รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.106.1
एवमुक्त्वा तु विरते रामे वचनमर्थवत् ।
ततो मन्दाकिनीतीरे रामं प्रकृतिवत्सलम् ।
उवाच भरतश्चित्रं धार्मिको धार्मिकं वचः ॥ २.१०६.१ ॥
เมื่อพระรามตรัสถ้อยคำอันมีความหมายเช่นนี้จบลงแล้ว ครั้นนั้นพระภรตผู้ธรรมิกะ ณ ฝั่งแม่น้ำมันทากินี ได้กล่าวถ้อยคำอันแปลกประหลาดแก่พระรามผู้เป็นที่รักของประชาชน ด้วยถ้อยคำอันเป็นธรรมแก่ผู้ธรรมิกะ
2.106.2
को हि स्यादीदृशो लोके यादृशस्त्वमरिन्दम ।
न त्वां प्रव्यथयेद्दुःखं प्रीतिर्वा न प्रहर्षयेत् ॥ २.१०६.२ ॥
ผู้ปราบศัตรูเอ๋ย ในโลกนี้ใครเล่าจะเป็นเช่นท่าน ทุกข์มิอาจทำให้ท่านหวั่นไหว และความยินดีก็มิอาจทำให้ท่านปีติ
2.106.3
सम्मतश्चासि वृद्धानां तांश्च पृच्छसि संशयान् ॥ २.१०६.३ ॥
ท่านเป็นที่เคารพของผู้เฒ่าทั้งหลาย และท่านก็ย่อมถามข้อสงสัยของท่านต่อพวกเขา
2.106.4
यथा मृतस्तथा जीवन् यथा ऽसति तथा सति ।
यस्यैष बुद्धिलाभः स्यात्परितप्येत केन सः ॥ २.१०६.४ ॥
ผู้ที่ได้ปัญญานี้ว่า ผู้ตายและผู้เป็นอยู่ก็เสมอกัน และความไม่มีกับความมีก็เสมอกัน เขาจะโศกเศร้าเพราะผู้ใดเล่า
2.106.5
परावरज्ञो यश्च स्यात्तथा त्वं मनुजाधिप ।
स एवं व्यसनं प्राप्य न विषीदितुमर्हति ॥ २.१०६.५ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ผู้ใดรู้สิ่งสูงและสิ่งต่ำ เหมือนดังที่ท่านรู้ ผู้นั้นเมื่อประสบเคราะห์เช่นนี้ก็ไม่ควรท้อแท้
2.106.6
अमरोपम सत्त्वस्त्वं महात्मा सत्यसङ्गरः ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च बुद्धिमांश्चासि राघव ॥ २.१०६.६ ॥
ข้าแต่พระราฆวะ ท่านมีสภาวะดุจอมรเทพ เป็นมหาตมัน ซื่อตรงต่อคำมั่น รู้ทุกสิ่ง เห็นทุกสิ่ง และมีปัญญา
2.106.7
न त्वामेवङ्गुणैर्युक्तं प्रभवाभवकोविदम् ।
अविषह्यतमं दुःखमासादयितुमर्हति ॥ २.१०६.७ ॥
ท่านผู้ประกอบด้วยคุณเช่นนี้ และรอบรู้ในการกำเนิดและการดับ ไม่ควรต้องประสบทุกข์ที่แบกรับไม่ไหวที่สุด
2.106.8
प्रोषिते मयि यत्पापं मात्रा मत्कारणात्कृतम् ।
क्षुद्रया तदनिष्टं मे प्रसीदतु भवान्मम ॥ २.१०६.८ ॥
ในขณะที่ข้าพเจ้าไม่อยู่ บาปใดที่มารดาของข้าพเจ้าได้ก่อขึ้นเพราะข้าพเจ้า และความชั่วร้ายที่หญิงต่ำช้าได้นำมาให้ข้าพเจ้า ขอให้ท่านโปรดให้อภัยข้าพเจ้าเถิด
2.106.9
धर्मबन्धेन बद्धो ऽस्मि तेनेमां नेह मातरम् ।
हन्मि तीव्रेण दण्डेन दण्डार्हां पापकारिणीम् ॥ २.१०६.९ ॥
ข้าพเจ้าถูกผูกมัดด้วยพันธะแห่งธรรม ด้วยเหตุนั้นข้าพเจ้าจึงไม่ตีมารดาผู้กระทำบาปและควรได้รับการลงโทษนี้ด้วยไม้เรียวอันรุนแรง
