ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.114.1
स्त्रिग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ २.११४.१ ॥
ಮೃದು ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ಘೋಷದ ರಥದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಭು ಭರತನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
2.114.2
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ २.११४.२ ॥
ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಗೂಬೆಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಅಡಗಿರುವ, ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಕಪ್ಪಾದ, ಬೆಳಕಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ.
2.114.3
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थिते नैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ २.११४.३ ॥
ರಾಹುವಿನ ವೈರಿ ಚಂದ್ರನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಶ್ರೀಯಿಂದ ಬೆಳಗುವ ಕಾಂತಿ ಉಳ್ಳವಳು; ಗ್ರಹವೊಂದು ಎದ್ದಾಗ ಪೀಡಿತಳಾದ ರೋಹಿಣಿಯಂತೆ.
2.114.4
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां धर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ २.११४.४ ॥
ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿಯಾದ, ಕಲಕಿದ ನೀರಿನ, ಶಾಖದಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಬಾಡಿದ, ಮೀನು ಮೊಸಳೆಗಳು ಅಡಗಿರುವ, ಕೃಶವಾದ ಪರ್ವತ ನದಿಯಂತೆ.
2.114.5
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्नेः समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चात् शिखां विप्रलयं गताम् ॥ २.११४.५ ॥
ಹೊಗೆರಹಿತ, ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯ ಜ್ವಾಲೆ ಎದ್ದು, ಆಮೇಲೆ ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಿಂಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಂದಿಹೋದಂತೆ.
2.114.6
विध्वस्तकवचां रुग्णजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ २.११४.६ ॥
ಕವಚಗಳು ಒಡೆದ, ಕುದುರೆ ರಥ ಧ್ವಜಗಳು ಮುರಿದ, ವೀರರು ಹತರಾದ, ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ, ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸೇನೆಯಂತೆ.
2.114.7
सफेना सस्वना भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्घातां जलोर्मिमिव निस्वनाम् ॥ २.११४.७ ॥
ನೊರೆಯಿಂದ ಕೂಡಿ, ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತ ಸಾಗರದಿಂದ ಎದ್ದ, ಗಾಳಿ ಶಾಂತವಾದ ನಂತರದ ನೀರಿನ ಅಲೆಯಂತೆ ಧ್ವನಿಸುವ (ಸೀತೆ).
2.114.8
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ २.११४.८ ॥
ಯಜ್ಞ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಯಾಜಕರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸೋಮ ಹಿಂಡುವ ಕಾಲ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸದ್ದು ನಿಂತ ವೇದಿಕೆಯಂತೆ (ಸೀತೆ).
2.114.9
गोष्ठमध्ये स्थितामार्त्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्तिमिवोत्सुकाम् ॥ २.११४.९ ॥
ಗೋಶಾಲೆಯ ಮಧ್ಯೆ ನಿಂತು, ದುಃಖಿತಳಾಗಿ, ಹೊಸ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮೇಯದೆ, ಎತ್ತು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಹಸುಗಳ ಹಿಂಡಿನಂತೆ ಚಡಪಡಿಸುತ್ತ (ಸೀತೆ).
2.114.10
प्रभाकराद्यैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ २.११४.१० ॥
ಹೊಳೆಯುವ, ಅತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಉತ್ತಮ ಜಾತಿಯ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಹೊಸ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತೆ (ಸೀತೆ).
2.114.11
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संहृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ २.११४.११ ॥
ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚಲಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದ, ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರ ಸಂಕುಚಿತಗೊಂಡ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಉದುರಿದ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ (ಸೀತೆ).
2.114.12
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्निविप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ २.११४.१२ ॥
ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಹೆಣೆದ, ಮತ್ತಿನ ದುಂಬಿಗಳ ನಾದದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ವೇಗವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟ, ಬಾಡಿದ ಕಾಡು ಬಳ್ಳಿಯಂತೆ (ಸೀತೆ).
2.114.13
सम्मूढनिगमां स्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशऺशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ २.११४.१३ ॥
ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಆಕಾಶದಂತೆ, ಚಂದ್ರತಾರೆಗಳು ಮರೆಯಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಘಗಳು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳು ಮುಚ್ಚಿ, ಆ ನಗರ ಸ್ತಬ್ಧವಾಗಿತ್ತು.
2.114.14
क्षीणपानोत्तमैर्भिन्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिवाकाशे पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ २.११४.१४ ॥
ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮದ್ಯಶಾಲೆಯಂತೆ—ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾನೀಯಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿ, ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಹರಡಿ, ಕುಡುಕರು ಬಿದ್ದು, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಬಿದ್ದಿರುವಂತೆ.
