ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.109.1
जाबालेस्तु वचः श्रुत्वा रामः सत्यात्मनां वरः ।
उवाच परया भक्त्या स्वबुद्ध्या चाविपन्नया ॥ २.१०९.१ ॥
ଜାବାଳିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସତ୍ୟବାଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଓ ନିଜ ଅବିଚଳ ବୁଦ୍ଧିରେ କହିଲେ।
2.109.2
भवान् मे प्रियकामार्थं वचनं यदिहोक्तवान् ।
अकार्य्यं कार्य्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मितम् ॥ २.१०९.२ ॥
ମୋ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ଆପଣ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଅପଥ୍ୟକୁ ପଥ୍ୟ ପରି ଦେଖାଏ।
2.109.3
निर्मर्यादस्तु पुरुषः पापाचारसमन्वितः ।
मानं न लभते सत्सु भिन्नचारित्रदर्शनः ॥ २.१०९.३ ॥
ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ, ପାପାଚାରରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ର ଦେଖାଉଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ ନାହିଁ।
2.109.4
कुलीनमकुलीनं वा वीरं पुरुषमानिनम् ।
चारित्रमेव व्याख्याति शुचिं वा यदि वा ऽशुचिम् ॥ २.१०९.४ ॥
କୁଳୀନ ହେଉ କି ଅକୁଳୀନ, ବୀର ହେଉ କି ଅଭିମାନୀ, ଶୁଚି ହେଉ କି ଅଶୁଚି, ତାହାର ଚରିତ୍ର ହିଁ ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
2.109.5
अनार्यस्त्वार्यसङ्काशः शौचाद्धीनस्तथा शुचिः ।
लक्षण्यवदलक्षण्यो दुःशीलः शीलवानिव ॥ २.१०९.५ ॥
ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଆର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଶୌଚହୀନ ଶୁଚି ପରି, ଅଲକ୍ଷଣ ଲକ୍ଷଣବାନ ପରି, ଓ ଦୁଃଶୀଳ ଶୀଳବାନ ପରି ଦେଖାଯାଇପାରେ।
2.109.6
अधर्मं धर्मवेषेण यदीमं लोकसङ्करम् ।
अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम् ॥ २.१०९.६ ॥
ଧର୍ମର ବେଶରେ ଏହି ଲୋକସଙ୍କର ଅଧର୍ମକୁ ଯଦି ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ଶୁଭ ଓ ବିହିତ କ୍ରିୟାବିଧି ତ୍ୟାଗ କରେ…
2.109.7
कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः ।
बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम् ॥ २.१०९.७ ॥
କଅଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କଅଣ ଅନୁଚିତ ତାହା ଜାଣିଥିବା ବିବେଚକ ମଣିଷ, ଜଗତକୁ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ଦୁରାଚାରୀ ମୋତେ ଏ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନ ଦେବ କି?
2.109.8
कस्य धास्याम्यहं वृत्तं केन वा स्वर्गमाप्नुयाम् ।
अनया वर्त्तमानो हि वृत्त्या हीनप्रतिज्ञया ॥ २.१०९.८ ॥
ମୁଁ କାହା ପାଇଁ ଆଚରଣ ସ୍ଥାପନ କରିବି, କିମ୍ବା କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବି? ଏହି ହୀନ ପ୍ରତିଜ୍ଞାର ଆଚରଣରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମୁଁ?
