รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.114.1
स्त्रिग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ २.११४.१ ॥
ภรตผู้เป็นใหญ่ มีเกียรติยศอันขจรไกล ได้มาถึงอโยธยาโดยเร็วบนรถศึกที่มีเสียงกึกก้องลุ่มลึกและนุ่มนวล
2.114.2
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ २.११४.२ ॥
อโยธยาเหมือนราตรีมืดมิดไร้แสง ที่แมวและนกเค้าแมวเพ่นพ่าน ที่คนและช้างหลบซ่อนตัว ถูกความมืดทับถม
2.114.3
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थिते नैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ २.११४.३ ॥
เหมือนโรหิณี ชายาอันเป็นที่รักของพระจันทร์ ศัตรูของราหู ผู้มีรัศมีเจิดจ้าด้วยความงาม แต่กลับถูกทรมาน มิใช่เพียงลำพัง เมื่อดาวเคราะห์ดวงหนึ่งลุกขึ้นต่อต้านนาง
2.114.4
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां धर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ २.११४.४ ॥
เหมือนแม่น้ำในภูเขาที่ซูบผอม น้ำอุ่นเล็กน้อยและขุ่นข้น นกทั้งหลายถูกความร้อนแผดเผา ปลาและจระเข้หลบซ่อนอยู่
2.114.5
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्नेः समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चात् शिखां विप्रलयं गताम् ॥ २.११४.५ ॥
เหมือนเปลวไฟสีทองของไฟบูชายัญที่ลุกโพลงขึ้น ไร้ควัน แต่ภายหลังถูกรดด้วยเครื่องเซ่นแล้วดับมอดลง
2.114.6
विध्वस्तकवचां रुग्णजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ २.११४.६ ॥
เหมือนกองทัพในสงครามใหญ่ เกราะถูกทำลายจนแหลกราญ ม้า รถศึก และธงถูกทำลาย วีรชนถูกสังหาร ตกอยู่ในความทุกข์ยาก
2.114.7
सफेना सस्वना भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्घातां जलोर्मिमिव निस्वनाम् ॥ २.११४.७ ॥
เหมือนคลื่นน้ำที่ซัดขึ้นจากมหาสมุทร มีฟองและเสียงกึกก้อง แต่เมื่อลมสงบลงแล้วก็เงียบเสียงไป (สีดา)
2.114.8
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ २.११४.८ ॥
เหมือนแท่นบูชาที่เครื่องมือบูชายัญทั้งปวงและผู้ประกอบพิธีอันงดงามทอดทิ้งไป เมื่อเวลาการคั้นโสมสิ้นสุดลง เสียงสวดก็เงียบหาย (สีดา)
2.114.9
गोष्ठमध्ये स्थितामार्त्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्तिमिवोत्सुकाम् ॥ २.११४.९ ॥
ยืนอยู่กลางคอกโค เศร้าโศก ไม่กินหญ้าอ่อน กระวนกระวายเหมือนฝูงโคที่จ่าฝูงทอดทิ้ง (สีดา)
2.114.10
प्रभाकराद्यैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ २.११४.१० ॥
เหมือนสายสร้อยไข่มุกใหม่ที่ถูกแยกออกจากอัญมณีชั้นดีเลิศ ซึ่งมันวาวเรืองรองด้วยแสงสว่าง (สีดา)
2.114.11
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संहृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ २.११४.११ ॥
เหมือนดาวที่หลุดจากท้องฟ้า ถูกเหวี่ยงลงมาสู่พื้นดินจากที่ตั้งอย่างฉับพลันเมื่อผลบุญหมดลง แสงและรัศมีของดาวนั้นดับลง (สีดา)
2.114.12
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्निविप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ २.११४.१२ ॥
เหมือนเถาวัลย์ในป่าที่ผูกด้วยดอกไม้เมื่อปลายฤดูใบไม้ผลิ มีเสียงผึ้งเมาหึ่งอยู่รอบ ถูกไฟป่าที่ลามเร็วเผาไหม้ จนเหี่ยวเฉาลง (สีดา)
2.114.13
सम्मूढनिगमां स्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशऺशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ २.११४.१३ ॥
เหมือนท้องฟ้าที่ถูกเมฆฝนปกคลุม มีดวงจันทร์และดาวซ่อนเร้นอยู่ เมืองนั้นก็เป็นเช่นนั้น หมู่พ่อค้าตะลึงงันและมึนงง ตลาดและร้านค้าปิดลง
2.114.14
क्षीणपानोत्तमैर्भिन्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिवाकाशे पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ २.११४.१४ ॥
เหมือนโรงดื่มเหล้าบนท้องฟ้า ที่เหล้าชั้นดีถูกดื่มจนหมด มีถ้วยและชามแตกกระจายเกลื่อนกลาด ผู้ดื่มล้มลงตาย นอนไร้คนดูแล
2.114.15
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ २.११४.१५ ॥
เหมือนศาลาน้ำที่พื้นแตกและทรุดลง เต็มไปด้วยภาชนะแตกหัก น้ำถูกใช้จนหมด ทั้งแตกทั้งพังทลายลงมา
2.114.16
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ २.११४.१६ ॥
