ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.114.1
स्त्रिग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ २.११४.१ ॥
ମଧୁର ଓ ଗମ୍ଭୀର ଘୋଷଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଆସିଥିବା ମହାଯଶସ୍ୱୀ ପ୍ରଭୁ ଭରତ ଶୀଘ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
2.114.2
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ २.११४.२ ॥
ବିଲେଇ ଓ ପେଞ୍ଚା ବିଚରଣ କରୁଥିବା, ମଣିଷ ଓ ହାତୀ ଲୁଚି ରହିଥିବା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଆହତ, କଳା, ଆଲୋକହୀନ ରାତ୍ରି ପରି।
2.114.3
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थिते नैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ २.११४.३ ॥
ରାହୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ, ଶ୍ରୀରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତା; ଗ୍ରହ ଉଦିତ ହେଲେ ପୀଡ଼ିତା ରୋହିଣୀ ପରି।
2.114.4
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां धर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ २.११४.४ ॥
ଟିକିଏ ଉଷ୍ଣ ଓ ଆଲୋଡ଼ିତ ଜଳଯୁକ୍ତ, ତାପରେ ପକ୍ଷୀ ଝଲସିଥିବା, ମାଛ ଓ କୁମ୍ଭୀର ଲୁଚିଥିବା, କୃଶ ପର୍ବତ ନଦୀ ପରି।
2.114.5
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्नेः समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चात् शिखां विप्रलयं गताम् ॥ २.११४.५ ॥
ଧୂଆଁହୀନ, ସୁନା ଆଭାଯୁକ୍ତ, ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିର ଶିଖା ଉଠି ପରେ ହବିଷରେ ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ ନିଭିଯାଇଥିବା ପରି।
2.114.6
विध्वस्तकवचां रुग्णजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ २.११४.६ ॥
କବଚ ଭଙ୍ଗା, ଘୋଡ଼ା ରଥ ଓ ପତାକା ଭଙ୍ଗା, ବୀରମାନେ ହତ, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା, ମହାଯୁଦ୍ଧର ସେନା ପରି।
2.114.7
सफेना सस्वना भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्घातां जलोर्मिमिव निस्वनाम् ॥ २.११४.७ ॥
ଫେଣଯୁକ୍ତ ଓ ଶବ୍ଦକାରୀ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠିଥିବା, ପବନ ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ ଉଠୁଥିବା ଜଳତରଙ୍ଗ ପରି (ସୀତା)।
2.114.8
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ २.११४.८ ॥
ଯଜ୍ଞ ଉପକରଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ଯାଜକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟକ୍ତ, ସୋମ ନିଷ୍କାସନର ସମୟ ସରିବା ପରେ ନୀରବ ହୋଇଥିବା ବେଦି ପରି (ସୀତା)।
2.114.9
गोष्ठमध्ये स्थितामार्त्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्तिमिवोत्सुकाम् ॥ २.११४.९ ॥
ଗୋଶାଳା ମଧ୍ୟରେ ଠିଆ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତା, ନୂଆ ଘାସ ନ ଚରି, ବଳଦ ଛାଡ଼ିଥିବା ଗାଈ ପଲ ପରି ଉତ୍କଣ୍ଠିତା (ସୀତା)।
2.114.10
प्रभाकराद्यैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ २.११४.१० ॥
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅତି ଚିକ୍କଣ ଉତ୍ତମ ଜାତିର ମଣିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୂଆ ମୁକ୍ତାମାଳା ପରି (ସୀତା)।
2.114.11
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संहृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ २.११४.११ ॥
ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ହଠାତ୍ ସ୍ଥାନରୁ ଖସି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଦୀପ୍ତି ଓ ବିସ୍ତାର ସଙ୍କୁଚିତ, ଆକାଶରୁ ଖସିଥିବା ତାରା ପରି (ସୀତା)।
2.114.12
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्निविप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ २.११४.१२ ॥
ବସନ୍ତ ଶେଷରେ ଫୁଲରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇଥିବା, ମତ୍ତ ଭ୍ରମରଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶୀଘ୍ର ବ୍ୟାପିଥିବା ଦାବାନଳରେ ଝାମରିଥିବା, ମଳିନ ବନଲତା ପରି (ସୀତା)।
2.114.13
सम्मूढनिगमां स्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशऺशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ २.११४.१३ ॥
ମେଘରେ ଆବୃତ ଆକାଶ ପରି, ଚନ୍ଦ୍ର-ତାରା ଲୁଚି, ବଣିକ ସଂଘ ବିଭ୍ରାନ୍ତ, ହାଟବଜାର ଓ ଦୋକାନ ବନ୍ଦ — ସେ ନଗର ସ୍ତବ୍ଧ ଥିଲା।
2.114.14
क्षीणपानोत्तमैर्भिन्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिवाकाशे पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ २.११४.१४ ॥
ଆକାଶରେ ଏକ ମଦ୍ୟଶାଳା ପରି—ଉତ୍ତମ ପାନୀୟ ଶେଷ, ଭଙ୍ଗା ପାତ୍ର ବିଖରା, ମଦ୍ୟପ ପଡ଼ିଥିବା, ଅବହେଳିତ।
2.114.15
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ २.११४.१५ ॥
ଏକ ପାଣିପାତ୍ର ପରି—ଭୂମି ଫାଟି ନିମ୍ନ, ଭଙ୍ଗା ପାତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଜଳ ଶେଷ, ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବା।
2.114.16
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ २.११४.१६ ॥
ଧନୁର ଦଉଡ଼ି ପରି—ବିସ୍ତୃତ ଓ ଟାଣି, ବୀରଙ୍କ ଦଉଡ଼ି ଯୋଡ଼ା, ବାଣରେ କଟା, ଅସ୍ତ୍ରରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା।
2.114.17
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निक्षिप्तभाण्डामुत्सृष्टां किशोरीमिव दुर्बलाम् ॥ २.११४.१७ ॥
ଏକ ଯୁବତୀ ପରି—ହଠାତ୍ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ନିଆଯାଇ, ଅଳଙ୍କାର ଖୋଲାଯାଇ, ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଓ ଦୁର୍ବଳ।
2.114.18
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ २.११४.१८ ॥
ଏକ ବାଉଳି ପରି—ଜଳ ଶୁଖି, ବଡ଼ ମାଛ ଓ ଅନେକ କଇଁଚ ଘେରା, ଭଙ୍ଗା କୂଳସହ ବିସ୍ତୃତ, କମଳ ଚୋରି ହୋଇଥିବା।
2.114.19
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ २.११४.१९ ॥
ଆନନ୍ଦହୀନ ପୁରୁଷ ପରି, ଅନୁଲେପନ ନିଷିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶୋକରେ ସନ୍ତପ୍ତ, ଅଳଙ୍କାରହୀନ କୃଶ ଦେହଲତା।
2.114.20
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ २.११४.२० ॥
ବର୍ଷାଋତୁରେ ମେଘମଣ୍ଡଳରେ ଗଭୀର ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭା ନୀଳ ମେଘରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେଲାପରି।
2.114.21
भरतस्तु रथस्थः सन् श्रीमान् दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११४.२१ ॥
ମାତ୍ର ରଥରେ ଥିବା ଶ୍ରୀମାନ ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ଭରତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଚଳାଉଥିବା ସାରଥିକୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.114.22
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्च्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ २.११४.२२ ॥
ଆଜି କାହିଁକି ପୂର୍ବ ପରି ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ?
2.114.23
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्च्छितः ।
धूपितागरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ २.११४.२३ ॥
ବାରୁଣୀ ମଦ୍ୟର ଗନ୍ଧ, ମାଳାର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପରେ ଜଳିଥିବା ଅଗରୁର ଗନ୍ଧ ଏବେ ଚାରିଆଡ଼େ ମନ୍ଦ ହୋଇ ବହୁନାହିଁ।
2.114.24
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ।
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ॥ २.११४.२४ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାନର ଘୋଷ, ଅଶ୍ୱର ମଧୁର ହ୍ରେଷା, ମତ୍ତ ହସ୍ତୀର ଗର୍ଜନ ଓ ବଡ଼ ରଥର ଶବ୍ଦ ଏବେ ଏ ନଗରୀରେ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ, ରାମ ବନବାସକୁ ପଠାଯିବା ପରେ।
2.114.25
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणाः सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ २.११४.२५ ॥
ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁର ସୁଗନ୍ଧ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ନୂଆ ମାଳା, ରାମ ଚାଲିଯିବାରୁ ଦୁଃଖୀ ଯୁବକମାନେ ଏବେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
2.114.26
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवाः सम्प्रवर्त्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ २.११४.२६ ॥
ବିଚିତ୍ର ମାଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ଲୋକେ ନଗର ବାହାରକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ରାମଙ୍କ ଶୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ଏହି ନଗରରେ ଉତ୍ସବ ହୁଏ ନାହିଁ।
2.114.27
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्यद्युतिर्गता ।
नहि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ २.११४.२७ ॥
ମୋ ଭାଇଙ୍କ ସହିତ ଏହି ନଗରର ଦୀପ୍ତିଓ ନିଶ୍ଚୟ ଚାଲିଯାଇଛି; ଏହି ଅଯୋଧ୍ୟା ବର୍ଷାସିକ୍ତ ଶୁଭ୍ର ରାତ୍ରି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୁହେଁ।
2.114.28
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवागतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ २.११४.२८ ॥
ମୋ ଭାଇ ମହୋତ୍ସବ ପରି କେବେ ଫେରିବେ? ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ମେଘ ପରି ସେ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ହର୍ଷ ଜାଗ୍ରତ କରିବେ।
2.114.29
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ २.११४.२९ ॥
ସୁନ୍ଦର ବେଶ ଧାରଣ କରି ଉନ୍ନତ ଗତିରେ ଚାଲୁଥିବା ଯୁବକ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଗମନାଗମନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଧ୍ୟାର ମହାପଥ ଶୋଭା ପାଉ ନାହାନ୍ତି।
2.114.30
एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ २.११४.३० ॥
ଏହିପରି ବହୁ ପ୍ରକାରେ ବିଳାପ କରି ସେ ପିତାଙ୍କ ବାସଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ନରେନ୍ଦ୍ରବିହୀନ ସେହି ବାସଗୃହ ସିଂହବିହୀନ ଗୁମ୍ଫା ପରି ଥିଲା।
2.114.31
तदा तदन्तःपुरमुज्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वन्तु विविक्तमात्मवान् मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ २.११४.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ପ୍ରଭାହୀନ ସେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦିନ ପରି ନିର୍ଜନ ଦେଖି, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଭରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁ ବହାଇଲେ।