ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.114
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.114.1
स्त्रिग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः ।
अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ २.११४.१ ॥
ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਘੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਤੇ ਆਏ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਭਰਤ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
2.114.2
बिडालोलूकचरितामालीननरवारणाम् ।
तिमिराभ्याहतां कालीमप्रकाशां निशामिव ॥ २.११४.२ ॥
ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਲੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਕਾਲੀ, ਬੇਰੋਸ਼ਨੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ।
2.114.3
राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् ।
ग्रहेणाभ्युत्थिते नैकां रोहिणीमिव पीडिताम् ॥ २.११४.३ ॥
ਰਾਹੂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀ; ਗ੍ਰਹਿ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਪੀੜਤ ਰੋਹਿਣੀ ਵਾਂਗ।
2.114.4
अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां धर्मोत्तप्तविहङ्गमाम् ।
लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीमिव ॥ २.११४.४ ॥
ਥੋੜ੍ਹੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖ਼ਲਬਲੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੰਛੀ ਝੁਲਸੇ ਹੋਏ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਲੁਕੇ ਹੋਏ, ਪਤਲੀ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ।
2.114.5
विधूमामिव हेमाभामध्वराग्नेः समुत्थिताम् ।
हविरभ्युक्षितां पश्चात् शिखां विप्रलयं गताम् ॥ २.११४.५ ॥
ਧੂੰਏਂ ਰਹਿਤ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੀ, ਯੱਗ ਅਗਨੀ ਦੀ ਲਾਟ ਜੋ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਵਿ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀ ਜਾ ਕੇ ਬੁਝ ਗਈ ਹੋਵੇ।
2.114.6
विध्वस्तकवचां रुग्णजवाजिरथध्वजाम् ।
हतप्रवीरामापन्नां चमूमिव महाहवे ॥ २.११४.६ ॥
ਕਵਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਘੋੜੇ ਰੱਥ ਤੇ ਝੰਡੇ ਭੰਨੇ ਹੋਏ, ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ, ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਾਂਗ।
2.114.7
सफेना सस्वना भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् ।
प्रशान्तमारुतोद्घातां जलोर्मिमिव निस्वनाम् ॥ २.११४.७ ॥
ਝੱਗ ਵਾਲੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਹੋਈ, ਹਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਉੱਠਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ (ਸੀਤਾ)।
2.114.8
त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैरभिरूपैश्च याजकैः ।
सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवामिव ॥ २.११४.८ ॥
ਯੱਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਯਾਜਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਸੋਮ-ਸਵਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ ਵੇਦੀ ਵਾਂਗ (ਸੀਤਾ)।
2.114.9
गोष्ठमध्ये स्थितामार्त्तामचरन्तीं तृणं नवम् ।
गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्तिमिवोत्सुकाम् ॥ २.११४.९ ॥
ਗੋਹਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੀ, ਦੁਖੀ, ਨਵੀਂ ਘਾਹ ਨਾ ਚਰਦੀ, ਬਲਦ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ (ਸੀਤਾ)।
2.114.10
प्रभाकराद्यैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिरिवोत्तमैः ।
वियुक्तां मणिभिर्जात्यैर्नवां मुक्तावलीमिव ॥ २.११४.१० ॥
ਚਮਕਦੇ, ਬਹੁਤ ਚਿਕਣੇ, ਉੱਤਮ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਨਵੀਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ (ਸੀਤਾ)।
2.114.11
सहसा चलितां स्थानान्महीं पुण्यक्षयाद्गताम् ।
संहृतद्युतिविस्तारां तारामिव दिवश्च्युताम् ॥ २.११४.११ ॥
ਪੁੰਨ ਘਟਣ ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡੋਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਚਮਕ ਤੇ ਫੈਲਾਅ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਟੁੱਟੇ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ (ਸੀਤਾ)।
2.114.12
पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरनादिताम् ।
द्रुतदावाग्निविप्लुष्टां क्लान्तां वनलतामिव ॥ २.११४.१२ ॥
ਬਸੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀ, ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲੀ ਦਾਵਾਨਲ ਨਾਲ ਝੁਲਸੀ, ਮੁਰਝਾਈ ਜੰਗਲੀ ਵੇਲ ਵਾਂਗ (ਸੀਤਾ)।
2.114.13
सम्मूढनिगमां स्तब्धां संक्षिप्तविपणापणाम् ।
प्रच्छन्नशऺशिनक्षत्रां द्यामिवाम्बुधरैर्वृताम् ॥ २.११४.१३ ॥
ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ, ਚੰਦ-ਤਾਰੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ, ਵਪਾਰੀ ਸੰਘ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ — ਉਹ ਨਗਰੀ ਸੁੰਨ ਸੀ।
2.114.14
क्षीणपानोत्तमैर्भिन्नैः शरावैरभिसंवृताम् ।
हतशौण्डामिवाकाशे पानभूमिमसंस्कृताम् ॥ २.११४.१४ ॥
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਖ਼ਾਨੇ ਵਾਂਗ—ਚੰਗੀ ਸ਼ਰਾਬ ਖ਼ਤਮ, ਟੁੱਟੇ ਪਿਆਲੇ ਖਿੰਡੇ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਡਿੱਗੇ, ਬਿਨਾਂ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਪਏ।
2.114.15
वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम् ।
उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतितामिव ॥ २.११४.१५ ॥
ਇੱਕ ਪਿਆਊ ਵਾਂਗ—ਧਰਤੀ ਪਾੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਨੀਵੀਂ, ਟੁੱਟੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕੀ, ਪਾਣੀ ਮੁੱਕਾ, ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ।
2.114.16
विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् ।
भूमौ बाणैर्विनिष्कृत्तां पतितां ज्यामिवायुधात् ॥ २.११४.१६ ॥
ਧਨੁੱਖ ਦੀ ਤੰਦ ਵਾਂਗ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਤਣੀ ਹੋਈ, ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਤੰਦ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੀ, ਹਥਿਆਰ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ।
2.114.17
सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् ।
निक्षिप्तभाण्डामुत्सृष्टां किशोरीमिव दुर्बलाम् ॥ २.११४.१७ ॥
ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ—ਅਚਾਨਕ ਜੰਗ-ਮਾਹਰ ਘੋੜਸਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਖਿੱਚੀ ਗਈ, ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰੇ, ਤਿਆਗੀ ਹੋਈ, ਕਮਜ਼ੋਰ।
2.114.18
शुष्कतोयां महामत्स्यैः कूर्मैश्च बहुभिर्वृताम् ।
प्रभिन्नतटविस्तीर्णां वापीमिव हृतोत्पलाम् ॥ २.११४.१८ ॥
ਇੱਕ ਬਾਉਲੀ ਵਾਂਗ—ਪਾਣੀ ਸੁੱਕਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਕੱਛੂਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਟੁੱਟੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚੌੜੀ, ਕਮਲ ਚੋਰੀ ਹੋਏ।
2.114.19
पुरुषस्याप्रहृष्टस्य प्रतिषिद्धानुलेपनाम् ।
सन्तप्तामिव शोकेन गात्रयष्टिमभूषणाम् ॥ २.११४.१९ ॥
ਨਾ-ਖ਼ੁਸ਼ ਪੁਰਖ ਵਾਂਗ, ਲੇਪਨ ਵਰਜਿਤ ਹੋਈ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੀ ਹੋਈ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਤਲੀ ਦੇਹ-ਲਤਾ।
2.114.20
प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् ।
प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर्भास्करस्य प्रभामिव ॥ २.११४.२० ॥
ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਮੇਘ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ ਵਾਂਗ।
2.114.21
भरतस्तु रथस्थः सन् श्रीमान् दशरथात्मजः ।
वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यमब्रवीत् ॥ २.११४.२१ ॥
ਪਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਦਸ਼ਰਥ-ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ ਹਾਂਕਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.114.22
किं नु खल्वद्य गम्भीरो मूर्च्छितो न निशम्यते ।
यथापुरमयोध्यायां गीतवादित्रनिस्वनः ॥ २.११४.२२ ॥
ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੀ?
2.114.23
वारुणीमदगन्धश्च माल्यगन्धश्च मूर्च्छितः ।
धूपितागरुगन्धश्च न प्रवाति समन्ततः ॥ २.११४.२३ ॥
ਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਮਦਗੰਧ, ਮਾਲਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਧੂਪ ਵਿੱਚ ਸੜੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਗੰਧ ਵੀ ਹੁਣ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮੱਧਮ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵਗ ਰਹੀ।
2.114.24
यानप्रवरघोषश्च स्निग्धश्च हयनिस्वनः ।
प्रमत्तगजनादश्च महांश्च रथनिस्वनः ।
नेदानीं श्रूयते पुर्यामस्यां रामे विवासिते ॥ २.११४.२४ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਘੋਸ਼, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਕੋਮਲ ਹਿਣਹਿਣਾਹਟ, ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗਰਜ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੁਣ ਇਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਨਵਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ।
2.114.25
चन्दनागरुगन्धांश्च महार्हाश्च नवस्रजः ।
गते हि रामे तरुणाः सन्तप्ता नोपभुञ्जते ॥ २.११४.२५ ॥
ਚੰਦਨ ਤੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਨਵੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਨੌਜਵਾਨ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਮਾਣਦੇ।
2.114.26
बहिर्यात्रां न गच्छन्ति चित्रमाल्यधरा नराः ।
नोत्सवाः सम्प्रवर्त्तन्ते रामशोकार्दिते पुरे ॥ २.११४.२६ ॥
ਰੰਗ-ਬਰੰਗੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੇ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਰਾਮ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
2.114.27
सह नूनं मम भ्रात्रा पुरस्यास्यद्युतिर्गता ।
नहि राजत्ययोध्येयं सासारेवार्जुनी क्षपा ॥ २.११४.२७ ॥
ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨਗਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਅਯੋਧਿਆ ਮੀਂਹ ਵਾਲੀ ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ।
2.114.28
कदा नु खलु मे भ्राता महोत्सव इवागतः ।
जनयिष्यत्ययोध्यायां हर्षं ग्रीष्म इवाम्बुदः ॥ २.११४.२८ ॥
ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮਹਾਂ-ਉਤਸਵ ਵਾਂਗ ਕਦੋਂ ਆਵੇਗਾ? ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਿਆਵੇਗਾ।
2.114.29
तरुणैश्चारुवेषैश्च नरैरुन्नतगामिभिः ।
सम्पतद्भिरयोध्यायां नाभिभान्ति महापथाः ॥ २.११४.२९ ॥
ਸੋਹਣੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪਹਿਨੇ ਉੱਚੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਂ-ਮਾਰਗ ਸ਼ੋਭਦੇ ਨਹੀਂ।
2.114.30
एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः ।
तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहामिव ॥ २.११४.३० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ; ਨਰੇਂਦਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ੇਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਗੁਫਾ ਵਰਗਾ ਸੀ।
2.114.31
तदा तदन्तःपुरमुज्झितप्रभं सुरैरिवोत्सृष्टमभास्करं दिनम् ।
निरीक्ष्य सर्वन्तु विविक्तमात्मवान् मुमोच बाष्पं भरतः सुदुःखितः ॥ २.११४.३१ ॥
ਫਿਰ ਚਮਕ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਉਸ ਅੰਤਃਪੁਰ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡੇ ਦਿਨ ਵਰਗਾ ਸੁੰਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੰਜਮੀ ਭਰਤ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਉਣ ਲੱਗਾ।