ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.105.1
ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तैः सुहृद्गणैः ।
शोचतामेव रजनी दुःखेन व्यत्यवर्त्तत ॥ २.१०५.१ ॥
ତା'ପରେ ସିଂହସଦୃଶ ସେହି ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସୁହୃଦଗଣ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ଶୋକ କରିବାରେ ହିଁ ସେ ରାତି ଦୁଃଖରେ ବିତିଗଲା।
2.105.2
रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृताः ।
मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन् ॥ २.१०५.२ ॥
ରାତି ବିତି ସୁପ୍ରଭାତ ହେଲେ ସେ ଭାଇମାନେ ସୁହୃଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇ ମନ୍ଦାକିନୀରେ ହୋମ ଓ ଜପ କରି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
2.105.3
तूष्णीं ते समुपासीना न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामं वचनमब्रवीत् ॥ २.१०५.३ ॥
ସେମାନେ ନୀରବରେ ବସି ରହିଲେ; କେହି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଭରତ ସୁହୃଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.105.4
सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम ।
तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥ २.१०५.४ ॥
ମୋ ମାତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ସେହି ରାଜ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। କଣ୍ଟକହୀନ ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମେ ଭୋଗ କର।
2.105.5
महतेवाम्बुवेगेन भिन्नः सेतुर्जलागमे ।
दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत् ॥ २.१०५.५ ॥
ଜଳ ଆସିଲେ ମହା ବେଗରେ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେହିପରି ତୁମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କାହାଦ୍ୱାରା ରୋକି ନ ହେଉଥିବା ଏହି ମହା ରାଜ୍ୟଖଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଛି।
2.105.6
गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्ऺित्रणः ।
अनुगन्तुं न शक्तिर्मे गतिं तव महीपते ॥ २.१०५.६ ॥
ଗଧ ଘୋଡ଼ାର ଗତିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ପାରେ ନାହିଁ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଗତିକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଅନୁସରଣ କରି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେହିପରି ହେ ମହୀପତି, ତୁମ ଗତିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବାର ଶକ୍ତି ମୋର ନାହିଁ।
2.105.7
सुजीवं नित्यशस्तस्य यः परैरुपजीव्यते ।
राम तेन तु दुर्जीवं यः परानुपजीवति ॥ २.१०५.७ ॥
ହେ ରାମ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ତାର ଜୀବନ କଷ୍ଟକର; ଯାହା ଉପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ତାର ଜୀବନ ସୁଖକର।
2.105.8
यथा तु रोपितो वृक्षः पुरुषेण विवर्द्धितः ।
ह्रस्वकेन दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुमः ॥ २.१०५.८ ॥
ଜଣେ ପୁରୁଷ ରୋପଣ କରି ବଢ଼ାଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ମୋଟା ଗଛରେ ମହାବୃକ୍ଷ ହେଲେ ଖର୍ବକାୟ ଲୋକ ପାଇଁ ତାହାକୁ ଚଢ଼ିବା କଷ୍ଟକର।
2.105.9
स यथा पुष्पितो भूत्वा फलानि न विदर्शयेत् ।
स तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतोः प्ररोपितः ॥ २.१०५.९ ॥
ଫୁଲ ଫୁଟିଲେ ବି ଯଦି ତାହା ଫଳ ନ ଦେଖାଏ, ଯାହା ପାଇଁ ତାହା ରୋପଣ ହୋଇଥିଲା ସେ ସୁଖ ରୋପଣକାରୀ ଭୋଗ କରେ ନାହିଁ।
2.105.10
एषोपमा महाबाहो तमर्थं वेत्तुमर्हसि ।
यदि त्वमस्मान् वृषभो भर्त्ता भृत्यान्न शाधि हि ॥ २.१०५.१० ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ଏହି ଉପମାର ଅର୍ଥ ତୁମେ ବୁଝିବା ଉଚିତ: ତୁମେ ଆମର ପ୍ରଭୁ ହୋଇ ଭୃତ୍ୟ ଆମକୁ ଶାସନ ନ କଲେ...
