รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.109.1
जाबालेस्तु वचः श्रुत्वा रामः सत्यात्मनां वरः ।
उवाच परया भक्त्या स्वबुद्ध्या चाविपन्नया ॥ २.१०९.१ ॥
พระรามได้ฟังถ้อยคำของชาบาลีแล้ว พระรามผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ยึดมั่นในสัตย์ ตรัสด้วยความเคารพอย่างยิ่งและด้วยปัญญาที่ไม่หวั่นไหว
2.109.2
भवान् मे प्रियकामार्थं वचनं यदिहोक्तवान् ।
अकार्य्यं कार्य्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मितम् ॥ २.१०९.२ ॥
ถ้อยคำที่ท่านกล่าวในที่นี้ เพื่อให้เราพอใจและสำเร็จความปรารถนาของเรา ทำให้สิ่งที่ไม่ควรทำดูเหมือนสิ่งที่ควรทำ และสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ดูเหมือนสิ่งที่เป็นประโยชน์
2.109.3
निर्मर्यादस्तु पुरुषः पापाचारसमन्वितः ।
मानं न लभते सत्सु भिन्नचारित्रदर्शनः ॥ २.१०९.३ ॥
บุรุษที่ไร้ขอบเขต มีความประพฤติชั่วร้ายประกอบอยู่ และมีจริยวัตรที่ปรากฏว่าบกพร่อง ย่อมไม่ได้รับความนับถือจากคนดีทั้งหลาย
2.109.4
कुलीनमकुलीनं वा वीरं पुरुषमानिनम् ।
चारित्रमेव व्याख्याति शुचिं वा यदि वा ऽशुचिम् ॥ २.१०९.४ ॥
ไม่ว่าคนนั้นจะเกิดในตระกูลสูงหรือต่ำ เป็นวีรบุรุษหรือเป็นผู้หยิ่งทะนงตน บริสุทธิ์หรือไม่บริสุทธิ์ ความประพฤติของเขาเท่านั้นที่เผยให้เห็นตัวตนของเขา
2.109.5
अनार्यस्त्वार्यसङ्काशः शौचाद्धीनस्तथा शुचिः ।
लक्षण्यवदलक्षण्यो दुःशीलः शीलवानिव ॥ २.१०९.५ ॥
คนไม่มีคุณธรรมอาจดูเหมือนผู้มีคุณธรรม คนขาดความบริสุทธิ์อาจดูเหมือนบริสุทธิ์ คนไม่มีลักษณะอันดีอาจดูเหมือนมีลักษณะอันดี และคนมีนิสัยเลวอาจดูเหมือนมีความประพฤติดี
2.109.6
अधर्मं धर्मवेषेण यदीमं लोकसङ्करम् ।
अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम् ॥ २.१०९.६ ॥
หากข้าพเจ้าจะยึดถืออธรรมในรูปของธรรม ซึ่งทำให้โลกนี้สับสน ละทิ้งสิ่งที่เป็นมงคล และขาดการประกอบพิธีกรรมและหน้าที่ตามที่กำหนดไว้…
2.109.7
कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः ।
बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम् ॥ २.१०९.७ ॥
บุรุษผู้มีปัญญาคนใดเล่า ผู้รู้ว่าสิ่งใดควรทำและสิ่งใดไม่ควรทำ จะให้ความเคารพข้าพเจ้าในโลกนี้ ทั้งที่ข้าพเจ้าประพฤติตนชั่วร้ายและทำให้โลกเสื่อมเสีย
2.109.8
कस्य धास्याम्यहं वृत्तं केन वा स्वर्गमाप्नुयाम् ।
अनया वर्त्तमानो हि वृत्त्या हीनप्रतिज्ञया ॥ २.१०९.८ ॥
