વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.107
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.107.1
पुनरेवं ब्रुवाणं तं भरतं लक्ष्मणाग्रजः ।
प्रत्युवाच ततः श्रीमान् ज्ञातिमध्ये ऽभिसत्कृतः ॥ २.१०७.१ ॥
ફરી આ રીતે બોલતા ભરતને, લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ શ્રીમાન રામે, સગાંસંબંધીઓ વચ્ચે સન્માનિત થઈને ઉત્તર આપ્યો.
2.107.2
उपपन्नमिदं वाक्यं यत्त्वमेवमभाषथाः ।
जातः पुत्रो दशरथात् कैकेय्यां राजसत्तमात् ॥ २.१०७.२ ॥
તેં આ રીતે જે વચન કહ્યું તે યોગ્ય જ છે, કારણ કે તું શ્રેષ્ઠ રાજા દશરથનો કૈકેયીથી જન્મેલો પુત્ર છે.
2.107.3
पुरा भ्रातः पिता नः स मातरं ते समुद्वहन् ।
मातामहे समाश्रौषीद्राज्यशुल्कमनुत्तमम् ॥ २.१०७.३ ॥
ભાઈ, પહેલાં અમારા પિતાએ તારી માતાને પરણતી વખતે તેના મામાને રાજ્યને જ લગ્નશુલ્ક ગણીને શ્રેષ્ઠ વચન આપ્યું હતું.
2.107.4
दैवासुरे च सङ्ग्रामे जनन्यै तव पार्थिवः ।
सम्प्रहृष्टो ददौ राजा वरमाराधितः प्रभुः ॥ २.१०७.४ ॥
દેવાસુર સંગ્રામમાં, તારી માતાની સેવાથી પ્રસન્ન થયેલા તે પ્રભુ રાજાએ અત્યંત હર્ષિત થઈને તેને એક વર આપ્યો.
2.107.5
ततः सा सम्प्रतिश्राव्य तव माता यशस्विनी ।
अयाचत नरश्रेष्ठं द्वौ वरौ वरवर्णिनी ॥ २.१०७.५ ॥
ત્યારે તારી યશસ્વિની માતા, સુંદર અને શ્રેષ્ઠ એવી તેણીએ, તેમની પાસે વચન લઈને તે નરશ્રેષ્ઠ પાસેથી બે વર માંગ્યા.
2.107.6
तव राज्यं नरव्याघ्र मम प्रव्राजनं तथा ।
तौ च राजा तदा तस्यै नियुक्तः प्रददौ वरौ ॥ २.१०७.६ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, તારા માટે રાજ્ય અને મારા માટે વનવાસ — આ બે વર, વચનથી બંધાયેલા રાજાએ ત્યારે તેને આપ્યા.
2.107.7
तेन पित्रा ऽहमप्यत्र नियुक्तः पुरुषर्षभ ।
चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वरदानिकम् ॥ २.१०७.७ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ! પિતાએ મને પણ વરદાન રૂપે ચૌદ વર્ષ વનમાં રહેવા અહીં નિયુક્ત કર્યો છે.
2.107.8
सो ऽहं वनमिदं प्राप्तो निर्जनं लक्ष्मणान्वितः ।
सीतया चाप्रतिद्वन्द्वः सत्यवादे स्थितः पितुः ॥ २.१०७.८ ॥
લક્ષ્મણ અને સીતા સાથે હું આ નિર્જન વનમાં આવ્યો છું; પિતાના સત્યવચનમાં હું અડગ રહ્યો છું.
2.107.9
भवानपि तथेत्येव पितरं सत्यवादिनम् ।
कर्त्तुमर्हति राजेन्द्र क्षिप्रमेवाभिषेचनात् ॥ २.१०७.९ ॥
હે રાજેન્દ્ર! તમારે પણ એમ જ કરવું જોઈએ; અભિષેક પછી તરત જ સત્યવાદી પિતાનું વચન પૂરું કરવું જોઈએ.
2.107.10
ऋणान्मोचय राजानं मत्कृते भरत प्रभुम् ।
पितरं चापि धर्मज्ञं मातरं चाभिनन्दय ॥ २.१०७.१० ॥
હે ભરત! મારા કારણે રાજા અને પ્રભુ પિતાને ઋણમુક્ત કરો, અને ધર્મજ્ઞ પિતા તથા માતાને આનંદિત કરો.
2.107.11
श्रूयते हि पुरा तात श्रुतिर्गीता यशस्विना ।
गयेन यजमानेन गयेष्वेव पितऽन् प्रति ॥ २.१०७.११ ॥
હે તાત! સાંભળ્યું છે કે પૂર્વે યશસ્વી ગયે યજ્ઞ કરતાં ગયામાં જ પિતૃઓ માટે આ શ્રુતિ ગાઈ હતી.
2.107.12
पुन्नाम्नो नरकाद्यस्मात् पितरं त्रायते सुतः ।
तस्मात् पुत्र इति प्रोक्तः पितऽन् यत्पाति वा सुतः ॥ २.१०७.१२ ॥
'પુત' નામના નરકમાંથી પુત્ર પિતાને બચાવે છે, તેથી તેને 'પુત્ર' કહેવાય છે; અથવા જે પિતૃઓનું પાલન કરે તે પુત્ર છે.
2.107.13
एष्टव्या बहवः पुत्रा गुणवन्तो बहुश्रुताः ।
तेषां वै समवेतानामपि कश्चिद्गयां व्रजेत् ॥ २.१०७.१३ ॥
ગુણવાન અને બહુશ્રુત અનેક પુત્રોની ઇચ્છા રાખવી જોઈએ; તેઓ બધા એકસાથે હોય તોપણ તેમનામાંથી કોઈ એક ગયા જશે.
2.107.14
एवं राजर्षयः सर्वे प्रतीता राजनन्दन ।
तस्मात् त्राहि नरश्रेष्ठ पितरं नरकात् प्रभो ॥ २.१०७.१४ ॥
આ રીતે બધા રાજર્ષિઓ પ્રસિદ્ધ છે. તેથી, હે રાજકુમાર, હે નરશ્રેષ્ઠ, હે પ્રભુ, પિતાને નરકથી બચાવો.
2.107.15
अयोध्यां गच्छ भरत प्रकृतीरनुरञ्जय ।
शत्रुघ्नसहितो वीर सह सर्वैर्द्विजातिभिः ॥ २.१०७.१५ ॥
હે ભરત, અયોધ્યા જાઓ; પ્રજાને પ્રસન્ન કરો. હે વીર, શત્રુઘ્ન સાથે અને સર્વ દ્વિજો સાથે જાઓ.
2.107.16
प्रवेक्ष्ये दण्डकारण्यमहमप्यविलम्बयन् ।
आभ्यां तु सहितो राजन् वैदेह्या लक्ष्मणेन च ॥ २.१०७.१६ ॥
હું પણ વિલંબ કર્યા વિના દંડકારણ્યમાં પ્રવેશીશ. હે રાજન, આ બંને સાથે, વૈદેહી (સીતા) અને લક્ષ્મણ સાથે.
2.107.17
त्वं राजा भरत भव स्वयं नराणां वन्यानामहमपि राजराण्मृगाणाम् ।
गच्छत्वं पुरवरमद्य सम्प्रहृष्टः संहृष्टस्त्वहमपि दण्डकान् प्रवेक्ष्ये ॥ २.१०७.१७ ॥
હે ભરત, તું પોતે મનુષ્યોનો રાજા થા; હું પણ વન્ય પશુઓનો રાજા થઈશ. આજે તું આનંદથી શ્રેષ્ઠ નગરમાં જા; હું પણ આનંદથી દંડકોમાં પ્રવેશીશ.
2.107.18
छायां ते दिनकरभाः प्रबाधमानं वर्षत्रं भरत करोतु मूर्ध्नि शीताम् ।
एतेषामहमपि काननद्रुमाणां छायां तामति शयिनीं सुखी श्रयिष्ये ॥ २.१०७.१८ ॥
હે ભરત, સૂર્યકિરણોને રોકતી શીતળ છાયા તારા માથા પર છત્ર બને. આ વનવૃક્ષોની એ વિસ્તૃત છાયામાં હું પણ સુખપૂર્વક વિશ્રામ કરીશ.
2.107.19
शत्रुघ्नः कुशलमतिस्तु ते सहायः सौमित्रिर्मम विदितः प्रधानमित्रम् ।
चत्वारस्तनयवरा वयं नरेन्द्रं सत्यस्थं भरत चराम मा विषादम् ॥ २.१०७.१९ ॥
શત્રુઘ્ન તારો કુશળ બુદ્ધિવાળો સહાયક છે; સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) મારો મુખ્ય મિત્ર છે. આપણે ચારેય શ્રેષ્ઠ પુત્રો છીએ; સત્યમાં સ્થિત રાજાનું અનુસરણ કરીએ. ભરત, વિષાદ ન કર.