2.105.11
श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्र्याश्च सर्वशः ।
प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थितमरिन्दमम् ॥ २.१०५.११ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଶ୍ରେଣୀ ଓ ପ୍ରମୁଖମାନେ ସର୍ବତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତୁ; ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ, ପ୍ରତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ତୁମେ।
2.105.12
तवा ऽनुयाने काकुत्स्थ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जराः ।
अन्तःपुरगता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिताः ॥ २.१०५.१२ ॥
ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ମତ୍ତ ହସ୍ତୀମାନେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତୁ; ଅନ୍ତଃପୁରସ୍ଥ ନାରୀମାନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉନ୍ତୁ।
2.105.13
तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जनाः ।
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचतः ॥ २.१०५.१३ ॥
ଭରତଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ରାମଙ୍କୁ ଅନୁନୟ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ନଗରର ବିଭିନ୍ନ ଲୋକେ ଠିକ୍ ବୋଲି ମନେ କଲେ।
2.105.14
तमेवं दुःखितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् ।
रामः कृतात्मा भरतं समाश्वासय दात्मवान् ॥ २.१०५.१४ ॥
ଏହିପରି ଦୁଃଖିତ ଓ ବିଳାପ କରୁଥିବା ଯଶସ୍ୱୀ ଭରତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ରାମ ଭରତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ।
2.105.15
नात्मनः कामकारो ऽस्ति पुरुषो ऽयमनीश्वरः ।
इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्तः परिकर्षति ॥ २.१०५.१५ ॥
ମଣିଷର ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଚଳିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ନାହିଁ; ସେ ଅସହାୟ। କୃତାନ୍ତ ତାହାକୁ ଏଣେ ତେଣେ ଟାଣି ନିଏ।
2.105.16
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ २.१०५.१६ ॥
ସମସ୍ତ ସଞ୍ଚୟ କ୍ଷୟରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଉଚ୍ଚତା ପତନରେ ଶେଷ ହୁଏ; ସଂଯୋଗ ବିୟୋଗରେ ଶେଷ ହୁଏ; ଏବଂ ଜୀବନ ମରଣରେ ଶେଷ ହୁଏ।
2.105.17
यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् ।
एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम् ॥ २.१०५.१७ ॥
ପାଚିଲା ଫଳର ପଡ଼ିବା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ; ସେହିପରି ଜାତ ମଣିଷର ମରଣ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ।
2.105.18
यथागारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वा ऽवसीदति ।
तथैव सीदन्ति नरा जरामृत्युवशङ्गताः ॥ २.१०५.१८ ॥
ଦୃଢ଼ ସ୍ତମ୍ଭ ଥିବା ଘରଟି ମଧ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ; ସେହିପରି ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁର ବଶରେ ପଡ଼ିଥିବା ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ ପାଆନ୍ତି।
2.105.19
अत्येति रजनी या तु सा न प्रतिनिवर्त्तते ।
यात्येव यमुना पूर्णा समुद्रमुदकाकुलम् ॥ २.१०५.१९ ॥
ଯେଉଁ ରାତି ବିତିଯାଏ ତାହା ଫେରେ ନାହିଁ; ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଯମୁନା ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ବହି ଚାଲେ, ସେପରି।
2.105.20
अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह ।
आयूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशवः ॥ २.१०५.२० ॥
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଦିନ ଓ ରାତି ବିତୁଛି; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମି ଯେପରି ଜଳକୁ ଶୀଘ୍ର ଶୁଖାଏ, ସେପରି ସେମାନେ ଆୟୁକୁ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷୟ କରନ୍ତି।
2.105.21
आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि ।
आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य च गतस्य च ॥ २.१०५.२१ ॥
ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ ଶୋକ କର; ଅନ୍ୟ ପାଇଁ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁଛ? ଠିଆ ହେଉଥିବା ଓ ଚାଲୁଥିବା ଯାହାର ଆୟୁ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ତାହା ତୁମରି ଆୟୁ।
2.105.22
सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति ।
गत्वा सुदीर्घमध्वानं सहमृत्युर्निवर्तते ॥ २.१०५.२२ ॥
ମୃତ୍ୟୁ ସାଙ୍ଗରେ ଚାଲେ, ସାଙ୍ଗରେ ବସେ; ଦୀର୍ଘ ପଥ ଗଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ସାଙ୍ଗରେ ଫେରେ।
2.105.23
गात्रेषु वलयः प्राप्ताः श्वेताश्चैव शिरोरुहाः ।
जरया पुरुषो जीर्णः किं हि कृत्वा प्रभावयेत् ॥ २.१०५.२३ ॥
ଅଙ୍ଗରେ ଶିରା ଆସିଯାଇଛି, ମୁଣ୍ଡର କେଶ ଧଳା ହୋଇଛି; ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ମନୁଷ୍ୟ କଣ କରି ତାହା ରୋକିପାରିବ?
2.105.24
नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमिते रवौ ।
आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम् ॥ २.१०५.२४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ଲୋକେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଅସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଜୀବନର କ୍ଷୟ ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ।
2.105.25
हृष्यन्त्यृतुमखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् ।
ऋतूनां परिवर्त्तेन प्राणिनां प्राणसंक्षयः ॥ २.१०५.२५ ॥
ଏଠାରେ ନୂତନ ଆସିଥିବା ଋତୁଯଜ୍ଞ ଦେଖି ଲୋକେ ହର୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଋତୁଗୁଡ଼ିକର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ କ୍ଷୟ ହୁଏ।
2.105.26
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे ।
समेत्य च व्यपेयातां कालमासाद्य कञ्चन ॥ २.१०५.२६ ॥
ମହାସମୁଦ୍ରରେ ଦୁଇଟି କାଠ ଖଣ୍ଡ ଯେପରି ମିଶନ୍ତି, ମିଶିବା ପରେ କୌଣସି କାଳରେ ସେମାନେ ପୁଣି ପୃଥକ ହୁଅନ୍ତି।
2.105.27
एवं भार्याश्च पुत्राश्च ज्ञातयश्च घनानि च ।
समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभवः ॥ २.१०५.२७ ॥
ସେହିପରି ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁତ୍ର, ଜ୍ଞାତି ଓ ଧନ ମିଶି ପରେ ଦୂରକୁ ଦୌଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ବିୟୋଗ ନିଶ୍ଚିତ।
2.105.28
नात्र कश्चिद्यथाभावं प्राणी समभिवर्त्तते ।
तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्यास्त्यनुशोचतः ॥ २.१०५.२८ ॥
ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅବସ୍ଥା ବଦଳାଇ ପାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମୃତ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ତାହାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ।
2.105.29
यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात् कश्चित् पथि स्थितः ।
अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवतामिति ॥ २.१०५.२९ ॥
ପଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା କେହି ଯେପରି ଯାଉଥିବା ବଣିକ ଦଳକୁ କହେ, 'ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପଛେ ଆସିବି।'
2.105.30
एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः ।
तमापन्नः कथं शोचेद्यस्ऺय नास्ति व्यतिक्रमः ॥ २.१०५.३० ॥
ଏହିପରି ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଓ ପିତାମହମାନେ ଚାଲିଥିବା ପଥ ନିଶ୍ଚିତ; ସେହି ପଥରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କାହିଁକି ଶୋକ କରିବ, କାରଣ ତାହାରୁ ଏଡ଼ିବାର ଉପାୟ ନାହିଁ?
2.105.31
वयसः पतमानस्य स्रोतसो वा ऽनिवर्तिनः ।
आत्मा सुखे नियोक्तव्यः सुखभाजः प्रजाः स्मृताः ॥ २.१०५.३१ ॥
ଆୟୁଷ ଫେରି ନ ଆସୁଥିବା ସ୍ରୋତ ପରି ଖସି ଯାଉଛି; ମନକୁ ସୁଖରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଜାମାନେ ସୁଖର ଭାଗୀ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
2.105.32
धर्मात्मा स शुभैः कृत्स्नैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
धूतपापो गतः स्वर्गं पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३२ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଆମ ପିତା, ପୃଥିବୀପତି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣାରେ ପାପ ଧୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଗଲେ।
2.105.33
भृत्यानां भरणात् सम्यक् प्रजानां परिपालनात् ।
अर्थादानाच्च धर्मेण पिता नस्त्रिदिवं गतः ॥ २.१०५.३३ ॥
ଭୃତ୍ୟଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ପୋଷଣ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷା ଓ ଧର୍ମରେ କର ଗ୍ରହଣ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପିତା ସ୍ୱର୍ଗ ଗଲେ।
2.105.34
कर्मभिस्तु शुभैरिष्टैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
स्वर्गं दशरथः प्राप्तः पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३४ ॥
ଶୁଭ ଓ ପ୍ରିୟ କର୍ମ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣାଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଆମ ପିତା ପୃଥିବୀପତି ଦଶରଥ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ।
2.105.35
इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगांश्चावाप्य पुष्कलान् ।
उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गतः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३५ ॥
ବହୁବିଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ପ୍ରଚୁର ଭୋଗ ପାଇ ଓ ଉତ୍ତମ ଆୟୁଷ ଲାଭ କରି ପୃଥିବୀପତି ସ୍ୱର୍ଗ ଗଲେ।
2.105.36
आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि च राघवः ।
स न शोच्यः पिता तातः स्वर्गतः सत्कृतः सताम् ॥ २.१०५.३६ ॥
ଉତ୍ତମ ଆୟୁଷ ଓ ଭୋଗ ପାଇଥିବା ରାଘବ — ଆମ ପିତା — ଶୋକ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ପିତା ସ୍ୱର୍ଗ ଗଲେ।
2.105.37
स जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि नः ।
दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम् ॥ २.१०५.३७ ॥
ଆମ ପିତା ଜୀର୍ଣ୍ଣ ମାନବ ଦେହ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଦୈବୀ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି।
2.105.38
तं तु नैवंविधः कश्चित् प्राज्ञः शोचितुमर्हति ।
तद्विधो यद्विधश्चापि श्रुतवान् बुद्धिमत्तरः ॥ २.१०५.३८ ॥
ତାଙ୍କ ପରି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଜ୍ଞାନୀ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଓ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
2.105.39
एते बहुविधाः शोका विलापरुदिते तथा ।
वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता ॥ २.१०५.३९ ॥
ଏହି ବହୁବିଧ ଶୋକ, ବିଳାପ ଓ କ୍ରନ୍ଦନ ଧୀର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସବୁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
2.105.40
स स्वस्थो भव माशोचीर्यात्वा चावस तां पुरीम् ।
तथा पित्रा नियुक्तो ऽसि वशिना वदतां वर ॥ २.१०५.४० ॥
ତୁମେ ସ୍ୱସ୍ଥ ରୁହ, ଶୋକ କର ନାହିଁ; ସେ ନଗରକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ବାସ କର। ହେ ବକ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସଂଯମୀ ପିତା ତୁମକୁ ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି।
2.105.41
यत्राहमपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा ।
तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्य्यस्य शासनम् ॥ २.१०५.४१ ॥
ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେହିଠାରେ ହିଁ ମୁଁ ସେହି ଆର୍ଯ୍ୟ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି।
2.105.42
न मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्यमरिन्दम ।
तत् त्वयापि सदा मान्यं स वै बन्धुः स नः पिता ॥ २.१०५.४२ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ତ୍ୟାଗ କରିବା ମୋ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସଦା ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ହିଁ ଆମର ବନ୍ଧୁ ଓ ପିତା।
2.105.43
तद्वचः पितुरेवाहं सम्मतं धर्मचारिणः ।
कर्मणा पालयिष्यामि वनवासेन राघव ॥ २.१०५.४३ ॥
ଧର୍ମାଚାରୀ ପିତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ମୋ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସମ୍ମତ। ହେ ରାଘବ, ବନବାସ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାହାକୁ କର୍ମରେ ପାଳନ କରିବି।
2.105.44
धीर्मिकेणानृशंसेन नरेण गुरुवर्त्तिना ।
भवितव्यं नरव्याघ्र परलोकं जिगीषता ॥ २.१०५.४४ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଧାର୍ମିକ, ନିର୍ଦ୍ଦୟତାହୀନ, ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ମନୁଷ୍ୟ ହୋଇ ପରଲୋକ ଜୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହେବା ଉଚିତ।
2.105.45
आत्मानमनुतिष्ठ त्वं स्वभावेन नरर्षभ ।
निशाम्य तु शुभं वृत्तं पितुर्दशरथस्य नः ॥ २.१०५.४५ ॥
ହେ ନରର୍ଷଭ, ତୁମ ସ୍ୱଭାବରେ ନିଜକୁ ଚଳାଅ; ଆମ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କର ଶୁଭ ଆଚରଣ ଶୁଣି ସେହିପରି କର।
2.105.46
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा पितुर्निदेशप्रतिपालनार्थम् ।
यवीयसं भ्रातरमर्थवच्च प्रभुर्मुहूर्ताद्विरराम रामः ॥ २.१०५.४६ ॥
ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ରାମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ ପାଇଁ ଏହି ବଚନ କହି, ଅନୁଜଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି, କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ନୀରବ ହେଲେ।