ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.106
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.106.1
एवमुक्त्वा तु विरते रामे वचनमर्थवत् ।
ततो मन्दाकिनीतीरे रामं प्रकृतिवत्सलम् ।
उवाच भरतश्चित्रं धार्मिको धार्मिकं वचः ॥ २.१०६.१ ॥
ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ ಮೌನವಾದಾಗ, ಮಂದಾಕಿನೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಭರತನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಿಯ ರಾಮನಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದನು.
2.106.2
को हि स्यादीदृशो लोके यादृशस्त्वमरिन्दम ।
न त्वां प्रव्यथयेद्दुःखं प्रीतिर्वा न प्रहर्षयेत् ॥ २.१०६.२ ॥
ಶತ್ರುನಾಶಕನೇ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಂತಹವರು ಯಾರಿದ್ದಾರೆ? ದುಃಖ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಲಕದು, ಸಂತೋಷವೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸದು.
2.106.3
सम्मतश्चासि वृद्धानां तांश्च पृच्छसि संशयान् ॥ २.१०६.३ ॥
ನೀನು ಹಿರಿಯರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ಅವರನ್ನೇ ನಿನ್ನ ಸಂಶಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತೀ.
2.106.4
यथा मृतस्तथा जीवन् यथा ऽसति तथा सति ।
यस्यैष बुद्धिलाभः स्यात्परितप्येत केन सः ॥ २.१०६.४ ॥
ಸತ್ತವನು ಮತ್ತು ಬದುಕಿರುವವನು ಸಮಾನ, ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಸಮಾನ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನ ಯಾರಿಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುವನು?
2.106.5
परावरज्ञो यश्च स्यात्तथा त्वं मनुजाधिप ।
स एवं व्यसनं प्राप्य न विषीदितुमर्हति ॥ २.१०६.५ ॥
ಮನುಜಾಧಿಪನೇ, ಪರ-ಅವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುವೆ; ಅವನು ಇಂತಹ ಸಂಕಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೂ ವಿಷಾದಿಸಬಾರದು.
2.106.6
अमरोपम सत्त्वस्त्वं महात्मा सत्यसङ्गरः ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च बुद्धिमांश्चासि राघव ॥ २.१०६.६ ॥
ರಾಘವನೇ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಸತ್ತ್ವವುಳ್ಳವನು, ಮಹಾತ್ಮನು, ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪನು, ಸರ್ವಜ್ಞನು, ಸರ್ವದರ್ಶಿಯು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತನು.
2.106.7
न त्वामेवङ्गुणैर्युक्तं प्रभवाभवकोविदम् ।
अविषह्यतमं दुःखमासादयितुमर्हति ॥ २.१०६.७ ॥
ಇಂಥ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ಬಲ್ಲವನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಹನೀಯ ದುಃಖ ಬರುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
2.106.8
प्रोषिते मयि यत्पापं मात्रा मत्कारणात्कृतम् ।
क्षुद्रया तदनिष्टं मे प्रसीदतु भवान्मम ॥ २.१०६.८ ॥
ನಾನು ಹೊರಗಿದ್ದಾಗ, ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ತಾಯಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಪಾಪವನ್ನು, ಆ ಕ್ಷುದ್ರೆಯು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಆ ಅನಿಷ್ಟವನ್ನು ಕುರಿತು ನೀನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.
2.106.9
धर्मबन्धेन बद्धो ऽस्मि तेनेमां नेह मातरम् ।
हन्मि तीव्रेण दण्डेन दण्डार्हां पापकारिणीम् ॥ २.१०६.९ ॥
ಧರ್ಮದ ಬಂಧನದಿಂದ ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದಂಡಾರ್ಹಳಾದ ಈ ಪಾಪಿನಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ದಂಡದಿಂದ ನಾನು ಹೊಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.106.10
कथं दशरथाज्जातः शुद्धाभिजनकर्मणः ।
जानन् धर्ममधर्मिष्ठं कुर्य्यां कर्म जुगुप्सितम् ॥ २.१०६.१० ॥
ಶುದ್ಧ ಕುಲ ಮತ್ತು ಸತ್ಕರ್ಮದ ದಶರಥನಿಂದ ಜನಿಸಿ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಅಧರ್ಮವಾದ ನಿಂದನೀಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ?
2.106.11
गुरुः क्रियावान् वृद्धश्च राजा प्रेतः पितेति च ।
तातं न परिगर्हेयं दैवतं चेति संसदि ॥ २.१०६.११ ॥
ಗುರುವೂ, ಕರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ, ವೃದ್ಧನೂ, ರಾಜನೂ, ಮೃತನಾದ ತಂದೆಯೂ ಆದವನನ್ನು, ದೇವತೆ ಎಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಂದಿಸಬಾರದು.
2.106.12
को हि धर्मार्थयोर्हीनमीदृशं कर्म किल्बिषम् ।
स्त्रियाः प्रियं चिकीर्षुः सन् कुर्याद्धर्मज्ञ धर्मवित् ॥ २.१०६.१२ ॥
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಇಂಥ ಪಾಪ ಕರ್ಮವನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು ಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಿಯವನ್ನು ಮಾಡಬಯಸಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವನೇ?