เหมือนสายธนูที่กว้างและตึงดี เหมาะกับนักรบผู้รวดเร็ว ถูกลูกศรตัดขาด หลุดจากคันธนูตกลงกับพื้น
2.114.17
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निक्षिप्तभाण्डामुत्सृष्टां किशोरीमिव दुर्बलाम् ॥ २.११४.१७ ॥
เหมือนหญิงสาวที่ถูกคนขี่ม้าผู้ชำนาญการรบพาไปอย่างฉับพลัน เครื่องประดับถูกวางทิ้งไว้ นางถูกทอดทิ้งและอ่อนแรงลง
2.114.18
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ २.११४.१८ ॥
เหมือนบ่อน้ำขั้นบันไดที่น้ำแห้งขอด มีปลาใหญ่และเต่าจำนวนมากล้อมอยู่ ขอบฝั่งพังทลายกว้างออก ดอกบัวถูกพัดพาไปหมดสิ้น
2.114.19
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ २.११४.१९ ॥
เหมือนชายผู้ไม่มีความยินดี ถูกห้ามไม่ให้ใช้เครื่องหอม ถูกความโศกเผาไหม้ ร่างอันเรียวบางไร้เครื่องประดับ (สีดา)
2.114.20
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ २.११४.२० ॥
เหมือนแสงอาทิตย์ในฤดูฝน ที่ลอดเข้าไปในกลุ่มเมฆลึกๆ และถูกเมฆฝนสีคล้ำบดบังซ่อนไว้
2.114.21
भरतस्तु रथस्थः सन् श्रीमान् दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११४.२१ ॥
ฝ่ายภรต ผู้เป็นพระโอรสของท้าวทศรถ ผู้รุ่งเรือง ประทับอยู่บนรถ จึงตรัสถ้อยคำนี้แก่สารถีผู้ขับรถอันประเสริฐ
2.114.22
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्च्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ २.११४.२२ ॥
เหตุใดวันนี้ เสียงขับร้องและเสียงดนตรีอันก้องกังวานในอโยธยาจึงไม่ได้ยินเหมือนแต่ก่อน
2.114.23
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्च्छितः ।
धूपितागरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ २.११४.२३ ॥
กลิ่นสุราวารุณีอันเมามัน กลิ่นพวงมาลัย และกลิ่นควันธูปกฤษณาก็ไม่ฟุ้งไปทั่วทุกทิศเหมือนแต่ก่อนเช่นกัน
2.114.24
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ।
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ॥ २.११४.२४ ॥
เสียงยานพาหนะอันประเสริฐดังกึกก้อง เสียงม้าร้องอย่างไพเราะ เสียงช้างมันคำรามลั่น และเสียงรถศึกอันดังสนั่น บัดนี้ไม่ได้ยินในนครนี้เลย เพราะพระรามถูกเนรเทศไปแล้ว
2.114.25
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणाः सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ २.११४.२५ ॥
กลิ่นจันทน์และกฤษณาอันหอมหวน และพวงมาลัยสดราคาแพง ไม่มีผู้ใดเสวยได้อีกต่อไป คนหนุ่มทั้งหลายโศกเศร้าเพราะพระรามได้จากไปแล้ว
2.114.26
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवाः सम्प्रवर्त्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ २.११४.२६ ॥
ชายทั้งหลายผู้สวมพวงมาลัยงดงามไม่ออกไปนอกเมืองเพื่อท่องเที่ยวอีกแล้ว ในนครที่เศร้าโศกเพราะพระราม งานเทศกาลทั้งหลายก็ไม่มีการจัดขึ้น
2.114.27
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्यद्युतिर्गता ।
नहि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ २.११४.२७ ॥
แน่นอน ความงามรุ่งเรืองของนครนี้ได้จากไปพร้อมกับพี่ชายของเรา อโยธยานี้ไม่สว่างไสวเช่นคืนขาวที่มีฝนโปรยปราย
2.114.28
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवागतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ २.११४.२८ ॥
เมื่อไรหนอพี่ชายของเราจะกลับมาดุจงานมหรสพ และนำความยินดีมาสู่อโยธยา ดุจเมฆฝนในฤดูร้อน
2.114.29
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ २.११४.२९ ॥
แม้มีคนหนุ่มแต่งกายงดงามและผู้คนเดินด้วยท่วงท่าสง่าผ่าเผย ที่ไปมาขวักไขว่ มหาวิถีทั้งหลายในอโยธยาก็ไม่รุ่งเรืองเลย
2.114.30
एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ २.११४.३० ॥
ภรตคร่ำครวญด้วยถ้อยคำนานัปการดังนี้ แล้วก็เข้าไปในที่พำนักของพระบิดา ซึ่งขาดพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ดุจถ้ำที่ปราศจากพญาสิงห์
2.114.31
तदा तदन्तःपुरमुज्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वन्तु विविक्तमात्मवान् मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ २.११४.३१ ॥
ครั้งนั้น ภรตผู้มีสติสงบ เห็นภายในพระราชวังฝ่ายในทั้งหมดที่สูญสิ้นความรุ่งเรือง เงียบเหงาดุจวันที่พระอาทิตย์ถูกทิ้งร้างไปโดยเหล่าเทพ จึงหลั่งน้ำตาอย่างเศร้าโศกยิ่ง