2.106.10
कथं दशरथाज्जातः शुद्धाभिजनकर्मणः ।
जानन् धर्ममधर्मिष्ठं कुर्य्यां कर्म जुगुप्सितम् ॥ २.१०६.१० ॥
ข้าพเจ้าเกิดจากท้าวทศรถ ผู้มีตระกูลและการกระทำอันบริสุทธิ์ จะรู้ธรรมอยู่แล้ว ไฉนข้าพเจ้าจะทำกรรมอันอธรรมและน่ารังเกียจเล่า
2.106.11
गुरुः क्रियावान् वृद्धश्च राजा प्रेतः पितेति च ।
तातं न परिगर्हेयं दैवतं चेति संसदि ॥ २.१०६.११ ॥
ครู ผู้ประกอบพิธีกรรม ผู้เฒ่า พระราชา และบิดาผู้ล่วงลับ เขาเรียกว่าเป็นบิดาและเป็นเทพ ข้าพเจ้าไม่ควรติเตียนบิดาของข้าพเจ้าในที่ประชุม
2.106.12
को हि धर्मार्थयोर्हीनमीदृशं कर्म किल्बिषम् ।
स्त्रियाः प्रियं चिकीर्षुः सन् कुर्याद्धर्मज्ञ धर्मवित् ॥ २.१०६.१२ ॥
ใครเล่า ผู้ขาดธรรมและประโยชน์ จะทำกรรมชั่วร้ายเช่นนี้ได้ ผู้รู้ธรรมและผู้ทรงธรรม จะทำมันเพื่อให้หญิงพอใจหรือ
2.106.13
अन्तकाले हि भूतानि मुह्यन्तीति पुराश्रुतिः ।
राज्ञैवं कुर्वता लोके प्रत्यक्षं सा श्रुतिः कृता ॥ २.१०६.१३ ॥
เขาว่ากันมาแต่โบราณว่า เมื่อถึงคราวตาย สรรพสัตว์ย่อมหลงใหล พระราชาได้ทำเช่นนี้ จึงทำให้คำสอนนั้นปรากฏแจ่มชัดแก่โลก
2.106.14
साध्वर्थमभिसन्धाय ऺक्रोधान्मोहाच्च साहसात् ।
तातस्य यदतिक्रान्तं प्रत्याहरतु तद्भवान् ॥ २.१०६.१४ ॥
ไม่ว่าบิดาจะล่วงละเมิดสิ่งใดไป ไม่ว่าจะด้วยมุ่งประโยชน์อันดี หรือด้วยความโกรธ ความหลง หรือความบุ่มบ่าม ขอท่านจงเพิกถอนสิ่งนั้นเสียเถิด
2.106.15
पितुरपतनहेतुत्वात्तदेवापत्यत्वेन सम्मतम् ॥ २.१०६.१५ ॥
เพราะสิ่งนั้นเป็นเหตุให้บิดาตกต่ำ สิ่งนั้นเองจึงถือกันว่าเป็นบุตรของท่าน
2.106.16
तदपत्यं भवानस्तु मा भवान् दुष्कृतं पितुः ।
अभिपत्ता कृतं कर्म लोके धीरविगर्हितम् ॥ २.१०६.१६ ॥
ขอให้ท่านเป็นบุตรนั้นเถิด อย่าให้ท่านเข้าร่วมในความชั่วของบิดา การกระทำที่บิดาได้ทำนั้นเป็นสิ่งที่ผู้มั่นคงในโลกติเตียน
2.106.17
कैकेयीं मां च तातं च सुहृदो बान्धवांश्च नः ।
पौरजानपदान् सर्वांस्त्रातु सर्वमिदं भवान् ॥ २.१०६.१७ ॥
ขอท่านจงคุ้มครองไกเกยี ข้าพเจ้า บิดา มิตร ญาติของเรา และประชาชนทั้งในนครและชนบททั้งปวง ขอท่านจงคุ้มครองทุกสิ่งนี้เถิด
2.106.18
क्व चारण्यं क्व च क्षात्ऺत्र क्व जटाः क्व च पालनम् ।
ईदृशं व्याहतं कर्म न भवान् कर्तुमर्हति ॥ २.१०६.१८ ॥
ป่าอยู่ที่ไหน หน้าที่ของกษัตริย์อยู่ที่ไหน ผมเกล้าเป็นชฎาอยู่ที่ไหน และการปกครองแผ่นดินอยู่ที่ไหน การกระทำที่ขัดแย้งกันเช่นนี้ ท่านไม่ควรกระทำ
2.106.19
एष हि प्रथमो धर्मः क्षत्ऺित्रयस्याभिषेचनम् ।
येन शक्यं महाप्राज्ञ प्रजानां परिपालनम् ॥ २.१०६.१९ ॥
นี่คือหน้าที่แรกของกษัตริย์ คือการอภิเษก ซึ่งข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ด้วยการนี้การคุ้มครองประชาชนจึงเป็นไปได้
2.106.20
कश्च प्रत्यक्षमुत्सृज्य संशयस्थमलक्षणम् ।
आयतिस्थं चरेद्धर्मं क्षत्ऺत्रबन्धुरनिश्चितम् ॥ २.१०६.२० ॥
กษัตริย์ผู้ใดเล่า จะละทิ้งสิ่งที่อยู่ต่อหน้าต่อตา แล้วประพฤติธรรมที่ตั้งอยู่บนความสงสัย ไม่มีเครื่องหมายที่แน่นอน ตั้งอยู่ในอนาคต และไม่แน่นอน
2.106.21
अथ क्लेशजमेव त्वं धर्मं चरितुमिच्छसि ।
धर्मेण चतुरो वर्णान् पालयन् क्लेशमाप्नुहि ॥ २.१०६.२१ ॥
หากท่านปรารถนาจะประพฤติธรรมอันเกิดจากความทุกข์ยาก ดังนั้น จงคุ้มครองวรรณะทั้งสี่ด้วยธรรม และรับความทุกข์ยากนั้นเถิด
2.106.22
चतुर्णामाश्रमाणां हि गार्हस्थ्यं श्रेष्ठमाश्रमम् ।
प्राहुर्धर्मज्ञ धर्मज्ञास्तं कथं त्यक्तुमर्हसि ॥ २.१०६.२२ ॥
ในบรรดาอาศรมทั้งสี่ คฤหัสถ์ภาวะเป็นอาศรมอันประเสริฐ ผู้รู้ธรรมทั้งหลายได้ประกาศไว้เช่นนั้น ท่านผู้รู้ธรรมจะทิ้งอาศรมนั้นไปได้อย่างไร
2.106.23
श्रुतेन बालः स्थानेन जन्मना भवतो ह्यहम् ।
स कथं पालयिष्यामि भूमिं भवति तिष्ठति ॥ २.१०६.२३ ॥
ทั้งในความรู้ ตำแหน่ง และกำเนิด ข้าพเจ้าเป็นเพียงเด็กเมื่อเทียบกับท่าน เมื่อท่านยังดำรงอยู่ ข้าพเจ้าจะคุ้มครองแผ่นดินนี้ได้อย่างไร
2.106.24
हीनबुद्धिगुणो बालो हीनः स्थानेन चाप्यहम् ।
भवता च विनाभूतो न वर्त्तयितुमुत्सहे ॥ २.१०६.२४ ॥
ข้าพเจ้าเป็นเด็ก ขาดทั้งปัญญาและคุณธรรม และขาดตำแหน่งด้วย ข้าพเจ้าไม่อาจทำใจให้อยู่ได้โดยปราศจากท่าน
2.106.25
इदं निखिलमव्यग्रं राज्यं पित्र्यमकण्टकम् ।
अनुशाधि स्वधर्मेण धर्मज्ञ सह बान्धवैः ॥ २.१०६.२५ ॥
ขอท่านปกครองราชอาณาจักรทั้งหมดนี้ซึ่งสืบทอดจากบิดาของเรา ปราศจากหนามแห่งภัย โดยไม่กระวนกระวาย ข้าแต่ผู้รู้ธรรม ตามหน้าที่ของท่านเอง พร้อมกับญาติพี่น้อง
2.106.26
इहैव त्वा ऽभिषिञ्चन्तु सर्वाः प्रकृतयः सह ।
ऋत्विजः सवसिष्ठाश्च मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ २.१०६.२६ ॥
ขอให้ประชาชนทั้งหมดพร้อมด้วยปุโรหิตผู้ประกอบพิธี รวมทั้งวสิษฐะ และผู้เชี่ยวชาญในมนตร์ทั้งหลาย จงอภิเษกท่านที่นี่เอง ตามพิธีแห่งมนตร์
2.106.27
अभिषिक्तस्त्वमस्माभिरयोध्यां पालने व्रज ।
विजित्य तरसा लोकान् मरुद्भिरिव वासवः ॥ २.१०६.२७ ॥
เมื่อเราได้อภิเษกท่านแล้ว ขอท่านเสด็จไปยังอโยธยาเพื่อปกครอง ดุจพระอินทร์พร้อมด้วยมรุตทั้งหลาย ที่พิชิตโลกทั้งหลายได้อย่างรวดเร็ว
2.106.28
ऋणानि त्रीण्यपाकुर्वन् दुर्हृदः साधु निर्द्दहन् ।
सुहृदस्तर्पयन् कामैस्त्वमेवात्रानुशाधि माम् ॥ २.१०६.२८ ॥
ขอท่านชำระหนี้สามประการให้สิ้น เผาศัตรูให้วอดวายโดยชอบ และให้ความยินดีแก่มิตรด้วยสิ่งที่ปรารถนา ขอท่านนั่นแหละชี้แนะข้าพเจ้าที่นี่
2.106.29
अद्यार्य मुदिताः सन्तु सुहृदस्ते ऽभिषेचने ।
अद्य भीताः पलायन्तां दुर्हृदस्ते दिशो दश ॥ २.१०६.२९ ॥
วันนี้ ข้าแต่ท่านผู้ประเสริฐ ขอให้มิตรของท่านชื่นชมยินดีในพิธีอภิเษกของท่าน วันนี้ ขอให้ศัตรูของท่านหวาดกลัวและหนีไปยังทิศทั้งสิบ
2.106.30
आक्रोशं मम मातुश्च प्रमृज्य पुरुषर्षभ ।
अद्य तत्रभवन्तं च पितरं रक्ष किल्बिषात् ॥ २.१०६.३० ॥
ข้าแต่ท่านผู้ประเสริฐแห่งบุรุษ ขอท่านลบล้างคำตำหนิที่มีต่อมารดาและข้าพเจ้าเสียในวันนี้ และขอคุ้มครองบิดาอันเป็นที่เคารพของเราจากบาป
2.106.31
शिरसा त्वा ऽभियाचे ऽहं कुरुष्व करुणां मयि ।
बान्धवेषु च सर्वेषु भूतेष्विव महेश्वरः ॥ २.१०६.३१ ॥
ข้าพเจ้าขอร้องท่านด้วยศีรษะที่ก้มลง ขอท่านแสดงความเมตตาต่อข้าพเจ้า ต่อญาติพี่น้องทั้งหมด และต่อสรรพสัตว์ ดุจดังพระมเหศวรทรงกระทำ
2.106.32
अथैतत् पृष्ठतः कृत्वा वनमेव भवानितः ।
गमिष्यति गमिष्यामि भवता सार्द्धमप्यहम् ॥ २.१०६.३२ ॥
เช่นนั้นแล้ว ขอท่านละสิ่งนี้ไว้เบื้องหลัง แล้วเสด็จจากที่นี่ไปยังป่าเถิด ข้าพเจ้าก็จะไปกับท่านเช่นกัน
2.106.33
तथाहि रामो भरतेन ताम्यता प्रसाद्यमानः शिरसा महीपतिः ।
न चैव चक्रे गमनाय सत्त्ववान् मतिं पितुस्तद्वचने व्यवस्थितः ॥ २.१०६.३३ ॥
ดังนั้น แม้ภรตจะวิงวอนพระรามผู้เป็นพระราชา ด้วยศีรษะที่ก้มลงและด้วยความโศก พระรามผู้มีสัตว์ธรรม ก็มิได้ตั้งใจจะเสด็จไป พระองค์ยังคงมั่นอยู่ในพระดำรัสของพระบิดา
2.106.34
तदद्भुतं स्थैर्यमवेक्ष्य राघवे समं जनो हर्षमवाप दुःखितः ।
न यात्ययोध्यामिति दुःखितो ऽभवत् स्थिरप्रतिज्ञत्वमवेक्ष्य हर्षितः ॥ २.१०६.३४ ॥
เมื่อเห็นความหนักแน่นอันน่าอัศจรรย์นั้นในพระราฆพ ประชาชนทั้งปวงรู้สึกทั้งยินดีและเศร้าโศกพร้อมกัน เศร้าโศกที่พระองค์จะไม่เสด็จไปอโยธยา และยินดีเมื่อเห็นความมั่นคงแห่งปฏิญญาของพระองค์
2.106.35
तमृत्विजो नैगमयूथवल्लभास्तदा विंसज्ञाश्रुकलाश्च मातरः ।
तथा ब्रुवाणं भरतं प्रतुष्टुवुः प्रणम्य रामं च ययाचिरे सह ॥ २.१०६.३५ ॥
ครั้งนั้น ปุโรหิตทั้งหลาย ผู้เป็นที่รักของกลุ่มชาวเมือง และมารดาทั้งหลายที่มีน้ำตาไหลจากดวงตา ต่างสรรเสริญภรตผู้กล่าวดังนั้น และถวายบังคมพระรามพร้อมกันแล้วทูลวิงวอน