2.106.13
अन्तकाले हि भूतानि मुह्यन्तीति पुराश्रुतिः ।
राज्ञैवं कुर्वता लोके प्रत्यक्षं सा श्रुतिः कृता ॥ २.१०६.१३ ॥
ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಪುರಾತನ ಶ್ರುತಿ. ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಶ್ರುತಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.
2.106.14
साध्वर्थमभिसन्धाय ऺक्रोधान्मोहाच्च साहसात् ।
तातस्य यदतिक्रान्तं प्रत्याहरतु तद्भवान् ॥ २.१०६.१४ ॥
ಒಳ್ಳೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲಾಗಲಿ, ಕೋಪದಿಂದಾಗಲಿ, ಮೋಹದಿಂದಾಗಲಿ, ಸಾಹಸದಿಂದಾಗಲಿ ತಂದೆ ಮೀರಿದ್ದನ್ನು ನೀವು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ.
2.106.15
पितुरपतनहेतुत्वात्तदेवापत्यत्वेन सम्मतम् ॥ २.१०६.१५ ॥
ತಂದೆಯ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಅದೇ ಸಂತಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ.
2.106.16
तदपत्यं भवानस्तु मा भवान् दुष्कृतं पितुः ।
अभिपत्ता कृतं कर्म लोके धीरविगर्हितम् ॥ २.१०६.१६ ॥
ನೀವೇ ಅದರ ಸಂತಾನವಾಗಿರಿ; ತಂದೆಯ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀವು ಬಲಿಯಾಗಬೇಡಿ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಿಂದಿಸುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
2.106.17
कैकेयीं मां च तातं च सुहृदो बान्धवांश्च नः ।
पौरजानपदान् सर्वांस्त्रातु सर्वमिदं भवान् ॥ २.१०६.१७ ॥
ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು, ನನ್ನನ್ನು, ತಂದೆಯನ್ನು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನು, ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ನೀವು ರಕ್ಷಿಸಿ; ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀವೇ ಕಾಪಾಡಿ.
2.106.18
क्व चारण्यं क्व च क्षात्ऺत्र क्व जटाः क्व च पालनम् ।
ईदृशं व्याहतं कर्म न भवान् कर्तुमर्हति ॥ २.१०६.१८ ॥
ಎಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ, ಎಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಧರ್ಮ? ಎಲ್ಲಿ ಜಟೆ, ಎಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲನೆ? ಇಂತಹ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೀವು ಮಾಡಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ.
2.106.19
एष हि प्रथमो धर्मः क्षत्ऺित्रयस्याभिषेचनम् ।
येन शक्यं महाप्राज्ञ प्रजानां परिपालनम् ॥ २.१०६.१९ ॥
ಇದೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಮೊದಲ ಧರ್ಮ — ಅಭಿಷೇಕ. ಇದರಿಂದಲೇ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಪಾಲನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
2.106.20
कश्च प्रत्यक्षमुत्सृज्य संशयस्थमलक्षणम् ।
आयतिस्थं चरेद्धर्मं क्षत्ऺत्रबन्धुरनिश्चितम् ॥ २.१०६.२० ॥
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸಂಶಯದಲ್ಲಿರುವ, ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿರುವ, ಅನಿಶ್ಚಿತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಯಾವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಬಂಧು ಆಚರಿಸಾನು?
2.106.21
अथ क्लेशजमेव त्वं धर्मं चरितुमिच्छसि ।
धर्मेण चतुरो वर्णान् पालयन् क्लेशमाप्नुहि ॥ २.१०६.२१ ॥
ಕ್ಲೇಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಆಚರಿಸಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಧರ್ಮದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ಆ ಕ್ಲೇಶವನ್ನೇ ಪಡೆ.
2.106.22
चतुर्णामाश्रमाणां हि गार्हस्थ्यं श्रेष्ठमाश्रमम् ।
प्राहुर्धर्मज्ञ धर्मज्ञास्तं कथं त्यक्तुमर्हसि ॥ २.१०६.२२ ॥
ನಾಲ್ಕು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಧರ್ಮಜ್ಞರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಅದನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲೆ?
2.106.23
श्रुतेन बालः स्थानेन जन्मना भवतो ह्यहम् ।
स कथं पालयिष्यामि भूमिं भवति तिष्ठति ॥ २.१०६.२३ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸ್ಥಾನ, ಜನ್ಮ — ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವನು. ನೀನು ಇರುವಾಗ ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸಲಿ?
2.106.24
हीनबुद्धिगुणो बालो हीनः स्थानेन चाप्यहम् ।
भवता च विनाभूतो न वर्त्तयितुमुत्सहे ॥ २.१०६.२४ ॥
ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಳಾದ, ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಕೀಳಾದ ನಾನು, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬದುಕಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.