2.109.9
कामवृत्तस्त्वयं लोकः कृत्स्नः समुपवर्त्तते ।
यद्वृत्ताः सन्ति राजानस्तद्वृत्ताः सन्ति हि प्रजाः ॥ २.१०९.९ ॥
ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କରୁଛି। ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ପ୍ରଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କରନ୍ତି।
2.109.10
सत्यमेवानृशंसञ्च राजवृत्तं सनातनम् ।
तस्मात्सत्यात्मकं राज्यं सत्ये लोकः प्रतिष्ठितः ॥ २.१०९.१० ॥
ସତ୍ୟ ଓ ଦୟା ହିଁ ରାଜାମାନଙ୍କର ସନାତନ ଆଚରଣ। ତେଣୁ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ରାଜ୍ୟ; ସତ୍ୟରେ ହିଁ ଜଗତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
2.109.11
ऋषयश्चैव देवाश्च सत्यमेव हि मेनिरे ।
सत्यवादी हि लोके ऽस्मिन् परमं गच्छति क्षयम् ॥ २.१०९.११ ॥
ଋଷି ଓ ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟକୁ ହିଁ ମାନିଛନ୍ତି। ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ୟବାଦୀ ପରମ ଗତି ପାଏ।
2.109.12
उद्विजन्ते यथा सर्प्पान्नरादनृतवादिनः ।
धर्मः सत्यं परो लोके मूलं स्वर्गस्य चोच्यते ॥ २.१०९.१२ ॥
ସାପକୁ ଦେଖି ଯେପରି ଲୋକେ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ମିଥ୍ୟାବାଦୀଙ୍କଠାରୁ ମଣିଷ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତି। ଏ ଜଗତରେ ଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ ପରମ; ସତ୍ୟକୁ ସ୍ୱର୍ଗର ମୂଳ କୁହାଯାଏ।
2.109.13
सत्यमेवेश्वरो लोके सत्यं पद्मा श्रिता सदा ।
सत्यमूलानि सर्वाणि सत्यान्नास्ति परं पदम् ॥ २.१०९.१३ ॥
ଜଗତରେ ସତ୍ୟ ହିଁ ଈଶ୍ୱର; ସତ୍ୟରେ ପଦ୍ମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ସଦା ବାସ କରନ୍ତି। ସବୁକିଛି ସତ୍ୟରେ ମୂଳ ଧରିଛି; ସତ୍ୟଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ପଦ ନାହିଁ।
2.109.14
दत्तमिष्टं हुतं चैव तप्तानि च तपांसि च ।
वेदाः सत्यप्रतिष्ठानास्तस्मात् सत्यपरो भवेत् ॥ २.१०९.१४ ॥
ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ତପ ଏବଂ ବେଦ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ୟପରାୟଣ ହେବା ଉଚିତ।
2.109.15
एकः पालयते लोकमेकः पालयते कुलम् ।
मज्जत्येको हि निरय एकः स्वर्गे महीयते ॥ २.१०९.१५ ॥
ଜଣେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଜଣେ କୁଳକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ଜଣେ ହିଁ ନରକରେ ବୁଡ଼େ, ଓ ଜଣେ ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ମହିମାନ୍ୱିତ ହୁଏ।
2.109.16
सो ऽहं पितुर्नियोगन्तु किमर्थं नानुपालये ।
सत्यप्रतिश्रवः सत्यं सत्येन समयीकृतः ॥ २.१०९.१६ ॥
ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମୁଁ କାହିଁକି ପାଳନ କରିବି ନାହିଁ? ମୁଁ ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ; ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁଁ ଚୁକ୍ତିରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଛି।
2.109.17
नैव लोभान्न मोहाद्वा न ह्यज्ञानात्तमोन्वितः ।
सेतुं सत्यस्य भेत्स्यामि गुरोः सत्यप्रतिश्रवः ॥ २.१०९.१७ ॥
ଲୋଭରୁ ନୁହେଁ, ମୋହରୁ ନୁହେଁ, ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ — ଗୁରୁ (ପିତା)ଙ୍କ ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞାର ରକ୍ଷକ ମୁଁ ସତ୍ୟର ସେତୁ ଭାଙ୍ଗିବି ନାହିଁ।
2.109.18
असत्यसन्धस्य सतश्चलस्यास्थिरचेतसः ।
नैव देवा न पितरः प्रतीच्छन्तीति नः श्रुतम् ॥ २.१०९.१८ ॥
ବଚନ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ଚିତ୍ତ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃଗଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
2.109.19
प्रत्यगात्ममिमं धर्मं सत्यं पश्याम्यहं स्वयम् ।
भारः सत्पुरुषाचीर्णस्तदर्थमभिमन्यते ॥ २.१०९.१९ ॥
ମୁଁ ନିଜେ ମୋ ଅନ୍ତରର ଏହି ଧର୍ମକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖେ। ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଚରିତ ଏହି ଭାର ସେଥିପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।
2.109.20
क्षात्ऺत्रं धर्ममहं त्यक्ष्ये ह्यधर्मं धर्मसंहितम् ।
क्षुद्रैर्नृशंसैर्लुब्धैश्च सेवितं पापकर्मभिः ॥ २.१०९.२० ॥
ମୁଁ କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ତାହା ଅଧର୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ସହିତ ଜଡିତ; କ୍ଷୁଦ୍ର, ନିଷ୍ଠୁର, ଲୋଭୀ ଓ ପାପକର୍ମୀମାନେ ତାହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି।
2.109.21
कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य च ।
अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्म पातकम् ॥ २.१०९.२१ ॥
ଶରୀରରେ ପାପ କରେ; ମନରେ ସଂକଳ୍ପ କରି ମଧ୍ୟ କରେ; ଜିଭରେ ମିଥ୍ୟା କହେ। ଏହା ତ୍ରିବିଧ ପାପକର୍ମ।
2.109.22
भूमिः कीर्त्तिर्यशो लक्ष्मीः पुरुषं प्रार्थयन्ति हि ।
स्वर्गस्थं चानुपश्यन्ति सत्यमेव भजेत तत् ॥ २.१०९.२२ ॥
ଭୂମି, କୀର୍ତ୍ତି, ଯଶ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କାମନା କରନ୍ତି; ସ୍ୱର୍ଗସ୍ଥିତ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ତେଣୁ ସତ୍ୟକୁ ହିଁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ।
2.109.23
श्रेष्ठं ह्यनार्यमेव स्याद्यद्भवानवधार्य्य माम् ।
आह युक्तिकरैर्वाक्यैरिदं भद्रं कुरुष्व ह ॥ २.१०९.२३ ॥
ଆପଣ ମୋତେ ବିଚାର କରି ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ—'ଅନାର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ'; ତେଣୁ ଏହି ମଙ୍ଗଳକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।
2.109.24
कथं ह्यहं प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरौ ।
भरतस्य करिष्यामि वचो हित्वा गुरोर्वचः ॥ २.१०९.२४ ॥
ଗୁରୁ ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ବନବାସ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଭରତଙ୍କ ବାକ୍ୟ କିପରି ପୂରଣ କରିବି?
2.109.25
स्थिरा मया प्रतिज्ञाता प्रतिज्ञा गुरुसन्निधौ ।
प्रहृष्यमाणा सा देवी कैकेयी चाभवत्तदा ॥ २.१०९.२५ ॥
ଗୁରୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସ୍ଥିର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି; ସେତେବେଳେ ସେ ଦେବୀ କୈକେୟୀ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ।
2.109.26
वनवासं वसन्नेवं शुचिर्नियतभोजनः ।
मूलैः पुष्पैः फलैः पुण्यैः पितऽन् देवांश्च तर्पयन् ॥ २.१०९.२६ ॥
ଏହିପରି ବନବାସରେ ବାସ କରି, ଶୁଚି ଓ ସଂଯମୀ ଆହାର କରି, ମୂଳ, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ପଣରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି।
2.109.27
सन्तुष्टपञ्चवर्गो ऽहं लोकयात्रां प्रवर्त्तये ।
अकुहः श्रद्दधानस्सन् कार्य्याकार्य्यविचक्षणः ॥ २.१०९.२७ ॥
ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରଖି ମୁଁ ଲୋକଯାତ୍ରା ଚଳାଉଛି; ଛଳହୀନ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, କଣ କରିବା ଓ କଣ ନ କରିବା ଜାଣିବାରେ ନିପୁଣ।
2.109.28
कर्मभूमिमिमां प्राप्य कर्त्तव्यं कर्म यच्छुभम् ।
अग्निर्वायुश्च सोमश्च कर्मणां फलभागिनः ॥ २.१०९.२८ ॥
ଏହି କର୍ମଭୂମି ପାଇ ଯାହା ଶୁଭ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ତାହା କରିବା ଉଚିତ; ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଓ ସୋମ ମଧ୍ୟ କର୍ମଫଳର ଅଂଶୀଦାର।
2.109.29
शतं क्रतूनामाहृत्य देवराट् त्रिदिवङ्गतः ।
तपांस्युग्राणि चास्थाय दिवं याता महर्षयः ॥ २.१०९.२९ ॥
ଶହେ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବରାଜ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଅବଲମ୍ବନ କରି ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
2.109.30
अमृष्यमाणः पुनरुग्रतेजा निशम्य तन्नास्तिकवाक्यहेतुम् ।
अथाब्रवीत्तं नृपतेस्तनूजो विगर्हमाणो वचनानि तस्य ॥ २.१०९.३० ॥
ପୁଣି ଉଗ୍ରତେଜା ସେ ରାଜପୁତ୍ର ନାସ୍ତିକର ବାକ୍ୟର କାରଣ ଶୁଣି ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତା'ର ବାକ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରି ତାକୁ କହିଲେ।
2.109.31
सत्यं च धर्मं च पराक्रमं च भूतानुकम्पां प्रियवादिताञ्च ।
द्विजातिदेवातिथिपूजनं च पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य सन्तः ॥ २.१०९.३१ ॥
ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ପରାକ୍ରମ, ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା, ପ୍ରିୟ ବାଣୀ, ଦ୍ୱିଜ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ପୂଜା — ଏହାକୁ ସଜ୍ଜନମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ କହନ୍ତି।
2.109.32
तेनैवमाज्ञाय यथावदर्थमेकोदयं सम्प्रतिपद्य विप्राः ।
धर्मं चरन्तः सकलं यथावत् कांक्षन्ति लोकागममप्रमत्ताः ॥ २.१०९.३२ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ଅର୍ଥ ଯଥାବତ୍ ଜାଣି, ଏକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସମଗ୍ର ଧର୍ମ ଯଥାବତ୍ ଆଚରଣ କରି, ସାବଧାନେ ଲୋକପ୍ରାପ୍ତି କାମନା କରନ୍ତି।
2.109.33
निन्दाम्यहं कर्म पितुः कृतं तद्यस्त्वामगृह्णाद्विषमस्थबुद्धिम् ।
बुद्ध्यानयैवंविधया चरन्तं सुनास्तिकं धर्मपथादपेतम् ॥ २.१०९.३३ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପରି ବିଷମବୁଦ୍ଧିଙ୍କୁ ମୋ ପିତା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସେହି କର୍ମକୁ ମୁଁ ନିନ୍ଦା କରେ; ଏପରି ବୁଦ୍ଧିରେ ଆଚରଣ କରୁଥିବା, ଧର୍ମପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ଘୋର ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ।
2.109.34
यथा हि चोरः स तथा हि बुद्धस्तथागतं नास्तिकमत्र विद्धि ।
तस्माद्धि यः शङ्क्यतमः प्रजानां न नास्तिकेनाभिमुखो बुधः स्यात् ॥ २.१०९.३४ ॥
ଚୋର ଯେପରି, ସେହିପରି ସେ ବୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ; ଏଠାରେ ତଥାଗତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନାସ୍ତିକ ବୋଲି ଜାଣ। ତେଣୁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯିଏ ସର୍ବାଧିକ ସନ୍ଦେହଭାଜନ, ସେହି ନାସ୍ତିକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯେପରି ନ ରହନ୍ତୁ।
2.109.35
त्वत्तो जनाः पूर्वतरे वराश्च शुभानि कर्माणि बहूनि चक्रुः ।
जित्वा सदेमं च परञ्च लोकं तस्माद्द्विजाः स्वस्ति हुतं कृतं च ॥ २.१०९.३५ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଅନେକ ଶୁଭ କର୍ମ କଲେ; ସେମାନେ ଏ ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଉଭୟ ଜିତିଲେ। ତେଣୁ ହେ ଦ୍ୱିଜଗଣ, ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ, ହୋମ ଓ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଛି।
2.109.36
धर्मे रताः सत्पुरुषैः समेतास्तेजस्विनो दानगुणप्रधानाः ।
अहिंसका वीतमलाश्च लोके भवन्ति पूज्या मुनयः प्रधानाः ॥ २.१०९.३६ ॥
ଧର୍ମରେ ରତ, ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ, ତେଜସ୍ବୀ, ଦାନଗୁଣରେ ପ୍ରଧାନ, ଅହିଂସକ ଓ ନିର୍ମଳ ପ୍ରମୁଖ ମୁନିମାନେ ଜଗତରେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
2.109.37
उवाच तथ्यं पुनरास्तिकं च सत्यं वचः सानुनयं च विप्रः ॥ २.१०९.३७ ॥
ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଣି ଆସ୍ତିକ ଭାବରେ, ତଥ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ, ସତ୍ୟ ଓ ଅନୁନୟପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.109.38
न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोऽहं न च नास्ति किञ्चन।
समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः ॥ २.१०९.३८ ॥
ମୁଁ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ବଚନ କହୁ ନାହିଁ; ମୁଁ ନାସ୍ତିକ ନୁହେଁ, କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କହୁ ନାହିଁ। କାଳକୁ ବିଚାର କରି ମୁଁ ପୁଣି ଆସ୍ତିକ ହେଲି; କାଳ ଆସିଲେ ପୁଣି ନାସ୍ତିକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
2.109.39
स चापि कालो ऽयमुपागतः शनैर्यथा मया नास्तिकवागुदीरिता ।
निवर्त्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थं तु मयैतदीरितम् ॥ २.१०९.३९ ॥
ସେହି କାଳ ମଧ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସିଛି, ଯେପରି ମୁଁ ନାସ୍ତିକ ବାକ୍ୟ କହିଥିଲି। ହେ ରାମ, ତୁମକୁ ଫେରାଇବାର କାରଣରୁ, ତୁମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ହିଁ ମୁଁ ଏହା କହିଲି।