ข้าพเจ้าจะตั้งความประพฤติไว้เพื่อใคร หรือจะได้สวรรค์ด้วยเหตุใด ในเมื่อข้าพเจ้าดำเนินชีวิตตามความประพฤติเช่นนี้ พร้อมกับคำปฏิญาณที่ถูกทำลาย
2.109.9
कामवृत्तस्त्वयं लोकः कृत्स्नः समुपवर्त्तते ।
यद्वृत्ताः सन्ति राजानस्तद्वृत्ताः सन्ति हि प्रजाः ॥ २.१०९.९ ॥
โลกทั้งสิ้นนี้ได้ประพฤติตามความปรารถนาไปทั้งหมดแล้ว กษัตริย์ประพฤติเช่นใด ประชาราษฎร์ก็ประพฤติเช่นนั้น
2.109.10
सत्यमेवानृशंसञ्च राजवृत्तं सनातनम् ।
तस्मात्सत्यात्मकं राज्यं सत्ये लोकः प्रतिष्ठितः ॥ २.१०९.१० ॥
สัตย์และความอ่อนโยนคือความประพฤติอันยั่งยืนของกษัตริย์ ฉะนั้นอาณาจักรจึงมีสัตย์เป็นแก่นสาร และโลกก็ตั้งมั่นอยู่บนสัตย์
2.109.11
ऋषयश्चैव देवाश्च सत्यमेव हि मेनिरे ।
सत्यवादी हि लोके ऽस्मिन् परमं गच्छति क्षयम् ॥ २.१०९.११ ॥
เหล่าฤๅษีและเทวดาต่างก็ถือสัตย์เป็นสิ่งสูงสุดเช่นกัน ในโลกนี้ ผู้พูดความจริงย่อมบรรลุจุดหมายอันสูงสุด
2.109.12
उद्विजन्ते यथा सर्प्पान्नरादनृतवादिनः ।
धर्मः सत्यं परो लोके मूलं स्वर्गस्य चोच्यते ॥ २.१०९.१२ ॥
ดังที่ผู้คนหวาดกลัวงูฉันใด ก็หวาดกลัวผู้พูดเท็จฉันนั้น ในโลกนี้ธรรมและสัตย์ได้รับการยกย่องว่าสูงสุด และสัตย์ถูกกล่าวว่าเป็นรากฐานของสวรรค์
2.109.13
सत्यमेवेश्वरो लोके सत्यं पद्मा श्रिता सदा ।
सत्यमूलानि सर्वाणि सत्यान्नास्ति परं पदम् ॥ २.१०९.१३ ॥
ในโลก สัตย์เท่านั้นเป็นเจ้าผู้ปกครอง และพระปัทมาหรือพระลักษมีก็ประทับอยู่กับสัตย์เสมอ สรรพสิ่งล้วนมีสัตย์เป็นรากฐาน ไม่มีสถานะใดสูงกว่าสัตย์
2.109.14
दत्तमिष्टं हुतं चैव तप्तानि च तपांसि च ।
वेदाः सत्यप्रतिष्ठानास्तस्मात् सत्यपरो भवेत् ॥ २.१०९.१४ ॥
การให้ทาน การบูชายัญ การถวายเครื่องบูชาในไฟ และการบำเพ็ญตบะด้วยความเพียร รวมทั้งพระเวท ล้วนตั้งอยู่บนสัตย์ ฉะนั้นควรยึดมั่นในสัตย์เป็นที่ตั้ง
2.109.15
एकः पालयते लोकमेकः पालयते कुलम् ।
मज्जत्येको हि निरय एकः स्वर्गे महीयते ॥ २.१०९.१५ ॥
บุคคลหนึ่งคุ้มครองโลก บุคคลหนึ่งคุ้มครองตระกูล บุคคลหนึ่งเพียงผู้เดียวจมลงสู่นรก และบุคคลหนึ่งเพียงผู้เดียวได้รับการยกย่องในสวรรค์
2.109.16
सो ऽहं पितुर्नियोगन्तु किमर्थं नानुपालये ।
सत्यप्रतिश्रवः सत्यं सत्येन समयीकृतः ॥ २.१०९.१६ ॥
ข้าพเจ้าเป็นผู้ที่ได้ปฏิญาณความจริง และผูกพันด้วยสัตย์ด้วยข้อตกลงอันศักดิ์สิทธิ์ แล้วเหตุใดเล่าจึงจะไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของบิดา
2.109.17
