ヴァールミーキのラーマーヤナ · サルガ 2.105
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.105.1
ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तैः सुहृद्गणैः ।
शोचतामेव रजनी दुःखेन व्यत्यवर्त्तत ॥ २.१०५.१ ॥
そのとき、友人の一団に囲まれたそれら獅子のような人々は、嘆きながら悲しみのうちに夜を過ごした。
2.105.2
रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृताः ।
मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन् ॥ २.१०५.२ ॥
夜が明け、美しい曙が訪れると、兄弟たちは友に囲まれ、マンダーキニー川で火への供物と誦経を行ってから、ラーマのもとへ近づいた。
2.105.3
तूष्णीं ते समुपासीना न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।
भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामं वचनमब्रवीत् ॥ २.१०५.३ ॥
彼らは黙って座り、誰も何も言わなかった。しかしバラタが友らの中でラーマにこの言葉を告げた。
2.105.4
सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम ।
तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥ २.१०५.४ ॥
私の母を慰めた上で、この王国が私に与えられた。その王国を私は今あなたに返す。このとげのない王国を、どうかお楽しみください。
2.105.5
महतेवाम्बुवेगेन भिन्नः सेतुर्जलागमे ।
दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत् ॥ २.१०५.५ ॥
洪水が来ると大きな水の勢いで堤防が決壊するように、あなた以外には守ることの難しいこの大きな王国の一部が、今や裂けてしまった。
2.105.6
गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्ऺित्रणः ।
अनुगन्तुं न शक्तिर्मे गतिं तव महीपते ॥ २.१०५.६ ॥
ロバが馬の歩みに追いつけず、鳥たちの中で誰もガルダの飛翔に及ばないように、大地の主よ、私にはあなたの歩みに従う力がない。
2.105.7
सुजीवं नित्यशस्तस्य यः परैरुपजीव्यते ।
राम तेन तु दुर्जीवं यः परानुपजीवति ॥ २.१०५.७ ॥
ラーマよ、他者に頼られる者は生きやすく、他者に頼る者は生きにくい。
2.105.8
यथा तु रोपितो वृक्षः पुरुषेण विवर्द्धितः ।
ह्रस्वकेन दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुमः ॥ २.१०५.८ ॥
人が植えて育てた木が、太い幹の大木に育つと、背の低い者には登りにくいように、
2.105.9
स यथा पुष्पितो भूत्वा फलानि न विदर्शयेत् ।
स तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतोः प्ररोपितः ॥ २.१०५.९ ॥
花を咲かせても実を見せなければ、植えた者は植えた目的の喜びを味わえない。
2.105.10
एषोपमा महाबाहो तमर्थं वेत्तुमर्हसि ।
यदि त्वमस्मान् वृषभो भर्त्ता भृत्यान्न शाधि हि ॥ २.१०५.१० ॥
大臂の君よ、この比喩の意味を理解されよ。我らの主であり守護者であるあなたが、従者たる我らを治めぬなら……
2.105.11
श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्र्याश्च सर्वशः ।
प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थितमरिन्दमम् ॥ २.१०५.११ ॥
大王よ、諸組合と高位の者たちがあらゆる所であなたを仰ぎ見ますように。王国に座し、燃える太陽のように敵を征服する方よ。
2.105.12
तवा ऽनुयाने काकुत्स्थ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जराः ।
अन्तःपुरगता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिताः ॥ २.१०५.१२ ॥
カークツトゥスタよ、あなたの行列では酔った象たちが吼え、奥御殿の女たちは心を静めて喜びますように。
2.105.13
तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जनाः ।
भरतस्य वचः श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचतः ॥ २.१०५.१३ ॥
バラタの言葉を聞いて、ラーマに懇願する彼を、町の様々な人々は正しいと思った。
2.105.14
तमेवं दुःखितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् ।
रामः कृतात्मा भरतं समाश्वासय दात्मवान् ॥ २.१०५.१४ ॥
このように悲しみ嘆く栄光あるバラタを見て、自制心あるラーマはバラタを慰めた。
2.105.15
नात्मनः कामकारो ऽस्ति पुरुषो ऽयमनीश्वरः ।
इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्तः परिकर्षति ॥ २.१०५.१५ ॥
人には自分の意志で行動する力はなく、無力である。死神がこちらへ、あちらへと引きずっていく。
2.105.16
सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः ।
संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥ २.१०५.१६ ॥
あらゆる蓄積は消滅に終わり、あらゆる隆盛は没落に終わり、あらゆる結合は別離に終わり、命は死に終わる。
2.105.17
यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् ।
एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम् ॥ २.१०५.१७ ॥
熟した果実が落ちること以外に恐れがないように、生まれた人には死以外に恐れはない。
2.105.18
यथागारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वा ऽवसीदति ।
तथैव सीदन्ति नरा जरामृत्युवशङ्गताः ॥ २.१०५.१८ ॥
頑丈な柱のある家も古くなれば崩れるように、老いと死の支配に落ちた人々もまた衰え滅びる。
2.105.19
अत्येति रजनी या तु सा न प्रतिनिवर्त्तते ।
यात्येव यमुना पूर्णा समुद्रमुदकाकुलम् ॥ २.१०५.१९ ॥
過ぎ去った夜は戻らない。水に満ちたヤムナー川が海へと流れ去るように。
2.105.20
अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह ।
आयूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशवः ॥ २.१०५.२० ॥
ここではあらゆる生き物の昼と夜が過ぎてゆく。夏に陽光がすぐに水を干上がらせるように、それらは寿命を速やかに縮める。
2.105.21
आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि ।
आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य च गतस्य च ॥ २.१०५.२१ ॥
自分のために嘆け。なぜ他人のために嘆くのか。立っていても歩いていても寿命が減っていく者、それはまさにお前の寿命が減っているのだ。
2.105.22
सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति ।
गत्वा सुदीर्घमध्वानं सहमृत्युर्निवर्तते ॥ २.१०५.२२ ॥
死は共に歩み、共に座る。どれほど長い道を行っても、死は共に引き返してくる。
2.105.23
गात्रेषु वलयः प्राप्ताः श्वेताश्चैव शिरोरुहाः ।
जरया पुरुषो जीर्णः किं हि कृत्वा प्रभावयेत् ॥ २.१०५.२३ ॥
手足にはしわが生じ、頭髪は白くなった。老いに衰えた人が、それを何によって防ぐことができようか。
2.105.24
नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमिते रवौ ।
आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम् ॥ २.१०५.२४ ॥
日が昇れば人々は喜び、日が沈んでもまた喜ぶ。しかし人間は、自分の命が尽きていくことに気づかない。
2.105.25
हृष्यन्त्यृतुमखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् ।
ऋतूनां परिवर्त्तेन प्राणिनां प्राणसंक्षयः ॥ २.१०५.२५ ॥
新たに巡り来た季節の祭りを見て人々は喜ぶ。しかし季節の移ろいとともに、生き物の命は失われていく。
2.105.26
यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे ।
समेत्य च व्यपेयातां कालमासाद्य कञ्चन ॥ २.१०५.२६ ॥
大海原で二本の木切れが出会い、出会ったのち、やがて時が来ればまた離れていくように。
2.105.27
एवं भार्याश्च पुत्राश्च ज्ञातयश्च घनानि च ।
समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभवः ॥ २.१०५.२७ ॥
同様に、妻も子も親族も財産も、集まっては散り散りに去っていく。彼らとの別れは必ず訪れる。
2.105.28
नात्र कश्चिद्यथाभावं प्राणी समभिवर्त्तते ।
तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्यास्त्यनुशोचतः ॥ २.१०५.२८ ॥
ここでは、どの生き物も定められた運命を変えることはできない。ゆえに死者を嘆く者には、彼を連れ戻す力はない。
2.105.29
यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात् कश्चित् पथि स्थितः ।
अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवतामिति ॥ २.१०५.२९ ॥
道に立つ者が、行き過ぎる隊商に『わたしも後からついて行くぞ』と言うように。
2.105.30
एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः ।
तमापन्नः कथं शोचेद्यस्ऺय नास्ति व्यतिक्रमः ॥ २.१०५.३० ॥
先祖や祖父たちが歩んできた道は確かなものだ。その道に至った者が、どうして嘆くことがあろうか。そこから逃れる術はないのだから。
2.105.31
वयसः पतमानस्य स्रोतसो वा ऽनिवर्तिनः ।
आत्मा सुखे नियोक्तव्यः सुखभाजः प्रजाः स्मृताः ॥ २.१०५.३१ ॥
寿命は戻らぬ流れのように落ちてゆく。心は幸福に向けるべきであり、民は幸福にあずかる者と伝えられる。
2.105.32
धर्मात्मा स शुभैः कृत्स्नैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
धूतपापो गतः स्वर्गं पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३२ ॥
正法の心を持つ我らの父、大地の主は、すべての吉祥な祭祀と満ちた布施によって罪を清め、天界へ赴かれた。
2.105.33
भृत्यानां भरणात् सम्यक् प्रजानां परिपालनात् ।
अर्थादानाच्च धर्मेण पिता नस्त्रिदिवं गतः ॥ २.१०५.३३ ॥
我らの父は、従者を正しく養い、民を守り、法にかなって税を取ることによって、天界へ赴かれた。
2.105.34
कर्मभिस्तु शुभैरिष्टैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।
स्वर्गं दशरथः प्राप्तः पिता नः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३४ ॥
吉祥で愛される行いと満ちた布施の祭祀によって、我らの父、大地の主ダシャラタは天界を得られた。
2.105.35
इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगांश्चावाप्य पुष्कलान् ।
उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गतः पृथिवीपतिः ॥ २.१०५.३५ ॥
さまざまな祭祀を行い、豊かな享楽を得、最上の寿命に至って、大地の主は天界へ赴かれた。
2.105.36
आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि च राघवः ।
स न शोच्यः पिता तातः स्वर्गतः सत्कृतः सताम् ॥ २.१०५.३६ ॥
最上の寿命と享楽を得たラーガヴァ、我らの父は嘆くべき方ではない。善き人々に敬われた父は天界へ赴かれたのだ。
2.105.37
स जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि नः ।
दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम् ॥ २.१०५.३७ ॥
我らの父は老いた人間の身体を捨て、梵天界に遊ぶ神々しい栄光を得られた。
2.105.38
तं तु नैवंविधः कश्चित् प्राज्ञः शोचितुमर्हति ।
तद्विधो यद्विधश्चापि श्रुतवान् बुद्धिमत्तरः ॥ २.१०५.३८ ॥
彼のような人のために、賢者が嘆くべきではない。経典に通じ、最も賢明な者もそうはしない。
2.105.39
एते बहुविधाः शोका विलापरुदिते तथा ।
वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता ॥ २.१०५.३९ ॥
これら種々の悲しみや嘆き、泣き叫ぶことは、堅固で賢明な人は、あらゆる状況において退けるべきである。
2.105.40
स स्वस्थो भव माशोचीर्यात्वा चावस तां पुरीम् ।
तथा पित्रा नियुक्तो ऽसि वशिना वदतां वर ॥ २.१०५.४० ॥
心を安んじ、嘆くな。あの都に行って住め。弁舌に優れた者よ、自制心ある父がそなたにそう命じたのだ。
2.105.41
यत्राहमपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा ।
तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्य्यस्य शासनम् ॥ २.१०५.४१ ॥
徳行の父が私にも命じられた場所で、私はその高貴な父の命令を果たそう。
2.105.42
न मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्यमरिन्दम ।
तत् त्वयापि सदा मान्यं स वै बन्धुः स नः पिता ॥ २.१०५.४२ ॥
敵を懲らす者よ、父の命令を捨てるのは私にとって正しくない。そなたもそれを常に尊ぶべきだ。父こそ我らの親族であり、我らの父なのだから。
2.105.43
तद्वचः पितुरेवाहं सम्मतं धर्मचारिणः ।
कर्मणा पालयिष्यामि वनवासेन राघव ॥ २.१०५.४३ ॥
法を行う父のその言葉を、私は確かに受け入れる。ラーghavaよ、私は森での暮らしによって、行いをもってそれを果たそう。
2.105.44
धीर्मिकेणानृशंसेन नरेण गुरुवर्त्तिना ।
भवितव्यं नरव्याघ्र परलोकं जिगीषता ॥ २.१०५.४४ ॥
人中の虎よ、人は正しく、残酷でなく、年長者に従い、来世を征服しようとする者であるべきだ。
2.105.45
आत्मानमनुतिष्ठ त्वं स्वभावेन नरर्षभ ।
निशाम्य तु शुभं वृत्तं पितुर्दशरथस्य नः ॥ २.१०५.४५ ॥
人中の牡牛よ、自らの本性に従って自分を律せよ。我らの父ダシャラタの吉き行いを聞いて、同じようにせよ。
2.105.46
इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा पितुर्निदेशप्रतिपालनार्थम् ।
यवीयसं भ्रातरमर्थवच्च प्रभुर्मुहूर्ताद्विरराम रामः ॥ २.१०५.४६ ॥
こうして偉大なラーマは父の命を果たすためにこれらの言葉を述べ、弟に意味ある言葉をかけると、やがて口をつぐんだ。