ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.105.1
ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तैः सुहृद्गणैः ।
शोचतामेव रजनी दुःखेन व्यत्यवर्त्तत ॥ २.१०५.१ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਸੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਰਾਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੀਤ ਗਈ।
2.105.2
रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृताः ।
मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन् ॥ २.१०५.२ ॥
ਰਾਤ ਬੀਤ ਕੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਭਰਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
2.105.3
तूष्णीं ते समुपासीना न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामं वचनमब्रवीत् ॥ २.१०५.३ ॥
ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਭਰਤ ਨੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.105.4
सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम ।
तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥ २.१०५.४ ॥
ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਇਹ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਹੀ ਰਾਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਆਪ ਭੋਗ ਕਰੋ।
2.105.5
महतेवाम्बुवेगेन भिन्नः सेतुर्जलागमे ।
दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत् ॥ २.१०५.५ ॥
ਜਲ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਾ ਰੁਕਣ ਯੋਗ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਾਜ-ਖੰਡ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।
2.105.6
गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्ऺित्रणः ।
अनुगन्तुं न शक्तिर्मे गतिं तव महीपते ॥ २.१०५.६ ॥
ਗਧਾ ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਚਾਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2.105.7
सुजीवं नित्यशस्तस्य यः परैरुपजीव्यते ।
राम तेन तु दुर्जीवं यः परानुपजीवति ॥ २.१०५.७ ॥
ਹੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਔਖਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਸੌਖਾ ਹੈ।
2.105.8
यथा तु रोपितो वृक्षः पुरुषेण विवर्द्धितः ।
ह्रस्वकेन दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुमः ॥ २.१०५.८ ॥
ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਰੁੱਖ ਜਦੋਂ ਮੋਟੇ ਤਣੇ ਵਾਲਾ ਮਹਾਵਰਿਖ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਲਈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।
2.105.9
स यथा पुष्पितो भूत्वा फलानि न विदर्शयेत् ।
स तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतोः प्ररोपितः ॥ २.१०५.९ ॥
ਫੁੱਲ ਲੱਗਣ ਤੇ ਵੀ ਜੇ ਉਹ ਫਲ ਨਾ ਦਿਖਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ।
2.105.10
एषोपमा महाबाहो तमर्थं वेत्तुमर्हसि ।
यदि त्वमस्मान् वृषभो भर्त्ता भृत्यान्न शाधि हि ॥ २.१०५.१० ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਇਸ ਉਪਮਾ ਦਾ ਅਰਥ ਤੂੰ ਸਮਝ ਲੈ: ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਸੁਆਮੀ ਹੋ ਕੇ ਸੇਵਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਨਾ ਕਰੇਂ...
2.105.11
श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्र्याश्च सर्वशः ।
प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थितमरिन्दमम् ॥ २.१०५.११ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੋਕ ਹਰ ਥਾਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ; ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ, ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ।
2.105.12
तवा ऽनुयाने काकुत्स्थ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जराः ।
अन्तःपुरगता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिताः ॥ २.१०५.१२ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਭਾ-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਗਰਜਣ; ਅੰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।
2.105.13
तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जनाः ।
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचतः ॥ २.१०५.१३ ॥
ਭਰਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਗਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ।
2.105.14
तमेवं दुःखितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् ।
रामः कृतात्मा भरतं समाश्वासय दात्मवान् ॥ २.१०५.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਦੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ।
2.105.15
नात्मनः कामकारो ऽस्ति पुरुषो ऽयमनीश्वरः ।
इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्तः परिकर्षति ॥ २.१०५.१५ ॥
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਬੇਵੱਸ ਹੈ। ਯਮ ਉਸਨੂੰ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
2.105.16
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ २.१०५.१६ ॥
ਸਾਰੇ ਸੰਚੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਉੱਚਾਈਆਂ ਡਿੱਗਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਿਲਾਪ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ।
2.105.17
यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् ।
एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम् ॥ २.१०५.१७ ॥
ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਮੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਡਰ ਨਹੀਂ।
2.105.18
यथागारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वा ऽवसीदति ।
तथैव सीदन्ति नरा जरामृत्युवशङ्गताः ॥ २.१०५.१८ ॥
ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਘਰ ਵੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਢਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2.105.19
अत्येति रजनी या तु सा न प्रतिनिवर्त्तते ।
यात्येव यमुना पूर्णा समुद्रमुदकाकुलम् ॥ २.१०५.१९ ॥
ਜੋ ਰਾਤ ਬੀਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਮੁੜਦੀ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਯਮੁਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2.105.20
अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह ।
आयूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशवः ॥ २.१०५.२० ॥
ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਬੀਤਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਉਮਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
2.105.21
आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि ।
आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य च गतस्य च ॥ २.१०५.२१ ॥
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਸੋਗ ਕਰ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਹੀ ਉਮਰ ਹੈ।
2.105.22
सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति ।
गत्वा सुदीर्घमध्वानं सहमृत्युर्निवर्तते ॥ २.१०५.२२ ॥
ਮੌਤ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁੜਦੀ ਹੈ।
2.105.23
गात्रेषु वलयः प्राप्ताः श्वेताश्चैव शिरोरुहाः ।
जरया पुरुषो जीर्णः किं हि कृत्वा प्रभावयेत् ॥ २.१०५.२३ ॥
ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਝੁਰੜੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਜਰਜਰ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
2.105.24
नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमिते रवौ ।
आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम् ॥ २.१०५.२४ ॥
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਡੁੱਬਣ ਤੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਘਟਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
2.105.25
हृष्यन्त्यृतुमखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् ।
ऋतूनां परिवर्त्तेन प्राणिनां प्राणसंक्षयः ॥ २.१०५.२५ ॥
ਇੱਥੇ ਨਵੇਂ ਆਏ ਰੁੱਤ-ਯੱਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਘਟਦੇ ਹਨ।
2.105.26
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे ।
समेत्य च व्यपेयातां कालमासाद्य कञ्चन ॥ २.१०५.२६ ॥
ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਲੱਕੜਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਿਲਣ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਫਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
2.105.27
एवं भार्याश्च पुत्राश्च ज्ञातयश्च घनानि च ।
समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभवः ॥ २.१०५.२७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਧਨ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਫਿਰ ਦੂਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਯਕੀਨੀ ਹੈ।
2.105.28
नात्र कश्चिद्यथाभावं प्राणी समभिवर्त्तते ।
तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्यास्त्यनुशोचतः ॥ २.१०५.२८ ॥
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਨਿਯਤ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਸੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ।
2.105.29
यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात् कश्चित् पथि स्थितः ।
अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवतामिति ॥ २.१०५.२९ ॥
ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ ਆਖੇ, 'ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ।'
2.105.30
एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः ।
तमापन्नः कथं शोचेद्यस्ऺय नास्ति व्यतिक्रमः ॥ २.१०५.३० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਰਾਹ ਤੁਰਿਆ ਹੈ ਉਹ ਯਕੀਨੀ ਹੈ; ਉਸ ਰਾਹ ਪਿਆ ਮਨੁੱਖ ਸੋਗ ਕਿਉਂ ਕਰੇ, ਜਦ ਉਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ?
2.105.31
वयसः पतमानस्य स्रोतसो वा ऽनिवर्तिनः ।
आत्मा सुखे नियोक्तव्यः सुखभाजः प्रजाः स्मृताः ॥ २.१०५.३१ ॥
ਉਮਰ ਉਸ ਵਹਿਣ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰਜਾ ਸੁਖ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।
2.105.32
धर्मात्मा स शुभैः कृत्स्नैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
धूतपापो गतः स्वर्गं पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३२ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ੁਭ ਯਗਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਨਾਲ ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਗਏ।
2.105.33
भृत्यानां भरणात् सम्यक् प्रजानां परिपालनात् ।
अर्थादानाच्च धर्मेण पिता नस्त्रिदिवं गतः ॥ २.१०५.३३ ॥
ਨੌਕਰਾਂ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣ, ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਾਲੀਆ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਸਵਰਗ ਗਏ।
2.105.34
कर्मभिस्तु शुभैरिष्टैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
स्वर्गं दशरथः प्राप्तः पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३४ ॥
ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵਾਲੇ ਯਗਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਸ਼ਰਥ ਸਵਰਗ ਪਹੁੰਚੇ।
2.105.35
इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगांश्चावाप्य पुष्कलान् ।
उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गतः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३५ ॥
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਗ ਕਰਕੇ, ਭਰਪੂਰ ਭੋਗ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸਵਰਗ ਗਿਆ।
2.105.36
आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि च राघवः ।
स न शोच्यः पिता तातः स्वर्गतः सत्कृतः सताम् ॥ २.१०५.३६ ॥
ਉੱਤਮ ਉਮਰ ਅਤੇ ਭੋਗ ਪਾਏ ਰਾਘਵ — ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ — ਸੋਗ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪਿਤਾ ਸਵਰਗ ਗਏ।
2.105.37
स जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि नः ।
दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम् ॥ २.१०५.३७ ॥
ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਜਰਜਰ ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ ਦੈਵੀ ਸੰਪਦਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
2.105.38
तं तु नैवंविधः कश्चित् प्राज्ञः शोचितुमर्हति ।
तद्विधो यद्विधश्चापि श्रुतवान् बुद्धिमत्तरः ॥ २.१०५.३८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਸੋਗ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਸ਼ਾਸਤਰਜ্ঞ ਅਤੇ ਅਤਿ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
2.105.39
एते बहुविधाः शोका विलापरुदिते तथा ।
वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता ॥ २.१०५.३९ ॥
ਇਹ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸੋਗ, ਵਿਰਲਾਪ ਅਤੇ ਰੋਣਾ ਧੀਰ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
2.105.40
स स्वस्थो भव माशोचीर्यात्वा चावस तां पुरीम् ।
तथा पित्रा नियुक्तो ऽसि वशिना वदतां वर ॥ २.१०५.४० ॥
ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵਸ। ਹੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੰਜਮੀ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2.105.41
यत्राहमपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा ।
तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्य्यस्य शासनम् ॥ २.१०५.४१ ॥
ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਥਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਆਰਯ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂਗਾ।
2.105.42
न मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्यमरिन्दम ।
तत् त्वयापि सदा मान्यं स वै बन्धुः स नः पिता ॥ २.१०५.४२ ॥
ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਛੱਡਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿਆਂ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਬੰਧੂ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
2.105.43
तद्वचः पितुरेवाहं सम्मतं धर्मचारिणः ।
कर्मणा पालयिष्यामि वनवासेन राघव ॥ २.१०५.४३ ॥
ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਉਹ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਬਨਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
2.105.44
धीर्मिकेणानृशंसेन नरेण गुरुवर्त्तिना ।
भवितव्यं नरव्याघ्र परलोकं जिगीषता ॥ २.१०५.४४ ॥
ਹੇ ਨਰਵਿਆਘਰ, ਧਰਮੀ, ਬੇਰਹਿਮੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2.105.45
आत्मानमनुतिष्ठ त्वं स्वभावेन नरर्षभ ।
निशाम्य तु शुभं वृत्तं पितुर्दशरथस्य नः ॥ २.१०५.४५ ॥
ਹੇ ਨਰਰਿਸ਼ਭ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਲਾ; ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।
2.105.46
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा पितुर्निदेशप्रतिपालनार्थम् ।
यवीयसं भ्रातरमर्थवच्च प्रभुर्मुहूर्ताद्विरराम रामः ॥ २.१०५.४६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਗਏ।