వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.109
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.109.1
जाबालेस्तु वचः श्रुत्वा रामः सत्यात्मनां वरः ।
उवाच परया भक्त्या स्वबुद्ध्या चाविपन्नया ॥ २.१०९.१ ॥
జాబాలి మాటలు విని, సత్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు అత్యంత భక్తితో, తన చలించని బుద్ధితో ఇలా అన్నాడు.
2.109.2
भवान् मे प्रियकामार्थं वचनं यदिहोक्तवान् ।
अकार्य्यं कार्य्यसङ्काशमपथ्यं पथ्यसम्मितम् ॥ २.१०९.२ ॥
నా ప్రియం కోసం మీరు ఇక్కడ చెప్పిన మాటలు, చేయకూడనిదానిని చేయదగినదానిలా, అపథ్యాన్ని పథ్యంలా చూపుతున్నాయి.
2.109.3
निर्मर्यादस्तु पुरुषः पापाचारसमन्वितः ।
मानं न लभते सत्सु भिन्नचारित्रदर्शनः ॥ २.१०९.३ ॥
మర్యాద లేనివాడు, పాపాచారంతో కూడినవాడు, నడవడి చెడినవాడని కనబడేవాడు, సజ్జనుల మధ్య గౌరవం పొందడు.
2.109.4
कुलीनमकुलीनं वा वीरं पुरुषमानिनम् ।
चारित्रमेव व्याख्याति शुचिं वा यदि वा ऽशुचिम् ॥ २.१०९.४ ॥
కులీనుడైనా, అకులీనుడైనా, వీరుడైనా, అహంకారి అయినా, శుచిగలవాడైనా, అశుచిగలవాడైనా, అతని నడవడియే అతన్ని వెల్లడిస్తుంది.
2.109.5
अनार्यस्त्वार्यसङ्काशः शौचाद्धीनस्तथा शुचिः ।
लक्षण्यवदलक्षण्यो दुःशीलः शीलवानिव ॥ २.१०९.५ ॥
అనార్యుడు ఆర్యునిలా, శౌచం లేనివాడు శుచిగా, లక్షణం లేనివాడు లక్షణవంతునిలా, దుశ్శీలుడు శీలవంతునిలా కనిపించవచ్చు.
2.109.6
अधर्मं धर्मवेषेण यदीमं लोकसङ्करम् ।
अभिपत्स्ये शुभं हित्वा क्रियाविधिविवर्जितम् ॥ २.१०९.६ ॥
ధర్మ వేషంతో ఈ లోకాన్ని కలుషితం చేసే అధర్మాన్ని నేను పొందితే, శుభాన్ని, విహిత క్రియావిధులను విడిచిపెడితే…
2.109.7
कश्चेतयानः पुरुषः कार्याकार्यविचक्षणः ।
बहुमंस्यति मां लोके दुर्वृत्तं लोकदूषणम् ॥ २.१०९.७ ॥
ఏది చేయదగినదో, ఏది చేయరానిదో తెలిసిన ఆలోచనాపరుడైన మనిషి, లోకాన్ని దూషించే దుర్వర్తనుడనైన నన్ను ఈ లోకంలో గౌరవిస్తాడా?
2.109.8
कस्य धास्याम्यहं वृत्तं केन वा स्वर्गमाप्नुयाम् ।
अनया वर्त्तमानो हि वृत्त्या हीनप्रतिज्ञया ॥ २.१०९.८ ॥
నేను ఎవరి కోసం ఆచారాన్ని స్థాపించగలను? లేక ఎలా స్వర్గాన్ని పొందగలను? ఈ హీనమైన ప్రతిజ్ఞతో కూడిన ప్రవర్తనతో జీవిస్తున్న నేను?
