Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.106.1
एवमुक्त्वा तु विरते रामे वचनमर्थवत् ।
ततो मन्दाकिनीतीरे रामं प्रकृतिवत्सलम् ।
उवाच भरतश्चित्रं धार्मिको धार्मिकं वचः ॥ २.१०६.१ ॥
Cuando Rāma, habiendo pronunciado estas palabras llenas de sentido, guardó silencio, Bharata, el justo, a orillas del Mandākinī, habló a Rāma, querido por su pueblo, con palabras admirables.
2.106.2
को हि स्यादीदृशो लोके यादृशस्त्वमरिन्दम ।
न त्वां प्रव्यथयेद्दुःखं प्रीतिर्वा न प्रहर्षयेत् ॥ २.१०६.२ ॥
Oh domador de enemigos, ¿quién en el mundo es como tú? Ni el dolor te perturba, ni la alegría te exalta.
2.106.3
सम्मतश्चासि वृद्धानां तांश्च पृच्छसि संशयान् ॥ २.१०६.३ ॥
Eres honrado por los ancianos, y a ellos preguntas tus dudas.
2.106.4
यथा मृतस्तथा जीवन् यथा ऽसति तथा सति ।
यस्यैष बुद्धिलाभः स्यात्परितप्येत केन सः ॥ २.१०६.४ ॥
Aquel que ha alcanzado esta sabiduría de que el muerto y el vivo son iguales, y el no-ser y el ser son iguales, ¿por quién se afligiría?
2.106.5
परावरज्ञो यश्च स्यात्तथा त्वं मनुजाधिप ।
स एवं व्यसनं प्राप्य न विषीदितुमर्हति ॥ २.१०६.५ ॥
Oh señor de los hombres, quien conoce lo superior y lo inferior, como tú, no debe desfallecer al enfrentar tal calamidad.
2.106.6
अमरोपम सत्त्वस्त्वं महात्मा सत्यसङ्गरः ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च बुद्धिमांश्चासि राघव ॥ २.१०६.६ ॥
Oh Rāghava, eres de naturaleza semejante a los inmortales, de gran alma, fiel a tus votos, omnisciente, omnividente y sabio.
2.106.7
न त्वामेवङ्गुणैर्युक्तं प्रभवाभवकोविदम् ।
अविषह्यतमं दुःखमासादयितुमर्हति ॥ २.१०६.७ ॥
Dotado de tales cualidades y experto en la creación y la disolución, no te corresponde sufrir el dolor más insoportable.
2.106.8
प्रोषिते मयि यत्पापं मात्रा मत्कारणात्कृतम् ।
क्षुद्रया तदनिष्टं मे प्रसीदतु भवान्मम ॥ २.१०६.८ ॥
Mientras yo estaba ausente, que te aplaque el pecado que nuestra madre cometió por mi causa y el mal que causó aquella mezquina; sé benévolo conmigo.
2.106.9
धर्मबन्धेन बद्धो ऽस्मि तेनेमां नेह मातरम् ।
हन्मि तीव्रेण दण्डेन दण्डार्हां पापकारिणीम् ॥ २.१०६.९ ॥
Atado por el vínculo del dharma, no golpeo aquí con un castigo severo a esta madre pecadora, digna de castigo.
2.106.10
कथं दशरथाज्जातः शुद्धाभिजनकर्मणः ।
जानन् धर्ममधर्मिष्ठं कुर्य्यां कर्म जुगुप्सितम् ॥ २.१०६.१० ॥
Nacido de Daśaratha, de linaje y conducta puros, ¿cómo, conociendo el dharma, cometería una acción sumamente injusta y vituperable?
2.106.11
गुरुः क्रियावान् वृद्धश्च राजा प्रेतः पितेति च ।
तातं न परिगर्हेयं दैवतं चेति संसदि ॥ २.१०६.११ ॥
Maestro, dedicado a sus deberes, anciano, rey y padre difunto: es padre y deidad; no debo denigrar a mi padre en la asamblea.
2.106.12
को हि धर्मार्थयोर्हीनमीदृशं कर्म किल्बिषम् ।
स्त्रियाः प्रियं चिकीर्षुः सन् कुर्याद्धर्मज्ञ धर्मवित् ॥ २.१०६.१२ ॥
¿Quién, en verdad, carente de dharma y de provecho, cometería un acto tan pecaminoso? ¿Qué conocedor del dharma, deseando complacer a una mujer, lo haría?
