ।
तमापन्नः कथं शोचेद्यस्ऺय नास्ति व्यतिक्रमः ॥ २.१०५.३० ॥
ಹೀಗೆಯೇ ಹಿರಿಯರೂ ತಾತ-ಮುತ್ತಾತರೂ ನಡೆದ ದಾರಿ ನಿಶ್ಚಿತ; ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನು ಏಕೆ ದುಃಖಿಸಬೇಕು, ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲವಲ್ಲ?
2.105.31
वयसः पतमानस्य स्रोतसो वा ऽनिवर्तिनः ।
आत्मा सुखे नियोक्तव्यः सुखभाजः प्रजाः स्मृताः ॥ २.१०५.३१ ॥
ಆಯುಷ್ಯವು ಹಿಂದಿರುಗದ ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸುಖದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಜೆಗಳು ಸುಖದ ಭಾಗಿಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
2.105.32
धर्मात्मा स शुभैः कृत्स्नैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
धूतपापो गतः स्वर्गं पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३२ ॥
ಧರ್ಮಾತ್ಮರಾದ ಅವರು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುಭ ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳಿಂದ ಪಾಪ ತೊಳೆದು, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಭೂಪತಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
2.105.33
भृत्यानां भरणात् सम्यक् प्रजानां परिपालनात् ।
अर्थादानाच्च धर्मेण पिता नस्त्रिदिवं गतः ॥ २.१०५.३३ ॥
ಸೇವಕರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಕಂದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
2.105.34
कर्मभिस्तु शुभैरिष्टैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
स्वर्गं दशरथः प्राप्तः पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३४ ॥
ಶುಭ ಹಾಗೂ ಪ್ರಿಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ, ಪೂರ್ಣ ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಭೂಪತಿ ದಶರಥರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದರು.
2.105.35
इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगांश्चावाप्य पुष्कलान् ।
उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गतः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३५ ॥
ಬಹುವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸಮೃದ್ಧ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಉತ್ತಮ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಭೂಪತಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
2.105.36
आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि च राघवः ।
स न शोच्यः पिता तातः स्वर्गतः सत्कृतः सताम् ॥ २.१०५.३६ ॥
ಉತ್ತಮ ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಘವರು — ನಮ್ಮ ತಂದೆ — ಶೋಕಿಸುವಂತವರಲ್ಲ; ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಗೌರವಿತರಾದ ತಂದೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
2.105.37
स जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि नः ।
दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम् ॥ २.१०५.३७ ॥
ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ದೈವೀ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
2.105.38
तं तु नैवंविधः कश्चित् प्राज्ञः शोचितुमर्हति ।
तद्विधो यद्विधश्चापि श्रुतवान् बुद्धिमत्तरः ॥ २.१०५.३८ ॥
ಅವರಂತಹವರಿಗಾಗಿ ಯಾವ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಶೋಕಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೂ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
2.105.39
एते बहुविधाः शोका विलापरुदिते तथा ।
वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता ॥ २.१०५.३९ ॥
ಈ ಬಗೆಬಗೆಯ ಶೋಕಗಳು, ವಿಲಾಪ ಮತ್ತು ಅಳುವನ್ನು ಧೀರನೂ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
2.105.40
स स्वस्थो भव माशोचीर्यात्वा चावस तां पुरीम् ।
तथा पित्रा नियुक्तो ऽसि वशिना वदतां वर ॥ २.१०५.४० ॥
ನೀನು ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿರು, ಶೋಕಿಸಬೇಡ; ಆ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸು. ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಂಯಮಿಯಾದ ತಂದೆ ನಿನಗೆ ಹೀಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
2.105.41
यत्राहमपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा ।
तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्य्यस्य शासनम् ॥ २.१०५.४१ ॥
ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಯಾದ ಅವರು ನನ್ನನ್ನೂ ಎಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವೆನು.
2.105.42
न मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्यमरिन्दम ।
तत् त्वयापि सदा मान्यं स वै बन्धुः स नः पिता ॥ २.१०५.४२ ॥
ಶತ್ರುದಮನನೇ, ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ನನಗೆ ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ನೀನೂ ಅದನ್ನು ಸದಾ ಮಾನ್ಯಮಾಡಬೇಕು; ಅವರೇ ನಮ್ಮ ಬಂಧುವೂ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
2.105.43
तद्वचः पितुरेवाहं सम्मतं धर्मचारिणः ।
कर्मणा पालयिष्यामि वनवासेन राघव ॥ २.१०५.४३ ॥
ಧರ್ಮಾಚಾರಿಯಾದ ತಂದೆಯ ಆ ಮಾತು ನನಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಸಮ್ಮತ. ಓ ರಾಘವ, ವನವಾಸದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುವೆನು.
2.105.44
धीर्मिकेणानृशंसेन नरेण गुरुवर्त्तिना ।
भवितव्यं नरव्याघ्र परलोकं जिगीषता ॥ २.१०५.४४ ॥
ಓ ನರವ್ಯಾಘ್ರ, ಧಾರ್ಮಿಕನೂ ಕ್ರೂರತೆಯಿಲ್ಲದವನೂ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನೂ ಆಗಿ, ಪರಲೋಕವನ್ನು ಗೆಯ್ಯಬಯಸುವವನಾಗಿರಬೇಕು.
2.105.45
आत्मानमनुतिष्ठ त्वं स्वभावेन नरर्षभ ।
निशाम्य तु शुभं वृत्तं पितुर्दशरथस्य नः ॥ २.१०५.४५ ॥
ಓ ನರರ್ಷಭ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನು ನಡೆಸಿಕೋ; ನಮ್ಮ ತಂದೆ ದಶರಥನ ಶುಭ ನಡತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು.
2.105.46
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा पितुर्निदेशप्रतिपालनार्थम् ।
यवीयसं भ्रातरमर्थवच्च प्रभुर्मुहूर्ताद्विरराम रामः ॥ २.१०५.४६ ॥
ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ತಮ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮ್ಮನಾದನು.