2.114.15
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ २.११४.१५ ॥
ಒಂದು ನೀರಿನ ಛತ್ರದಂತೆ—ನೆಲ ಬಿರುಕುಬಿಟ್ಟು ತಗ್ಗಾಗಿ, ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ನೀರು ಖರ್ಚಾಗಿ, ಮುರಿದು ಬಿದ್ದಂತೆ.
2.114.16
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ २.११४.१६ ॥
ಬಿಲ್ಲಿನ ಹೆದೆಯಂತೆ—ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿ, ವೀರರ ಹೆದೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಡಾಗಿ, ಆಯುಧದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಂತೆ.
2.114.17
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निक्षिप्तभाण्डामुत्सृष्टां किशोरीमिव दुर्बलाम् ॥ २.११४.१७ ॥
ಒಬ್ಬ ಯುವತಿಯಂತೆ—ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಯುದ್ಧಕುಶಲ ಅಶ್ವಾರೋಹಿಯಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟು, ದುರ್ಬಲಳಾಗಿ.
2.114.18
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ २.११४.१८ ॥
ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬಾವಿಯಂತೆ—ನೀರು ಒಣಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಮೀನು ಮತ್ತು ಹಲವು ಆಮೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಮುರಿದ ದಡಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ತಾವರೆಗಳು ಕದ್ದೊಯ್ದಂತೆ.
2.114.19
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ २.११४.१९ ॥
ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದ ಪುರುಷನಂತೆ, ಅನುಲೇಪನಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಬೆಂದವಳಾಗಿ, ಆಭರಣವಿಲ್ಲದ ತೆಳ್ಳನೆಯ ದೇಹಲತೆಯಂತೆ.
2.114.20
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ २.११४.२० ॥
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಘಮಂಡಲದೊಳಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಯು ಕಪ್ಪು ಮೇಘಗಳಿಂದ ಮರೆಯಾದಂತೆ.
2.114.21
भरतस्तु रथस्थः सन् श्रीमान् दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११४.२१ ॥
ಆದರೆ ರಥದಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ದಶರಥನ ಪುತ್ರ ಭರತನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾರಥಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.114.22
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्च्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ २.११४.२२ ॥
ಇಂದು ಏಕೆ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗೀತ-ವಾದ್ಯಗಳ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
2.114.23
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्च्छितः ।
धूपितागरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ २.११४.२३ ॥
ವಾರುಣೀ ಮದ್ಯದ ಗಂಧ, ಹೂಮಾಲೆಯ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಧೂಪದ ಅಗರು ಗಂಧ ಇಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಂದವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.114.24
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ।
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ॥ २.११४.२४ ॥
ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಹನಗಳ ಘೋಷ, ಕುದುರೆಗಳ ಮೃದು ಕೂಗು, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಗಳ ಗರ್ಜನೆ, ದೊಡ್ಡ ರಥಗಳ ಸದ್ದು ಇಂದು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ರಾಮ ಗಡೀಪಾರಾದ ಮೇಲೆ.
2.114.25
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणाः सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ २.११४.२५ ॥
ಚಂದನ ಮತ್ತು ಅಗರು ಸುಗಂಧಗಳನ್ನೂ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಹೊಸ ಹೂಮಾಲೆಗಳನ್ನೂ ರಾಮ ಹೋದ ಕಾರಣ ದುಃಖಿತ ಯುವಕರು ಈಗ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.114.26
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवाः सम्प्रवर्त्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ २.११४.२६ ॥
ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಜನರು ನಗರದ ಹೊರಗೆ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಮನ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.114.27
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्यद्युतिर्गता ।
नहि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ २.११४.२७ ॥
ನನ್ನ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಈ ನಗರದ ಕಾಂತಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ; ಈ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ ಬೆಳದಿಂಗಳ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.114.28
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवागतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ २.११४.२८ ॥
ನನ್ನ ಸಹೋದರ ಮಹೋತ್ಸವದಂತೆ ಯಾವಾಗ ಬರುವನೋ! ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಘದಂತೆ ಅವನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ತರುವನು.
2.114.29
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ २.११४.२९ ॥
ಸುಂದರ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಎತ್ತರ ನಡಿಗೆಯಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಜನರು ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಮಹಾಬೀದಿಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.114.30
एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ २.११४.३० ॥
ಹೀಗೆ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ತಂದೆಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ನರೇಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ಆ ವಾಸವು ಸಿಂಹವಿಲ್ಲದ ಗುಹೆಯಂತಿತ್ತು.
2.114.31
तदा तदन्तःपुरमुज्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वन्तु विविक्तमात्मवान् मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ २.११४.३१ ॥
ಆಗ ಕಾಂತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯನಿಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟ ದಿನದಂತಿದ್ದ ಆ ಬರಿದಾದ ಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ ಭರತನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದನು.