വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.114.1
स्त्रिग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ २.११४.१ ॥
മൃദുവും ഗംഭീരവുമായ മുഴക്കത്തോടെ രഥത്തിൽ എത്തിയ മഹായശസ്വിയായ പ്രഭു ഭരതൻ വേഗത്തിൽ അയോധ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.114.2
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ २.११४.२ ॥
പൂച്ചകളും മൂങ്ങകളും സഞ്ചരിക്കുന്ന, മനുഷ്യരും ആനകളും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന, ഇരുട്ടിനാൽ ബാധിക്കപ്പെട്ട, കറുത്ത, പ്രകാശമില്ലാത്ത രാത്രിപോലെ.
2.114.3
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थिते नैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ २.११४.३ ॥
രാഹുവിന്റെ ശത്രുവായ ചന്ദ്രന്റെ പ്രിയപത്നി, ശ്രീയാൽ ജ്വലിക്കുന്ന പ്രഭയുള്ളവൾ; ഒരു ഗ്രഹം ഉയർന്നപ്പോൾ പീഡിതയായ രോഹിണിയെപ്പോലെ.
2.114.4
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां धर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ २.११४.४ ॥
അല്പം ചൂടുള്ളതും ഇളകിയ ജലമുള്ളതും, ചൂടിൽ പക്ഷികൾ വാടിയതും, മീനുകളും മുതലകളും ഒളിഞ്ഞതുമായ, മെലിഞ്ഞ മലയാറുപോലെ.
2.114.5
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्नेः समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चात् शिखां विप्रलयं गताम् ॥ २.११४.५ ॥
പുകയില്ലാത്ത, സ്വർണ്ണ പ്രഭയുള്ള, യാഗാഗ്നിയുടെ ജ്വാല ഉയർന്ന് പിന്നീട് ഹവിസ്സ് തളിക്കപ്പെട്ട് അണഞ്ഞുപോയതുപോലെ.
2.114.6
विध्वस्तकवचां रुग्णजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ २.११४.६ ॥
കവചങ്ങൾ തകർന്ന, കുതിരകളും രഥങ്ങളും കൊടികളും ഒടിഞ്ഞ, വീരന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ട, ആപത്തിൽ വീണ, മഹായുദ്ധത്തിലെ സേനപോലെ.
2.114.7
सफेना सस्वना भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्घातां जलोर्मिमिव निस्वनाम् ॥ २.११४.७ ॥
നുരയോടും ശബ്ദത്തോടും കൂടി കടലിൽനിന്ന് ഉയർന്ന, കാറ്റടങ്ങിയ ശേഷം ഉയരുന്ന ജലത്തിരപോലെ ഒച്ചയിടുന്ന (സീത).
2.114.8
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ २.११४.८ ॥
യജ്ഞോപകരണങ്ങളാലും സുന്ദരരായ യാജകരാലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട്, സോമസവനകാലം കഴിഞ്ഞ് ശബ്ദമടങ്ങിയ വേദിപോലെ (സീത).
2.114.9
गोष्ठमध्ये स्थितामार्त्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्तिमिवोत्सुकाम् ॥ २.११४.९ ॥
ഗോശാലയുടെ നടുവിൽ നിന്ന്, വേദനിച്ച്, പുതിയ പുല്ല് മേയാതെ, കാളയാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട പശുക്കളുടെ കൂട്ടംപോലെ ആകുലയായി (സീത).
2.114.10
प्रभाकराद्यैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ २.११४.१० ॥
പ്രകാശം ചൊരിയുന്ന, അതിമിനുസമുള്ള ഉത്തമജാതി മണികളിൽനിന്ന് വേർപെട്ട പുതിയ മുത്തുമാലപോലെ (സീത).
2.114.11
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संहृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ २.११४.११ ॥
പുണ്യക്ഷയത്താൽ പെട്ടെന്ന് സ്ഥാനത്തുനിന്ന് ഇളകി ഭൂമിയിലേക്കു വീണ, പ്രകാശവ്യാപ്തി ചുരുങ്ങിയ, ആകാശത്തുനിന്നു പൊഴിഞ്ഞ നക്ഷത്രംപോലെ (സീത).
2.114.12
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्निविप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ २.११४.१२ ॥
വസന്തത്തിന്റെ അവസാനം പൂക്കളാൽ ചേർക്കപ്പെട്ട, മദിച്ച വണ്ടുകളുടെ മുഴക്കം നിറഞ്ഞ, വേഗം പടർന്ന കാട്ടുതീയാൽ കരിഞ്ഞ, വാടിയ വനലതപോലെ (സീത).
2.114.13
सम्मूढनिगमां स्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशऺशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ २.११४.१३ ॥
മേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട ആകാശം പോലെ, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും മറഞ്ഞ്, വ്യാപാരി സംഘങ്ങൾ പരിഭ്രമിച്ച്, കടകളും അങ്ങാടികളും അടഞ്ഞ്, ആ നഗരം നിശ്ചലമായിരുന്നു.
2.114.14
क्षीणपानोत्तमैर्भिन्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिवाकाशे पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ २.११४.१४ ॥
ആകാശത്ത് ഒരു മദ്യശാല പോലെ—ഉത്തമ പാനീയങ്ങൾ തീർന്ന്, പൊട്ടിയ പാത്രങ്ങൾ ചിതറി, മദ്യപർ വീണ്, ആരും പരിപാലിക്കാതെ കിടക്കുന്നതുപോലെ.
2.114.15
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ २.११४.१५ ॥
ഒരു ദാഹജല ശാല പോലെ—നിലം പിളർന്ന് താഴ്ന്ന്, പൊട്ടിയ പാത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ്, വെള്ളം തീർന്ന്, തകർന്നു വീണതുപോലെ.
2.114.16
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ २.११४.१६ ॥
വില്ലിന്റെ ഞാൺ പോലെ—വിശാലമായി നീണ്ട്, വീരരുടെ ഞാൺ മുറുക്കി, അമ്പുകളാൽ മുറിഞ്ഞ്, ആയുധത്തിൽ നിന്ന് നിലത്ത് വീണതുപോലെ.
2.114.17
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निक्षिप्तभाण्डामुत्सृष्टां किशोरीमिव दुर्बलाम् ॥ २.११४.१७ ॥
ഒരു യുവതി പോലെ—പെട്ടെന്ന് യുദ്ധനിപുണനായ കുതിരക്കാരനാൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ട്, ആഭരണങ്ങൾ ഇറക്കിവെച്ച്, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട്, ദുർബലയായി.
2.114.18
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ २.११४.१८ ॥
ഒരു കിണർ പോലെ—വെള്ളം വറ്റി, വലിയ മീനുകളും പല ആമകളും ചുറ്റി, തകർന്ന കരകളോടെ വിശാലമായി, താമരകൾ അപഹരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ.
2.114.19
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ २.११४.१९ ॥
സന്തോഷമില്ലാത്ത ഒരു പുരുഷനെപ്പോലെ, സുഗന്ധലേപനങ്ങൾ വിലക്കപ്പെട്ടവളായി, ശോകത്താൽ തപിക്കുന്നവളായി, ആഭരണങ്ങളില്ലാത്ത മെലിഞ്ഞ ദേഹലതയായി.
2.114.20
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ २.११४.२० ॥
മഴക്കാലത്ത് മേഘമണ്ഡലത്തിൽ ആഴത്തിൽ പ്രവേശിച്ച സൂര്യന്റെ പ്രഭ നീലമേഘങ്ങളാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ടതുപോലെ.
2.114.21
भरतस्तु रथस्थः सन् श्रीमान् दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११४.२१ ॥
എന്നാൽ രഥത്തിൽ ഇരുന്ന ശ്രീമാനായ ദശരഥപുത്രൻ ഭരതൻ, ശ്രേഷ്ഠരഥം തെളിക്കുന്ന സാരഥിയോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.114.22
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्च्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ २.११४.२२ ॥
ഇന്ന് എന്തുകൊണ്ട് മുൻപത്തെപ്പോലെ അയോധ്യയിൽ ഗീതവാദ്യങ്ങളുടെ ഗംഭീരമായ ശബ്ദം കേൾക്കുന്നില്ല?
2.114.23
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्च्छितः ।
धूपितागरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ २.११४.२३ ॥
വാരുണിയുടെ മദഗന്ധവും മാലയുടെ സുഗന്ധവും ധൂപിച്ച അകിലിന്റെ ഗന്ധവും ഇപ്പോൾ എല്ലായിടത്തും മന്ദമായി വീശുന്നില്ല.
2.114.24
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ।
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ॥ २.११४.२४ ॥
ശ്രേഷ്ഠവാഹനങ്ങളുടെ ഘോഷവും കുതിരകളുടെ മൃദുവായ നാദവും മദിച്ച ആനകളുടെ ഗർജ്ജനവും വലിയ രഥങ്ങളുടെ ശബ്ദവും ഇപ്പോൾ ഈ നഗരിയിൽ കേൾക്കുന്നില്ല, രാമൻ വനവാസത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കപ്പെട്ടതിനാൽ.
2.114.25
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणाः सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ २.११४.२५ ॥
ചന്ദനവും അകിലും ചേർന്ന സുഗന്ധങ്ങളും വിലയേറിയ പുതിയ മാലകളും, രാമൻ പോയതോടെ ദുഃഖിതരായ യുവാക്കൾ ഇപ്പോൾ അനുഭവിക്കുന്നില്ല.
2.114.26
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवाः सम्प्रवर्त्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ २.११४.२६ ॥
വർണ്ണമാലകൾ അണിഞ്ഞ ജനങ്ങൾ നഗരത്തിനു പുറത്ത് യാത്ര പോകുന്നില്ല; രാമശോകത്താൽ പീഡിതമായ ഈ നഗരത്തിൽ ഉത്സവങ്ങൾ നടക്കുന്നില്ല.
2.114.27
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्यद्युतिर्गता ।
नहि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ २.११४.२७ ॥
എന്റെ സഹോദരനോടൊപ്പം ഈ നഗരത്തിന്റെ പ്രഭയും തീർച്ചയായും പോയി; മഴ പെയ്യുന്ന നിലാവുള്ള രാത്രി പോലെ ഈ അയോധ്യ തിളങ്ങുന്നില്ല.
2.114.28
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवागतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ २.११४.२८ ॥
എന്റെ സഹോദരൻ മഹോത്സവം പോലെ എപ്പോൾ മടങ്ങിവരും? വേനലിലെ മേഘം പോലെ അവൻ അയോധ്യയിൽ സന്തോഷം നിറയ്ക്കും.
2.114.29
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ २.११४.२९ ॥
മനോഹര വേഷം ധരിച്ച് ഉയർന്ന നടപ്പോടെ നീങ്ങുന്ന യുവാക്കളും മറ്റു ജനങ്ങളും സഞ്ചരിച്ചിട്ടും അയോധ്യയിലെ മഹാവീഥികൾ തിളങ്ങുന്നില്ല.
2.114.30
एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ २.११४.३० ॥
ഇങ്ങനെ പലവിധം വിലപിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പിതാവിന്റെ വാസസ്ഥലത്ത് പ്രവേശിച്ചു; രാജാവില്ലാത്ത ആ വാസസ്ഥലം സിംഹമില്ലാത്ത ഗുഹപോലെയായിരുന്നു.
2.114.31
तदा तदन्तःपुरमुज्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वन्तु विविक्तमात्मवान् मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ २.११४.३१ ॥
അപ്പോൾ പ്രഭ നഷ്ടപ്പെട്ട അന്തഃപുരത്തെയും, ദേവന്മാരാൽ സൂര്യനില്ലാതെ വിടപ്പെട്ട പകൽ പോലെ ശൂന്യമായ ആ ഭവനത്തെയും കണ്ട്, ആത്മസംയമമുള്ള ഭരതൻ അതിദുഃഖിതനായി കണ്ണുനീർ പൊഴിച്ചു.