नैव लोभान्न मोहाद्वा न ह्यज्ञानात्तमोन्वितः ।
सेतुं सत्यस्य भेत्स्यामि गुरोः सत्यप्रतिश्रवः ॥ २.१०९.१७ ॥
ข้าพเจ้าจะไม่ทำลายสะพานแห่งสัตย์ ไม่ใช่เพราะความโลภ ไม่ใช่เพราะความหลง และไม่ใช่เพราะความมืดแห่งอวิชชา ข้าพเจ้าผู้รักษาคำปฏิญาณแห่งสัตย์ของครูและบิดา
2.109.18
असत्यसन्धस्य सतश्चलस्यास्थिरचेतसः ।
नैव देवा न पितरः प्रतीच्छन्तीति नः श्रुतम् ॥ २.१०९.१८ ॥
เราได้ยินมาว่า ทั้งเทวดาและบรรพบุรุษต่างไม่รับของจากผู้ที่ผิดคำสัตย์ ผู้ไม่แน่นอน ใจไม่มั่นคง และไม่ซื่อตรงต่อคำมั่นของตน
2.109.19
प्रत्यगात्ममिमं धर्मं सत्यं पश्याम्यहं स्वयम् ।
भारः सत्पुरुषाचीर्णस्तदर्थमभिमन्यते ॥ २.१०९.१९ ॥
ข้าพเจ้าเองเห็นธรรมภายในนี้ว่าคือสัตย์ ภาระนี้ที่คนดีได้ปฏิบัติมา ย่อมถูกรับไว้เพื่อประโยชน์นั้น
2.109.20
क्षात्ऺत्रं धर्ममहं त्यक्ष्ये ह्यधर्मं धर्मसंहितम् ।
क्षुद्रैर्नृशंसैर्लुब्धैश्च सेवितं पापकर्मभिः ॥ २.१०९.२० ॥
ข้าพเจ้าจะละทิ้งหน้าที่ของกษัตริย์ นั่นคืออธรรมที่ผูกพันกับธรรม ซึ่งผู้ต่ำทราม ผู้โหดร้าย ผู้โลภ และผู้กระทำบาปเคยปฏิบัติกัน
2.109.21
कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य च ।
अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्म पातकम् ॥ २.१०९.२१ ॥
ผู้ใดกระทำบาปด้วยกาย คิดไตร่ตรองแล้วจึงกระทำด้วยใจ และกล่าวเท็จด้วยลิ้น นี่คือกรรมบาปสามประการ
2.109.22
भूमिः कीर्त्तिर्यशो लक्ष्मीः पुरुषं प्रार्थयन्ति हि ।
स्वर्गस्थं चानुपश्यन्ति सत्यमेव भजेत तत् ॥ २.१०९.२२ ॥
แผ่นดิน เกียรติ ชื่อเสียง และโชคลาภย่อมปรารถนาบุรุษ ทั้งยังมองดูผู้ที่สถิตอยู่ในสวรรค์ ดังนั้นจงดำเนินตามความจริงเท่านั้น
2.109.23
श्रेष्ठं ह्यनार्यमेव स्याद्यद्भवानवधार्य्य माम् ।
आह युक्तिकरैर्वाक्यैरिदं भद्रं कुरुष्व ह ॥ २.१०९.२३ ॥
ท่านได้พิจารณาข้าพเจ้าแล้วจึงกล่าวกับข้าพเจ้าด้วยถ้อยคำที่มีเหตุผลว่า คนต่ำช้าเท่านั้นที่จะเป็นผู้ประเสริฐที่สุด ฉะนั้นจงกระทำการอันเป็นมงคลนี้เถิด
2.109.24
कथं ह्यहं प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरौ ।
भरतस्य करिष्यामि वचो हित्वा गुरोर्वचः ॥ २.१०९.२४ ॥
ข้าพเจ้าได้ปฏิญาณต่อบิดาผู้เป็นครูของข้าพเจ้าว่าจะไปอยู่ป่าเช่นนี้ แล้วข้าพเจ้าจะทำตามคำของภรตได้อย่างไร เมื่อต้องละทิ้งคำสั่งของบิดา
2.109.25
स्थिरा मया प्रतिज्ञाता प्रतिज्ञा गुरुसन्निधौ ।
प्रहृष्यमाणा सा देवी कैकेयी चाभवत्तदा ॥ २.१०९.२५ ॥
ข้าพเจ้าได้ให้คำปฏิญาณอันมั่นคงต่อหน้าผู้เป็นบิดา ณ ขณะนั้นพระนางไกเกยีก็ทรงปีติยินดี
2.109.26
वनवासं वसन्नेवं शुचिर्नियतभोजनः ।
मूलैः पुष्पैः फलैः पुण्यैः पितऽन् देवांश्च तर्पयन् ॥ २.१०९.२६ ॥
ขณะที่อาศัยอยู่ในป่าระหว่างลี้ภัยเช่นนี้ ข้าพเจ้าเป็นผู้บริสุทธิ์ ฉันอาหารตามที่ควบคุมไว้ และถวายแก่บรรพบุรุษและเทวดาด้วยรากไม้ ดอกไม้ ผลไม้ และเครื่องบูชาอันศักดิ์สิทธิ์
2.109.27
सन्तुष्टपञ्चवर्गो ऽहं लोकयात्रां प्रवर्त्तये ।
अकुहः श्रद्दधानस्सन् कार्य्याकार्य्यविचक्षणः ॥ २.१०९.२७ ॥
ข้าพเจ้ามีอินทรีย์ทั้งห้าสงบเป็นสุข ดำเนินชีวิตในโลกต่อไป ปราศจากการหลอกลวง มีศรัทธา และฉลาดในการแยกแยะว่าสิ่งใดควรทำและสิ่งใดไม่ควรทำ
2.109.28
कर्मभूमिमिमां प्राप्य कर्त्तव्यं कर्म यच्छुभम् ।
अग्निर्वायुश्च सोमश्च कर्मणां फलभागिनः ॥ २.१०९.२८ ॥
เมื่อได้มาสู่แผ่นดินแห่งการกระทำนี้แล้ว ควรกระทำกรรมอันเป็นมงคลที่ควรทำ อัคนี วายุ และโสม ก็ล้วนมีส่วนในผลแห่งกรรมเช่นกัน
2.109.29
शतं क्रतूनामाहृत्य देवराट् त्रिदिवङ्गतः ।
तपांस्युग्राणि चास्थाय दिवं याता महर्षयः ॥ २.१०९.२९ ॥
พระอินทร์ผู้เป็นราชาแห่งเทวดาได้ประกอบยัญพิธีหนึ่งร้อยครั้งแล้วจึงเสด็จสู่สวรรค์ และมหาฤๅษีทั้งหลายก็ได้บำเพ็ญตบะอันเข้มงวดแล้วจึงขึ้นสู่สวรรค์เช่นกัน
2.109.30
अमृष्यमाणः पुनरुग्रतेजा निशम्य तन्नास्तिकवाक्यहेतुम् ।
अथाब्रवीत्तं नृपतेस्तनूजो विगर्हमाणो वचनानि तस्य ॥ २.१०९.३० ॥
จากนั้นพระโอรสของกษัตริย์ผู้มีเดชานุภาพรุนแรง ทนไม่ได้เมื่อได้ฟังเหตุผลแห่งถ้อยคำของคนนอกศาสนานั้น จึงตำหนิถ้อยคำของเขาแล้วตรัสกับเขา
2.109.31
सत्यं च धर्मं च पराक्रमं च भूतानुकम्पां प्रियवादिताञ्च ।
द्विजातिदेवातिथिपूजनं च पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य सन्तः ॥ २.१०९.३१ ॥
ความจริง ธรรม ความกล้าหาญ ความเมตตาต่อสรรพสัตว์ วาจาที่น่ารักเป็นที่พอใจ และการให้เกียรติแก่ทวิชาติ เทวดา และแขก ผู้ทรงคุณธรรมกล่าวว่านี่คือหนทางสู่สวรรค์
2.109.32
तेनैवमाज्ञाय यथावदर्थमेकोदयं सम्प्रतिपद्य विप्राः ।
धर्मं चरन्तः सकलं यथावत् कांक्षन्ति लोकागममप्रमत्ताः ॥ २.१०९.३२ ॥
เหล่าพราหมณ์เมื่อได้เข้าใจความหมายจากท่านอย่างถูกต้องดังนี้ และมุ่งไปสู่จุดหมายเดียวกันแล้ว ก็ประพฤติธรรมทั้งหมดอย่างถูกต้อง ไม่ประมาท และปรารถนาการบรรลุสู่โลกสวรรค์
2.109.33
निन्दाम्यहं कर्म पितुः कृतं तद्यस्त्वामगृह्णाद्विषमस्थबुद्धिम् ।
बुद्ध्यानयैवंविधया चरन्तं सुनास्तिकं धर्मपथादपेतम् ॥ २.१०९.३३ ॥
ข้าพเจ้าตำหนิการกระทำของบิดาที่รับท่านมา ผู้มีจิตใจไม่มั่นคง ผู้ประพฤติตามความเข้าใจเช่นนี้ เป็นผู้ไม่เชื่อในพระเจ้าอย่างสิ้นเชิง ตกจากหนทางแห่งธรรม
2.109.34
यथा हि चोरः स तथा हि बुद्धस्तथागतं नास्तिकमत्र विद्धि ।
तस्माद्धि यः शङ्क्यतमः प्रजानां न नास्तिकेनाभिमुखो बुधः स्यात् ॥ २.१०९.३४ ॥
เช่นเดียวกับที่โจรเป็นอย่างไร พระพุทธเจ้านั้นก็เป็นเช่นนั้น จงรู้ไว้ว่าพระตถาคตก็เป็นผู้ไม่เชื่อในพระเจ้าเช่นกัน ฉะนั้นผู้มีปัญญาไม่ควรเผชิญหน้ากับผู้ไม่เชื่อในพระเจ้าผู้ที่ประชาชนสงสัยมากที่สุด
2.109.35
त्वत्तो जनाः पूर्वतरे वराश्च शुभानि कर्माणि बहूनि चक्रुः ।
जित्वा सदेमं च परञ्च लोकं तस्माद्द्विजाः स्वस्ति हुतं कृतं च ॥ २.१०९.३५ ॥
ผู้ประเสริฐในอดีตก่อนท่านได้ประกอบกรรมอันเป็นมงคลไว้มากมาย และได้ชนะทั้งโลกนี้และโลกหน้าเสมอมา ฉะนั้น ท่านพราหมณ์ทั้งหลาย การอวยพรและการถวายเครื่องบูชาจึงได้กระทำแล้วด้วยเหตุนี้
2.109.36
धर्मे रताः सत्पुरुषैः समेतास्तेजस्विनो दानगुणप्रधानाः ।
अहिंसका वीतमलाश्च लोके भवन्ति पूज्या मुनयः प्रधानाः ॥ २.१०९.३६ ॥
ผู้ยินดีในธรรม ประกอบด้วยสัตบุรุษ มีเดชานุภาพ โดดเด่นด้วยคุณความเป็นผู้ให้ ไม่เบียดเบียน ปราศจากมลทิน ฤๅษีผู้เลิศเช่นนี้ย่อมเป็นที่เคารพบูชาในโลก
2.109.37
उवाच तथ्यं पुनरास्तिकं च सत्यं वचः सानुनयं च विप्रः ॥ २.१०९.३७ ॥
พราหมณ์นั้นได้กล่าววาจาอีกครั้งหนึ่ง เป็นวาจาที่เป็นไปตามศรัทธา สมควร เป็นความจริง และประนีประนอม
2.109.38
न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोऽहं न च नास्ति किञ्चन।
समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः ॥ २.१०९.३८ ॥
ข้าพเจ้าไม่ได้กล่าวถ้อยคำของพวกนาสติก ข้าพเจ้าไม่ใช่นาสติก และข้าพเจ้าก็ไม่ได้กล่าวว่าไม่มีสิ่งใดเลย เมื่อได้พิจารณากาลเวลาแล้ว ข้าพเจ้าจึงกลับเป็นผู้เชื่อ และเมื่อถึงกาลเวลานั้นข้าพเจ้าอาจกลับเป็นนาสติกอีกครั้งก็ได้
2.109.39
स चापि कालो ऽयमुपागतः शनैर्यथा मया नास्तिकवागुदीरिता ।
निवर्त्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थं तु मयैतदीरितम् ॥ २.१०९.३९ ॥
และกาลเวลานั้นได้มาถึงแล้วอย่างช้าๆ ที่ข้าพเจ้าได้เปล่งถ้อยคำแบบนาสติกนั้นออกไป ข้าแต่พระราม เพื่อให้ท่านหันกลับ และเพื่อให้ท่านพอพระทัย ข้าพเจ้าจึงได้กล่าวเช่นนี้