2.109.9
कामवृत्तस्त्वयं लोकः कृत्स्नः समुपवर्त्तते ।
यद्वृत्ताः सन्ति राजानस्तद्वृत्ताः सन्ति हि प्रजाः ॥ २.१०९.९ ॥
ఈ సమస్త లోకం కోరికను అనుసరించి ప్రవర్తిస్తోంది. రాజులు ఏ ప్రవర్తనతో ఉంటారో, ప్రజలు కూడా అలాగే ప్రవర్తిస్తారు.
2.109.10
सत्यमेवानृशंसञ्च राजवृत्तं सनातनम् ।
तस्मात्सत्यात्मकं राज्यं सत्ये लोकः प्रतिष्ठितः ॥ २.१०९.१० ॥
సత్యమూ దయయే రాజుల సనాతన ఆచారం. కాబట్టి సత్యమే స్వరూపమైన రాజ్యం; సత్యంలోనే లోకం నిలిచి ఉంది.
2.109.11
ऋषयश्चैव देवाश्च सत्यमेव हि मेनिरे ।
सत्यवादी हि लोके ऽस्मिन् परमं गच्छति क्षयम् ॥ २.१०९.११ ॥
ఋషులు, దేవతలు సత్యాన్నే గౌరవించారు. ఈ లోకంలో సత్యవాది పరమ గతిని పొందుతాడు.
2.109.12
उद्विजन्ते यथा सर्प्पान्नरादनृतवादिनः ।
धर्मः सत्यं परो लोके मूलं स्वर्गस्य चोच्यते ॥ २.१०९.१२ ॥
పాములను చూసి భయపడినట్లు, అసత్యవాదులను మనుషులు భయపడతారు. ఈ లోకంలో ధర్మమూ సత్యమూ శ్రేష్ఠమైనవి; సత్యమే స్వర్గానికి మూలమని చెప్పబడుతోంది.
2.109.13
सत्यमेवेश्वरो लोके सत्यं पद्मा श्रिता सदा ।
सत्यमूलानि सर्वाणि सत्यान्नास्ति परं पदम् ॥ २.१०९.१३ ॥
లోకంలో సత్యమే ఈశ్వరుడు; సత్యంలోనే పద్మ (లక్ష్మి) ఎల్లప్పుడూ నివసిస్తుంది. సమస్తమూ సత్యంలోనే మూలం కలిగి ఉంది; సత్యాన్ని మించిన ఉన్నత స్థానం లేదు.
2.109.14
दत्तमिष्टं हुतं चैव तप्तानि च तपांसि च ।
वेदाः सत्यप्रतिष्ठानास्तस्मात् सत्यपरो भवेत् ॥ २.१०९.१४ ॥
దానాలు, యజ్ఞాలు, హోమాలు, తపస్సులు, వేదాలు కూడా సత్యంలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి; కాబట్టి సత్యపరాయణుడై ఉండాలి.
2.109.15
एकः पालयते लोकमेकः पालयते कुलम् ।
मज्जत्येको हि निरय एकः स्वर्गे महीयते ॥ २.१०९.१५ ॥
ఒకడు లోకాన్ని కాపాడుతాడు, ఒకడు కులాన్ని కాపాడతాడు; ఒకడే నరకంలో మునుగుతాడు, ఒకడే స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతాడు.
2.109.16
सो ऽहं पितुर्नियोगन्तु किमर्थं नानुपालये ।
सत्यप्रतिश्रवः सत्यं सत्येन समयीकृतः ॥ २.१०९.१६ ॥
తండ్రి ఆజ్ఞను నేను ఎందుకు పాటించకూడదు? నేను సత్యప్రతిజ్ఞుడను; సత్యంతోనే నేను ఒప్పందానికి కట్టుబడినవాడిని.
2.109.17
नैव लोभान्न मोहाद्वा न ह्यज्ञानात्तमोन्वितः ।
सेतुं सत्यस्य भेत्स्यामि गुरोः सत्यप्रतिश्रवः ॥ २.१०९.१७ ॥
లోభంతో కాదు, మోహంతో కాదు, అజ్ఞానపు చీకటితో కూడా కాదు — గురువు (తండ్రి) యొక్క సత్యప్రతిజ్ఞను నిలబెట్టే నేను సత్య సేతువును భేదించను.
2.109.18
असत्यसन्धस्य सतश्चलस्यास्थिरचेतसः ।
नैव देवा न पितरः प्रतीच्छन्तीति नः श्रुतम् ॥ २.१०९.१८ ॥
మాట తప్పేవాడు, చంచల మనస్కుడు, అస్థిర చిత్తుడు అయినవాడి నుండి దేవతలు గానీ పితృదేవతలు గానీ స్వీకరించరని మేము వినాము.
2.109.19
प्रत्यगात्ममिमं धर्मं सत्यं पश्याम्यहं स्वयम् ।
भारः सत्पुरुषाचीर्णस्तदर्थमभिमन्यते ॥ २.१०९.१९ ॥
నేను స్వయంగా నా అంతరాత్మలోని ఈ ధర్మాన్ని సత్యంగా చూస్తున్నాను. సత్పురుషులు ఆచరించిన ఈ భారం దాని కోసమే స్వీకరించబడుతుంది.
2.109.20
क्षात्ऺत्रं धर्ममहं त्यक्ष्ये ह्यधर्मं धर्मसंहितम् ।
क्षुद्रैर्नृशंसैर्लुब्धैश्च सेवितं पापकर्मभिः ॥ २.१०९.२० ॥
క్షాత్రధర్మాన్ని నేను విడిచిపెడతాను. అది అధర్మమైనప్పటికీ ధర్మంతో ముడిపడి ఉంది; క్షుద్రులు, క్రూరులు, లోభులు, పాపకర్ములు దానిని సేవిస్తారు.
2.109.21
कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य च ।
अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्म पातकम् ॥ २.१०९.२१ ॥
శరీరంతో పాపం చేస్తాడు; మనసుతో యోచించి కూడా చేస్తాడు; నాలుకతో అసత్యం పలుకుతాడు. ఇది మూడు విధాల పాపకర్మ.
2.109.22
भूमिः कीर्त्तिर्यशो लक्ष्मीः पुरुषं प्रार्थयन्ति हि ।
स्वर्गस्थं चानुपश्यन्ति सत्यमेव भजेत तत् ॥ २.१०९.२२ ॥
భూమి, కీర్తి, యశస్సు, లక్ష్మి మనిషిని కోరుతాయి; స్వర్గంలో ఉన్నవాడిని కూడా చూస్తాయి. కాబట్టి సత్యాన్నే సేవించాలి.
2.109.23
श्रेष्ठं ह्यनार्यमेव स्याद्यद्भवानवधार्य्य माम् ।
आह युक्तिकरैर्वाक्यैरिदं भद्रं कुरुष्व ह ॥ २.१०९.२३ ॥
మీరు నన్ను ఆలోచించి, యుక్తియుక్తమైన మాటలతో ఇలా అన్నారు: 'అనార్యమే శ్రేష్ఠమవుతుంది' — కాబట్టి ఈ శుభకార్యాన్ని చేయండి.
2.109.24
कथं ह्यहं प्रतिज्ञाय वनवासमिमं गुरौ ।
भरतस्य करिष्यामि वचो हित्वा गुरोर्वचः ॥ २.१०९.२४ ॥
గురువైన తండ్రికి వనవాసాన్ని ప్రతిజ్ఞ చేసిన నేను, గురువు మాటను విడిచి భరతుని మాటను ఎలా నెరవేర్చగలను?
2.109.25
स्थिरा मया प्रतिज्ञाता प्रतिज्ञा गुरुसन्निधौ ।
प्रहृष्यमाणा सा देवी कैकेयी चाभवत्तदा ॥ २.१०९.२५ ॥
గురువు సన్నిధిలో నేను స్థిరమైన ప్రతిజ్ఞ చేశాను; అప్పుడు ఆ దేవి కైకేయి ఎంతో సంతోషించింది.
2.109.26
वनवासं वसन्नेवं शुचिर्नियतभोजनः ।
मूलैः पुष्पैः फलैः पुण्यैः पितऽन् देवांश्च तर्पयन् ॥ २.१०९.२६ ॥
ఇలా వనవాసంలో నివసిస్తూ, శుచిగా నియమిత ఆహారం తింటూ, వేర్లు, పువ్వులు, పండ్లు, పుణ్య సమర్పణలతో పితృదేవతలను, దేవతలను తృప్తిపరుస్తూ.
2.109.27
सन्तुष्टपञ्चवर्गो ऽहं लोकयात्रां प्रवर्त्तये ।
अकुहः श्रद्दधानस्सन् कार्य्याकार्य्यविचक्षणः ॥ २.१०९.२७ ॥
ఐదు ఇంద్రియాలను సంతృప్తిగా ఉంచి నేను లోకయాత్ర సాగిస్తాను; కపటం లేకుండా, శ్రద్ధతో, ఏది చేయాలో ఏది చేయరాదో తెలిసినవాడిగా.
2.109.28
कर्मभूमिमिमां प्राप्य कर्त्तव्यं कर्म यच्छुभम् ।
अग्निर्वायुश्च सोमश्च कर्मणां फलभागिनः ॥ २.१०९.२८ ॥
ఈ కర్మభూమిని పొంది చేయదగిన శుభకర్మను చేయాలి; అగ్ని, వాయువు, సోముడు కూడా కర్మఫలంలో భాగస్థులు.
2.109.29
शतं क्रतूनामाहृत्य देवराट् त्रिदिवङ्गतः ।
तपांस्युग्राणि चास्थाय दिवं याता महर्षयः ॥ २.१०९.२९ ॥
వంద యజ్ఞాలు చేసి దేవరాజు స్వర్గానికి వెళ్ళాడు; ఘోర తపస్సులు చేసి మహర్షులు కూడా స్వర్గం చేరారు.
2.109.30
अमृष्यमाणः पुनरुग्रतेजा निशम्य तन्नास्तिकवाक्यहेतुम् ।
अथाब्रवीत्तं नृपतेस्तनूजो विगर्हमाणो वचनानि तस्य ॥ २.१०९.३० ॥
మళ్ళీ, ఉగ్రతేజస్వి అయిన ఆ రాజకుమారుడు నాస్తికుని మాటలకు కారణం విని సహించలేక, అతని మాటలను నిందిస్తూ అతనితో ఇలా అన్నాడు.
2.109.31
सत्यं च धर्मं च पराक्रमं च भूतानुकम्पां प्रियवादिताञ्च ।
द्विजातिदेवातिथिपूजनं च पन्थानमाहुस्त्रिदिवस्य सन्तः ॥ २.१०९.३१ ॥
సత్యం, ధర్మం, పరాక్రమం, ప్రాణులపై దయ, ప్రియ వచనం, ద్విజులు, దేవతలు, అతిథులను పూజించడం — ఇవే స్వర్గానికి మార్గమని సజ్జనులు చెబుతారు.
2.109.32
तेनैवमाज्ञाय यथावदर्थमेकोदयं सम्प्रतिपद्य विप्राः ।
धर्मं चरन्तः सकलं यथावत् कांक्षन्ति लोकागममप्रमत्ताः ॥ २.१०९.३२ ॥
అతని ద్వారా ఈ విధంగా అర్థాన్ని యథాతథంగా తెలుసుకుని, ఒకే లక్ష్యాన్ని పొందిన బ్రాహ్మణులు, సమస్త ధర్మాన్ని యథావిధిగా ఆచరిస్తూ, అప్రమత్తులై లోకప్రాప్తిని కోరుకుంటారు.
2.109.33
निन्दाम्यहं कर्म पितुः कृतं तद्यस्त्वामगृह्णाद्विषमस्थबुद्धिम् ।
बुद्ध्यानयैवंविधया चरन्तं सुनास्तिकं धर्मपथादपेतम् ॥ २.१०९.३३ ॥
మీలాంటి విషమ బుద్ధిగలవారిని నా తండ్రి స్వీకరించిన ఆ చర్యను నేను ఖండిస్తున్నాను; ఇటువంటి బుద్ధితో ప్రవర్తిస్తూ, ధర్మమార్గం నుండి తొలగిపోయిన ఘోర నాస్తికుడిని.
2.109.34
यथा हि चोरः स तथा हि बुद्धस्तथागतं नास्तिकमत्र विद्धि ।
तस्माद्धि यः शङ्क्यतमः प्रजानां न नास्तिकेनाभिमुखो बुधः स्यात् ॥ २.१०९.३४ ॥
దొంగ ఎలాగో, అలాగే ఆ బుద్ధుడు కూడా; ఇక్కడ తథాగతుడిని కూడా నాస్తికుడిగా తెలుసుకో. కాబట్టి ప్రజలకు అత్యంత సందేహాస్పదుడైన ఆ నాస్తికుని ఎదుట బుద్ధిమంతుడు నిలవకూడదు.
2.109.35
त्वत्तो जनाः पूर्वतरे वराश्च शुभानि कर्माणि बहूनि चक्रुः ।
जित्वा सदेमं च परञ्च लोकं तस्माद्द्विजाः स्वस्ति हुतं कृतं च ॥ २.१०९.३५ ॥
మీకు ముందున్న శ్రేష్ఠులైన జనులు అనేక శుభకర్మలు చేశారు; ఈ లోకాన్ని, పరలోకాన్ని ఎప్పుడూ జయించారు. కాబట్టి, ద్విజులారా, స్వస్తివాచనం, హోమం, యజ్ఞం చేయబడ్డాయి.
2.109.36
धर्मे रताः सत्पुरुषैः समेतास्तेजस्विनो दानगुणप्रधानाः ।
अहिंसका वीतमलाश्च लोके भवन्ति पूज्या मुनयः प्रधानाः ॥ २.१०९.३६ ॥
ధర్మంలో నిమగ్నులై, సత్పురుషులతో కూడినవారై, తేజస్వులై, దాన గుణంలో ప్రధానులై, అహింసకులై, నిర్మలులైన ప్రధాన మునులు లోకంలో పూజ్యులవుతారు.
2.109.37
उवाच तथ्यं पुनरास्तिकं च सत्यं वचः सानुनयं च विप्रः ॥ २.१०९.३७ ॥
ఆ విప్రుడు మళ్ళీ ఆస్తికమైన, సత్యమైన, అనునయంతో కూడిన తగిన మాటలు పలికాడు.
2.109.38
न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोऽहं न च नास्ति किञ्चन।
समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः ॥ २.१०९.३८ ॥
నేను నాస్తికుల మాటలు పలకను; నేను నాస్తికుడను కాను, ఏదీ లేదనను. కాలాన్ని పరిశీలించి నేను మళ్ళీ ఆస్తికుడనయ్యాను; కాలం వస్తే మళ్ళీ నాస్తికుడనూ కావచ్చు.
2.109.39
स चापि कालो ऽयमुपागतः शनैर्यथा मया नास्तिकवागुदीरिता ।
निवर्त्तनार्थं तव राम कारणात् प्रसादनार्थं तु मयैतदीरितम् ॥ २.१०९.३९ ॥
ఆ కాలమూ నెమ్మదిగా వచ్చింది, నేను నాస్తిక వాక్కులు పలికినట్లుగా. రామా, నిన్ను మరలింప కారణంగా, నిన్ను సంతోషపెట్టడానికే నేను ఇది పలికాను.