2.106.25
इदं निखिलमव्यग्रं राज्यं पित्र्यमकण्टकम् ।
अनुशाधि स्वधर्मेण धर्मज्ञ सह बान्धवैः ॥ २.१०६.२५ ॥
ಈ ಸಮಸ್ತ ರಾಜ್ಯ, ಪಿತೃಪರಂಪರೆಯದು, ನಿಷ್ಕಂಟಕವಾದುದು; ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಆಳು.
2.106.26
इहैव त्वा ऽभिषिञ्चन्तु सर्वाः प्रकृतयः सह ।
ऋत्विजः सवसिष्ठाश्च मन्त्रवन्मन्त्रकोविदाः ॥ २.१०६.२६ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಜೆಗಳು, ವಸಿಷ್ಠರೊಡನೆ ಋತ್ವಿಜರು, ಮಂತ್ರಜ್ಞರು ಮಂತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ನಿನಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಿ.
2.106.27
अभिषिक्तस्त्वमस्माभिरयोध्यां पालने व्रज ।
विजित्य तरसा लोकान् मरुद्भिरिव वासवः ॥ २.१०६.२७ ॥
ನಮ್ಮಿಂದ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ನೀನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಹೋಗು; ಮರುತ್ತುಗಳೊಡನೆ ಇಂದ್ರನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗೆದ್ದಂತೆ.
2.106.28
ऋणानि त्रीण्यपाकुर्वन् दुर्हृदः साधु निर्द्दहन् ।
सुहृदस्तर्पयन् कामैस्त्वमेवात्रानुशाधि माम् ॥ २.१०६.२८ ॥
ಮೂರು ಋಣಗಳನ್ನು ತೀರಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುಟ್ಟು, ಮಿತ್ರರನ್ನು ಬಯಕೆಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ನೀನೇ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡು.
2.106.29
अद्यार्य मुदिताः सन्तु सुहृदस्ते ऽभिषेचने ।
अद्य भीताः पलायन्तां दुर्हृदस्ते दिशो दश ॥ २.१०६.२९ ॥
ಆರ್ಯನೇ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ಅಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಿತ್ರರು ಸಂತೋಷಿಸಲಿ; ಇಂದು ನಿನ್ನ ಶತ್ರುಗಳು ಭಯಗೊಂಡು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಲಿ.
2.106.30
आक्रोशं मम मातुश्च प्रमृज्य पुरुषर्षभ ।
अद्य तत्रभवन्तं च पितरं रक्ष किल्बिषात् ॥ २.१०६.३० ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಪವಾದವನ್ನು ಇಂದು ತೊಡೆದುಹಾಕು; ಪೂಜ್ಯ ತಂದೆಯನ್ನು ಪಾಪದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು.
2.106.31
शिरसा त्वा ऽभियाचे ऽहं कुरुष्व करुणां मयि ।
बान्धवेषु च सर्वेषु भूतेष्विव महेश्वरः ॥ २.१०६.३१ ॥
ತಲೆ ಬಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹೇಶ್ವರನಂತೆ ಕರುಣೆ ತೋರು.
2.106.32
अथैतत् पृष्ठतः कृत्वा वनमेव भवानितः ।
गमिष्यति गमिष्यामि भवता सार्द्धमप्यहम् ॥ २.१०६.३२ ॥
ಹಾಗಾದರೆ ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟು, ನೀನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾಡಿಗೇ ಹೋಗು; ನಾನೂ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಬರುತ್ತೇನೆ.
2.106.33
तथाहि रामो भरतेन ताम्यता प्रसाद्यमानः शिरसा महीपतिः ।
न चैव चक्रे गमनाय सत्त्ववान् मतिं पितुस्तद्वचने व्यवस्थितः ॥ २.१०६.३३ ॥
ಹೀಗೆ ಭರತನು ದುಃಖದಿಂದ ತಲೆ ಬಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ, ಸತ್ತ್ವವಂತನಾದ ರಾಮನು ಹೋಗುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ತಂದೆಯ ಆ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತನು.
2.106.34
तदद्भुतं स्थैर्यमवेक्ष्य राघवे समं जनो हर्षमवाप दुःखितः ।
न यात्ययोध्यामिति दुःखितो ऽभवत् स्थिरप्रतिज्ञत्वमवेक्ष्य हर्षितः ॥ २.१०६.३४ ॥
ರಾಘವನ ಆ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ದುಃಖ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದರು; 'ಅವರು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿಲ್ಲ' ಎಂದು ದುಃಖಿಸಿದರು, ಅವರ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.
2.106.35
तमृत्विजो नैगमयूथवल्लभास्तदा विंसज्ञाश्रुकलाश्च मातरः ।
तथा ब्रुवाणं भरतं प्रतुष्टुवुः प्रणम्य रामं च ययाचिरे सह ॥ २.१०६.३५ ॥
ಆಗ ಪುರೋಹಿತರು, ಪುರಜನರ ಪ್ರಿಯ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತಾಯಂದಿರು, ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಭರತನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು; ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡರು.