വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.106.1
एवमुक्त्वा तु विरते रामे वचनमर्थवत् ।
ततो मन्दाकिनीतीरे रामं प्रकृतिवत्सलम् ।
उवाच भरतश्चित्रं धार्मिको धार्मिकं वचः ॥ २.१०६.१ ॥
ഇങ്ങനെ രാമൻ അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു നിർത്തിയപ്പോൾ, മന്ദാകിനീ തീരത്തിൽ ധാർമികനായ ഭരതൻ ജനപ്രിയനായ രാമനോട് വിസ്മയകരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.106.2
को हि स्यादीदृशो लोके यादृशस्त्वमरिन्दम ।
न त्वां प्रव्यथयेद्दुःखं प्रीतिर्वा न प्रहर्षयेत् ॥ २.१०६.२ ॥
ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവനേ, ലോകത്തിൽ നിന്നെപ്പോലെയുള്ളവൻ ആരുണ്ട്? ദുഃഖം നിന്നെ വേദനിപ്പിക്കില്ല, സന്തോഷം നിന്നെ ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുകയുമില്ല.
2.106.3
सम्मतश्चासि वृद्धानां तांश्च पृच्छसि संशयान् ॥ २.१०६.३ ॥
നീ വൃദ്ധന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനാണ്; അവരോടു തന്നെയാണ് നിന്റെ സംശയങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത്.
2.106.4
यथा मृतस्तथा जीवन् यथा ऽसति तथा सति ।
यस्यैष बुद्धिलाभः स्यात्परितप्येत केन सः ॥ २.१०६.४ ॥
മരിച്ചവനും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനും ഒന്നാണ്, ഇല്ലായ്മയും ഉള്ളതും ഒന്നാണ് എന്ന ജ്ഞാനം ആർക്കുണ്ടോ, അവൻ ആരെയോർത്ത് വിലപിക്കും?
2.106.5
परावरज्ञो यश्च स्यात्तथा त्वं मनुजाधिप ।
स एवं व्यसनं प्राप्य न विषीदितुमर्हति ॥ २.१०६.५ ॥
മനുജാധിപനേ, പരാവരങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, നീയും അങ്ങനെതന്നെയാണ്; അവൻ ഇത്തരം ദുരിതം നേരിട്ടാലും വിഷാദിക്കാൻ പാടില്ല.
2.106.6
अमरोपम सत्त्वस्त्वं महात्मा सत्यसङ्गरः ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च बुद्धिमांश्चासि राघव ॥ २.१०६.६ ॥
രാഘവാ, നീ ദേവതുല്യ സത്ത്വമുള്ളവനും മഹാത്മാവും സത്യപ്രതിജ്ഞനും സർവജ്ഞനും സർവദർശിയും ബുദ്ധിമാനുമാണ്.
2.106.7
न त्वामेवङ्गुणैर्युक्तं प्रभवाभवकोविदम् ।
अविषह्यतमं दुःखमासादयितुमर्हति ॥ २.१०६.७ ॥
ഇത്തരം ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയവനും ഉൽപത്തിയും നാശവും അറിയുന്നവനുമായ നിന്നെ അതിദുസ്സഹമായ ദുഃഖം ബാധിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല.
2.106.8
प्रोषिते मयि यत्पापं मात्रा मत्कारणात्कृतम् ।
क्षुद्रया तदनिष्टं मे प्रसीदतु भवान्मम ॥ २.१०६.८ ॥
ഞാൻ പ്രവാസത്തിലായിരുന്നപ്പോൾ എന്നെ ഓർത്ത് അമ്മ ചെയ്ത ആ പാപത്തെയും, ആ ക്ഷുദ്രയാൾ വരുത്തിയ അനിഷ്ടത്തെയും ഓർത്ത് നീ എന്നോട് പ്രസന്നനാകണം.
2.106.9
धर्मबन्धेन बद्धो ऽस्मि तेनेमां नेह मातरम् ।
हन्मि तीव्रेण दण्डेन दण्डार्हां पापकारिणीम् ॥ २.१०६.९ ॥
ധർമ്മബന്ധനത്താൽ ബദ്ധനാണ് ഞാൻ; അതിനാൽ ശിക്ഷ അർഹിക്കുന്ന ഈ പാപിനിയായ അമ്മയെ ഇവിടെ കഠിനദണ്ഡംകൊണ്ട് ഞാൻ അടിക്കുന്നില്ല.
2.106.10
कथं दशरथाज्जातः शुद्धाभिजनकर्मणः ।
जानन् धर्ममधर्मिष्ठं कुर्य्यां कर्म जुगुप्सितम् ॥ २.१०६.१० ॥
ശുദ്ധമായ കുലവും കർമ്മവുമുള്ള ദശരഥനിൽ ജനിച്ച ഞാൻ, ധർമ്മമറിഞ്ഞുകൊണ്ട് അതിഅധർമ്മവും നിന്ദ്യവുമായ കർമ്മം എങ്ങനെ ചെയ്യും?
2.106.11
गुरुः क्रियावान् वृद्धश्च राजा प्रेतः पितेति च ।
तातं न परिगर्हेयं दैवतं चेति संसदि ॥ २.१०६.११ ॥
ഗുരുവും കർമ്മനിഷ്ഠനും വൃദ്ധനും രാജാവും മരിച്ച പിതാവുമായ അച്ഛനെ, ദൈവമായ അച്ഛനെ, സദസ്സിൽ ഞാൻ നിന്ദിക്കരുത്.
2.106.12
को हि धर्मार्थयोर्हीनमीदृशं कर्म किल्बिषम् ।
स्त्रियाः प्रियं चिकीर्षुः सन् कुर्याद्धर्मज्ञ धर्मवित् ॥ २.१०६.१२ ॥
ധർമ്മവും അർത്ഥവും ഇല്ലാത്ത ഇത്തരം പാപകർമ്മം ആരാണ് ചെയ്യുക? ധർമ്മജ്ഞനായ ആരെങ്കിലും സ്ത്രീയുടെ ഇഷ്ടം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഇത് ചെയ്യുമോ?
2.106.13
अन्तकाले हि भूतानि मुह्यन्तीति पुराश्रुतिः ।
राज्ञैवं कुर्वता लोके प्रत्यक्षं सा श्रुतिः कृता ॥ २.१०६.१३ ॥
അന്ത്യകാലത്ത് ജീവികൾ മോഹത്തിലാകുന്നു എന്നത് പുരാതനമായ ശ്രുതിയാണ്. രാജാവ് ഇങ്ങനെ ചെയ്തതിനാൽ ആ ശ്രുതി ലോകത്ത് പ്രത്യക്ഷമായി.
2.106.14
साध्वर्थमभिसन्धाय ऺक्रोधान्मोहाच्च साहसात् ।
तातस्य यदतिक्रान्तं प्रत्याहरतु तद्भवान् ॥ २.१०६.१४ ॥
നല്ല ലക്ഷ്യം കരുതിയോ കോപത്താലോ മോഹത്താലോ സാഹസത്താലോ പിതാവ് ലംഘിച്ചതിനെ അങ്ങ് പിൻവലിക്കണം.
2.106.15
पितुरपतनहेतुत्वात्तदेवापत्यत्वेन सम्मतम् ॥ २.१०६.१५ ॥
പിതാവിന്റെ പതനത്തിന് കാരണമായതിനാൽ അത് തന്നെ സന്താനമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
2.106.16
तदपत्यं भवानस्तु मा भवान् दुष्कृतं पितुः ।
अभिपत्ता कृतं कर्म लोके धीरविगर्हितम् ॥ २.१०६.१६ ॥
അങ്ങ് തന്നെ അതിന്റെ സന്താനമാകട്ടെ; പിതാവിന്റെ ദുഷ്കൃത്യത്തിന് അങ്ങ് വിധേയനാകരുത്. ധീരന്മാർ നിന്ദിക്കുന്ന കർമ്മം അദ്ദേഹം ചെയ്തുപോയി.
2.106.17
कैकेयीं मां च तातं च सुहृदो बान्धवांश्च नः ।
पौरजानपदान् सर्वांस्त्रातु सर्वमिदं भवान् ॥ २.१०६.१७ ॥
കൈകേയിയെയും എന്നെയും പിതാവിനെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ഞങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കളെയും നഗര-ഗ്രാമവാസികളെ എല്ലാവരെയും അങ്ങ് രക്ഷിക്കണം; ഇതെല്ലാം അങ്ങ് തന്നെ കാക്കണം.
2.106.18
क्व चारण्यं क्व च क्षात्ऺत्र क्व जटाः क्व च पालनम् ।
ईदृशं व्याहतं कर्म न भवान् कर्तुमर्हति ॥ २.१०६.१८ ॥
എവിടെ കാട്, എവിടെ ക്ഷത്രിയധർമ്മം? എവിടെ ജടകൾ, എവിടെ രാജ്യപാലനം? ഇങ്ങനെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ കർമ്മം അങ്ങേക്ക് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയില്ല.
2.106.19
एष हि प्रथमो धर्मः क्षत्ऺित्रयस्याभिषेचनम् ।
येन शक्यं महाप्राज्ञ प्रजानां परिपालनम् ॥ २.१०६.१९ ॥
ഇതാണ് ക്ഷത്രിയന്റെ ആദ്യധർമ്മം — അഭിഷേകം. അതിലൂടെയാണ്, മഹാപ്രാജ്ഞാ, പ്രജകളെ പാലിക്കാൻ കഴിയുന്നത്.
2.106.20
कश्च प्रत्यक्षमुत्सृज्य संशयस्थमलक्षणम् ।
आयतिस्थं चरेद्धर्मं क्षत्ऺत्रबन्धुरनिश्चितम् ॥ २.१०६.२० ॥
പ്രത്യക്ഷമായതിനെ വിട്ട്, സംശയത്തിൽ നിൽക്കുന്ന, ലക്ഷണമില്ലാത്ത, ഭാവിയിൽ നിൽക്കുന്ന, അനിശ്ചിതമായ ധർമ്മം ഏത് ക്ഷത്രിയബന്ധുവാണ് അനുഷ്ഠിക്കുക?
2.106.21
अथ क्लेशजमेव त्वं धर्मं चरितुमिच्छसि ।
धर्मेण चतुरो वर्णान् पालयन् क्लेशमाप्नुहि ॥ २.१०६.२१ ॥
ക്ലേശത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കാനാണ് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെങ്കിൽ, ധർമ്മത്താൽ നാല് വർണ്ണങ്ങളെയും പാലിച്ച് ക്ലേശം തന്നെ നേടുക.
2.106.22
चतुर्णामाश्रमाणां हि गार्हस्थ्यं श्रेष्ठमाश्रमम् ।
प्राहुर्धर्मज्ञ धर्मज्ञास्तं कथं त्यक्तुमर्हसि ॥ २.१०६.२२ ॥
നാല് ആശ്രമങ്ങളിൽ ഗാർഹസ്ഥ്യമാണ് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ധർമ്മജ്ഞർ പറയുന്നു. ധർമ്മജ്ഞാ, അതെങ്ങനെ നീ ഉപേക്ഷിക്കും?
2.106.23
श्रुतेन बालः स्थानेन जन्मना भवतो ह्यहम् ।
स कथं पालयिष्यामि भूमिं भवति तिष्ठति ॥ २.१०६.२३ ॥
പഠനത്തിലും സ്ഥാനത്തിലും ജന്മത്തിലും ഞാൻ നിന്നെക്കാൾ ചെറിയവനാണ്. നീ ഇരിക്കേ ഞാൻ ഭൂമിയെ എങ്ങനെ പാലിക്കും?
2.106.24
हीनबुद्धिगुणो बालो हीनः स्थानेन चाप्यहम् ।
भवता च विनाभूतो न वर्त्तयितुमुत्सहे ॥ २.१०६.२४ ॥
ബുദ്ധിയിലും ഗുണങ്ങളിലും കുറഞ്ഞ ഞാൻ, സ്ഥാനത്തിലും കുറഞ്ഞവനാണ്. നിന്നെ വിട്ട് ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
2.106.25
इदं निखिलमव्यग्रं राज्यं पित्र्यमकण्टकम् ।
अनुशाधि स्वधर्मेण धर्मज्ञ सह बान्धवैः ॥ २.१०६.२५ ॥
ഈ സമസ്തരാജ്യം, പിതൃപരമ്പരാഗതവും മുള്ളുകളില്ലാത്തതുമാണ്; ധർമ്മജ്ഞാ, നിന്റെ ധർമ്മമനുസരിച്ച് ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം നിർഭയം ഭരിക്കുക.
2.106.26
इहैव त्वा ऽभिषिञ्चन्तु सर्वाः प्रकृतयः सह ।
ऋत्विजः सवसिष्ठाश्च मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ २.१०६.२६ ॥
ഇവിടെത്തന്നെ എല്ലാ പ്രജകളും, വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം ഋത്വിക്കുകളും, മന്ത്രജ്ഞരും മന്ത്രവിധിപ്രകാരം നിന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ.
2.106.27
अभिषिक्तस्त्वमस्माभिरयोध्यां पालने व्रज ।
विजित्य तरसा लोकान् मरुद्भिरिव वासवः ॥ २.१०६.२७ ॥
ഞങ്ങളാൽ അഭിഷിക്തനായി നീ അയോധ്യയെ പാലിക്കുവാൻ പോകുക; മരുത്തുകളോടൊപ്പം ഇന്ദ്രൻ ലോകങ്ങളെ വേഗത്തിൽ ജയിച്ചതുപോലെ.
2.106.28
ऋणानि त्रीण्यपाकुर्वन् दुर्हृदः साधु निर्द्दहन् ।
सुहृदस्तर्पयन् कामैस्त्वमेवात्रानुशाधि माम् ॥ २.१०६.२८ ॥
മൂന്ന് ഋണങ്ങളും തീർത്ത്, ശത്രുക്കളെ നന്നായി ദഹിപ്പിച്ച്, മിത്രങ്ങളെ ആഗ്രഹങ്ങളാൽ സംതൃപ്തരാക്കി, ഇവിടെ നീ തന്നെ എന്നെ ഉപദേശിക്കുക.
2.106.29
अद्यार्य मुदिताः सन्तु सुहृदस्ते ऽभिषेचने ।
अद्य भीताः पलायन्तां दुर्हृदस्ते दिशो दश ॥ २.१०६.२९ ॥
ആര്യാ, ഇന്ന് നിന്റെ അഭിഷേകത്തിൽ നിന്റെ മിത്രങ്ങൾ സന്തോഷിക്കട്ടെ; ഇന്ന് നിന്റെ ശത്രുക്കൾ ഭയന്ന് പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോകട്ടെ.
2.106.30
आक्रोशं मम मातुश्च प्रमृज्य पुरुषर्षभ ।
अद्य तत्रभवन्तं च पितरं रक्ष किल्बिषात् ॥ २.१०६.३० ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെയും മാതാവിന്റെയും മേലുള്ള അപവാദം ഇന്ന് തുടച്ചുനീക്കുക; പൂജ്യനായ പിതാവിനെ പാപത്തിൽനിന്ന് രക്ഷിക്കുക.
2.106.31
शिरसा त्वा ऽभियाचे ऽहं कुरुष्व करुणां मयि ।
बान्धवेषु च सर्वेषु भूतेष्विव महेश्वरः ॥ २.१०६.३१ ॥
തല കുനിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു; എന്നോടും എല്ലാ ബന്ധുക്കളോടും സർവ്വ ജീവികളോടും മഹേശ്വരനെപ്പോലെ കരുണ കാണിക്കേണമേ.
2.106.32
अथैतत् पृष्ठतः कृत्वा वनमेव भवानितः ।
गमिष्यति गमिष्यामि भवता सार्द्धमप्यहम् ॥ २.१०६.३२ ॥
അങ്ങനെയെങ്കിൽ ഇത് പിന്നിൽ വെച്ച് നീ ഇവിടെനിന്ന് കാട്ടിലേക്ക് തന്നെ പോകൂ; ഞാനും നിന്നോടൊപ്പം വരും.
2.106.33
तथाहि रामो भरतेन ताम्यता प्रसाद्यमानः शिरसा महीपतिः ।
न चैव चक्रे गमनाय सत्त्ववान् मतिं पितुस्तद्वचने व्यवस्थितः ॥ २.१०६.३३ ॥
ഇങ്ങനെ ഭരതൻ ദുഃഖിതനായി തല കുനിച്ച് അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, സത്ത്വവാനായ രാമൻ പോകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചില്ല; പിതാവിന്റെ ആ വചനത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
2.106.34
तदद्भुतं स्थैर्यमवेक्ष्य राघवे समं जनो हर्षमवाप दुःखितः ।
न यात्ययोध्यामिति दुःखितो ऽभवत् स्थिरप्रतिज्ञत्वमवेक्ष्य हर्षितः ॥ २.१०६.३४ ॥
രാഘവന്റെ ആ അദ്ഭുതകരമായ ഉറപ്പു കണ്ട് ജനങ്ങൾ ഒരേസമയം സന്തോഷവും ദുഃഖവും അനുഭവിച്ചു; 'അദ്ദേഹം അയോധ്യയ്ക്ക് പോകുന്നില്ല' എന്നോർത്ത് ദുഃഖിച്ചു, സ്ഥിരമായ പ്രതിജ്ഞ കണ്ട് സന്തോഷിച്ചു.
2.106.35
तमृत्विजो नैगमयूथवल्लभास्तदा विंसज्ञाश्रुकलाश्च मातरः ।
तथा ब्रुवाणं भरतं प्रतुष्टुवुः प्रणम्य रामं च ययाचिरे सह ॥ २.१०६.३५ ॥
അപ്പോൾ പുരോഹിതന്മാരും നഗരവാസികളുടെ പ്രിയ നേതാക്കളും കണ്ണീരൊഴുക്കുന്ന മാതാക്കളും അങ്ങനെ സംസാരിച്ച ഭരതനെ പ്രശംസിച്ചു; രാമനെ വണങ്ങി ഒരുമിച്ച് അപേക്ഷിച്ചു.