Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.114.1
स्त्रिग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ २.११४.१ ॥
Bharata, el señor de gran renombre, llegó veloz en un carro de suave y profundo estruendo y entró en Ayodhyā.
2.114.2
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ २.११४.२ ॥
Como una noche oscura y sin luz, recorrida por gatos y búhos, donde hombres y elefantes se ocultan, golpeada por la tiniebla.
2.114.3
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थिते नैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ २.११४.३ ॥
Como Rohiṇī, la amada esposa de la luna, enemiga de Rāhu, cuyo resplandor arde con esplendor, afligida cuando un planeta se alzó contra ella.
2.114.4
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां धर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ २.११४.४ ॥
Como un río de montaña delgado, de agua algo tibia y agitada, con sus aves abrasadas por el calor y sus peces y cocodrilos escondidos.
2.114.5
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्नेः समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चात् शिखां विप्रलयं गताम् ॥ २.११४.५ ॥
Como la llama dorada y sin humo del fuego sacrificial, que se alzó, luego fue rociada con oblación y se extinguió.
2.114.6
विध्वस्तकवचां रुग्णजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ २.११४.६ ॥
Como un ejército en gran batalla, con sus armaduras destrozadas, sus caballos, carros y estandartes rotos, sus héroes muertos, caído en desgracia.
2.114.7
सफेना सस्वना भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्घातां जलोर्मिमिव निस्वनाम् ॥ २.११४.७ ॥
Espumosa y resonante, surgida del océano, como una ola de agua que suena cuando el viento se ha calmado (Sītā).
2.114.8
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ २.११४.८ ॥
Abandonada por todos los utensilios sacrificiales y los hermosos sacerdotes, como un altar cuyo sonido ha cesado al terminar el tiempo de prensar el soma (Sītā).
2.114.9
गोष्ठमध्ये स्थितामार्त्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्तिमिवोत्सुकाम् ॥ २.११४.९ ॥
Erguida en medio del corral, afligida, sin pastar la hierba nueva, inquieta como un hato de vacas abandonado por el toro (Sītā).
2.114.10
प्रभाकराद्यैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ २.११४.१० ॥
Como un nuevo collar de perlas separado de gemas finas y luminosas de excelente calidad que resplandecen (Sītā).
2.114.11
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संहृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ २.११४.११ ॥
Súbitamente sacudida de su lugar y caída a la tierra al agotarse el mérito, con su brillo y extensión retraídos, como una estrella caída del cielo (Sītā).
2.114.12
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्निविप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ २.११४.१२ ॥
Ceñida de flores al final de la primavera, resonando con abejorros embriagados, abrasada por un incendio forestal que se extiende rápidamente, marchita como una enredadera del bosque (Sītā).
2.114.13
सम्मूढनिगमां स्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशऺशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ २.११४.१३ ॥
Como el cielo cubierto de nubes de lluvia, con la luna y las estrellas ocultas, así estaba la ciudad: sus gremios de mercaderes desconcertados y aturdidos, sus mercados y tiendas cerrados.
2.114.14
क्षीणपानोत्तमैर्भिन्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिवाकाशे पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ २.११४.१४ ॥
Como una sala de bebidas en el cielo, con los mejores licores agotados, cubierta de copas rotas, sus juerguistas abatidos, yaciendo sin cuidado.
2.114.15
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ २.११४.१५ ॥
Como un abrevadero, con el suelo agrietado y hundido, cubierto de vasijas rotas, su agua agotada, roto y caído.
2.114.16
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ २.११४.१६ ॥
Como la cuerda de un arco, amplia y tensada, dispuesta para los guerreros veloces, cortada por flechas y caída al suelo desde el arma.
2.114.17
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निक्षिप्तभाण्डामुत्सृष्टां किशोरीमिव दुर्बलाम् ॥ २.११४.१७ ॥
Como una joven arrastrada de repente por un jinete diestro en la batalla, con sus adornos depuestos, abandonada y debilitada.
2.114.18
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ २.११४.१८ ॥
Como un pozo escalonado, con el agua seca, rodeado de grandes peces y muchas tortugas, ancho con sus orillas rotas, sus lotos arrebatados.
2.114.19
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ २.११४.१९ ॥
Como un hombre sin alegría, a quien se le han prohibido los ungüentos, abrasada por la pena, su cuerpo esbelto sin adornos.
2.114.20
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ २.११४.२० ॥
Como el resplandor del sol, en la estación lluviosa, hundido profundamente en una masa de nubes y oculto por nubes de tormenta oscuras.
2.114.21
भरतस्तु रथस्थः सन् श्रीमान् दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११४.२१ ॥
Pero Bharata, el glorioso hijo de Daśaratha, sentado en el carro, dirigió estas palabras al auriga que conducía el excelente carro.
2.114.22
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्च्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ २.११४.२२ ॥
¿Por qué hoy no se oye en Ayodhyā el sonido profundo del canto y los instrumentos, como antes?
2.114.23
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्च्छितः ।
धूपितागरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ २.११४.२३ ॥
El aroma embriagador del vino, la fragancia de las guirnaldas y el perfume del áloe quemado ya no soplan suavemente por todas partes.
2.114.24
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ।
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ॥ २.११४.२४ ॥
El gran estruendo de los carros de honor, el dulce relincho de los caballos, el rugido de los elefantes enfurecidos y el gran estrépito de los carros ya no se oyen en esta ciudad, desde que Rāma fue desterrado.
2.114.25
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणाः सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ २.११४.२५ ॥
Ni los perfumes de sándalo y áloe ni las costosas guirnaldas frescas son disfrutados ya por los jóvenes afligidos, desde que Rāma se ha ido.
2.114.26
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवाः सम्प्रवर्त्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ २.११४.२६ ॥
Los hombres que llevan guirnaldas de colores ya no salen de la ciudad en excursiones; en esta ciudad afligida por el dolor de Rāma no se celebran festividades.
2.114.27
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्यद्युतिर्गता ।
नहि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ २.११४.२७ ॥
Sin duda, junto con mi hermano se ha ido el esplendor de esta ciudad; esta Ayodhyā no resplandece como una noche blanca con lluvia.
2.114.28
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवागतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ २.११४.२८ ॥
¿Cuándo volverá mi hermano como una gran fiesta? Como una nube en el estío, traerá alegría a Ayodhyā.
2.114.29
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ २.११४.२९ ॥
Aunque jóvenes bien vestidos y otros hombres de paso erguido vayan y vengan, las grandes calles de Ayodhyā no resplandecen.
2.114.30
एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ २.११४.३० ॥
Lamentándose de muchas maneras, entró en la morada de su padre, privada del señor de los hombres, como una cueva sin león.
2.114.31
तदा तदन्तःपुरमुज्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वन्तु विविक्तमात्मवान् मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ २.११४.३१ ॥
Entonces Bharata, dueño de sí mismo, al contemplar todo el palacio interior despojado de su esplendor, solitario como un día abandonado por el sol, derramó lágrimas, profundamente afligido.