2.106.13
अन्तकाले हि भूतानि मुह्यन्तीति पुराश्रुतिः ।
राज्ञैवं कुर्वता लोके प्रत्यक्षं सा श्रुतिः कृता ॥ २.१०६.१३ ॥
En el momento de la muerte, los seres se confunden; así dice la antigua enseñanza. Al hacerlo el rey, esa enseñanza se ha vuelto evidente en el mundo.
2.106.14
साध्वर्थमभिसन्धाय ऺक्रोधान्मोहाच्च साहसात् ।
तातस्य यदतिक्रान्तं प्रत्याहरतु तद्भवान् ॥ २.१०६.१४ ॥
Lo que el padre transgredió, ya sea con buena intención, por ira, por confusión o por temeridad, que vos lo retiréis.
2.106.15
पितुरपतनहेतुत्वात्तदेवापत्यत्वेन सम्मतम् ॥ २.१०६.१५ ॥
Puesto que es causa de la caída del padre, eso mismo se considera su descendencia.
2.106.16
तदपत्यं भवानस्तु मा भवान् दुष्कृतं पितुः ।
अभिपत्ता कृतं कर्म लोके धीरविगर्हितम् ॥ २.१०६.१६ ॥
Sed vos la descendencia de aquello; no seáis partícipe de la falta del padre. Él ha hecho un acto que los sabios censuran en el mundo.
2.106.17
कैकेयीं मां च तातं च सुहृदो बान्धवांश्च नः ।
पौरजानपदान् सर्वांस्त्रातु सर्वमिदं भवान् ॥ २.१०६.१७ ॥
Proteged a Kaikeyī, a mí, al padre, a los amigos, a nuestros parientes y a toda la gente de la ciudad y del campo; que vos protejáis todo esto.
2.106.18
क्व चारण्यं क्व च क्षात्ऺत्र क्व जटाः क्व च पालनम् ।
ईदृशं व्याहतं कर्म न भवान् कर्तुमर्हति ॥ २.१०६.१८ ॥
¿Dónde está el bosque y dónde el deber del guerrero? ¿Dónde los cabellos enmarañados y dónde el gobierno del reino? Tal acto contradictorio no os corresponde realizarlo.
2.106.19
एष हि प्रथमो धर्मः क्षत्ऺित्रयस्याभिषेचनम् ।
येन शक्यं महाप्राज्ञ प्रजानां परिपालनम् ॥ २.१०६.१९ ॥
Este es el primer deber del kṣatriya: la consagración, por la cual, oh hombre de gran sabiduría, es posible proteger al pueblo.
2.106.20
कश्च प्रत्यक्षमुत्सृज्य संशयस्थमलक्षणम् ।
आयतिस्थं चरेद्धर्मं क्षत्ऺत्रबन्धुरनिश्चितम् ॥ २.१०६.२० ॥
¿Qué hermano kṣatriya, abandonando lo que tiene ante los ojos, seguiría un deber que descansa en la duda, carece de señal segura, reposa en el futuro e incierto?
2.106.21
अथ क्लेशजमेव त्वं धर्मं चरितुमिच्छसि ।
धर्मेण चतुरो वर्णान् पालयन् क्लेशमाप्नुहि ॥ २.१०६.२१ ॥
Si deseas practicar un deber nacido del sufrimiento, entonces, protegiendo a las cuatro clases con dharma, obtén el sufrimiento.
2.106.22
चतुर्णामाश्रमाणां हि गार्हस्थ्यं श्रेष्ठमाश्रमम् ।
प्राहुर्धर्मज्ञ धर्मज्ञास्तं कथं त्यक्तुमर्हसि ॥ २.१०६.२२ ॥
Entre las cuatro etapas de la vida, los conocedores del dharma declaran que la del cabeza de familia es la mejor. Oh conocedor del dharma, ¿cómo podrías abandonarla?
2.106.23
श्रुतेन बालः स्थानेन जन्मना भवतो ह्यहम् ।
स कथं पालयिष्यामि भूमिं भवति तिष्ठति ॥ २.१०६.२३ ॥
En saber, en posición y en nacimiento soy un niño comparado contigo. Mientras tú estés aquí, ¿cómo podría yo proteger la tierra?
2.106.24
हीनबुद्धिगुणो बालो हीनः स्थानेन चाप्यहम् ।
भवता च विनाभूतो न वर्त्तयितुमुत्सहे ॥ २.१०६.२४ ॥
Carente de sabiduría y virtud, niño también carente de posición, no me atrevo a vivir sin ti.
2.106.25
इदं निखिलमव्यग्रं राज्यं पित्र्यमकण्टकम् ।
अनुशाधि स्वधर्मेण धर्मज्ञ सह बान्धवैः ॥ २.१०६.२५ ॥
Gobierna este reino entero, heredado de nuestro padre y libre de espinas, sin inquietud, oh conocedor del dharma, conforme a tu deber, junto a tus parientes.
2.106.26
इहैव त्वा ऽभिषिञ्चन्तु सर्वाः प्रकृतयः सह ।
ऋत्विजः सवसिष्ठाश्च मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ २.१०६.२६ ॥
Aquí mismo, que todos los súbditos, junto con los sacerdotes oficiantes, Vasiṣṭha y los expertos en mantras, te unjan según el rito de los mantras.
2.106.27
अभिषिक्तस्त्वमस्माभिरयोध्यां पालने व्रज ।
विजित्य तरसा लोकान् मरुद्भिरिव वासवः ॥ २.१०६.२७ ॥
Ungido por nosotros, ve a Ayodhyā para gobernarla, como Indra con los Maruts conquista rápidamente los mundos.
2.106.28
ऋणानि त्रीण्यपाकुर्वन् दुर्हृदः साधु निर्द्दहन् ।
सुहृदस्तर्पयन् कामैस्त्वमेवात्रानुशाधि माम् ॥ २.१०६.२८ ॥
Saldando las tres deudas, quemando bien a los enemigos y colmando a los amigos con lo que desean, tú mismo aquí debes guiarme.
2.106.29
अद्यार्य मुदिताः सन्तु सुहृदस्ते ऽभिषेचने ।
अद्य भीताः पलायन्तां दुर्हृदस्ते दिशो दश ॥ २.१०६.२९ ॥
Hoy, noble, que tus amigos se alegren en tu unción; hoy, que tus enemigos, aterrorizados, huyan hacia las diez direcciones.
2.106.30
आक्रोशं मम मातुश्च प्रमृज्य पुरुषर्षभ ।
अद्य तत्रभवन्तं च पितरं रक्ष किल्बिषात् ॥ २.१०६.३० ॥
Oh mejor de los hombres, borra hoy la afrenta sobre mi madre y sobre mí, y protege de la falta a nuestro venerable padre.
2.106.31
शिरसा त्वा ऽभियाचे ऽहं कुरुष्व करुणां मयि ।
बान्धवेषु च सर्वेषु भूतेष्विव महेश्वरः ॥ २.१०६.३१ ॥
Con la cabeza inclinada te suplico: muestra compasión hacia mí, hacia todos los parientes y hacia todos los seres, como Maheśvara.
2.106.32
अथैतत् पृष्ठतः कृत्वा वनमेव भवानितः ।
गमिष्यति गमिष्यामि भवता सार्द्धमप्यहम् ॥ २.१०६.३२ ॥
Entonces, dejando esto atrás, ve desde aquí al bosque; también yo iré contigo.
2.106.33
तथाहि रामो भरतेन ताम्यता प्रसाद्यमानः शिरसा महीपतिः ।
न चैव चक्रे गमनाय सत्त्ववान् मतिं पितुस्तद्वचने व्यवस्थितः ॥ २.१०६.३३ ॥
Así, aunque Bharata lo suplicaba afligido con la cabeza inclinada, el firme Rāma no se decidió a partir; permaneció firme en la palabra de su padre.
2.106.34
तदद्भुतं स्थैर्यमवेक्ष्य राघवे समं जनो हर्षमवाप दुःखितः ।
न यात्ययोध्यामिति दुःखितो ऽभवत् स्थिरप्रतिज्ञत्वमवेक्ष्य हर्षितः ॥ २.१०६.३४ ॥
Al ver aquella admirable firmeza de Rāghava, el pueblo sintió a la vez alegría y dolor; afligido porque no iría a Ayodhyā, se alegró al contemplar su voto inquebrantable.
2.106.35
तमृत्विजो नैगमयूथवल्लभास्तदा विंसज्ञाश्रुकलाश्च मातरः ।
तथा ब्रुवाणं भरतं प्रतुष्टुवुः प्रणम्य रामं च ययाचिरे सह ॥ २.१०६.३५ ॥
Entonces los sacerdotes, los jefes queridos de los ciudadanos y las madres con lágrimas en los ojos alabaron a Bharata, que así hablaba; y postrándose ante Rāma, todos juntos le suplicaron.