ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.117.1
राघवस्त्वथ यातेषु तपस्विषु विचिन्तयन् ।
न तत्रारोचयद्वासं कारणैर्बहुभिस्तदा ॥ २.११७.१ ॥
ਤਪਸਵੀ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਬਹੁਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕੀਤਾ।
2.117.2
इह मे भरतो दृष्टो मातरश्च सनागराः ।
सा च मे स्मृतिरन्वेति तान्नित्यमनुशोचतः ॥ २.११७.२ ॥
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਭਰਤ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਦੁਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2.117.3
स्कन्धावारनिवेशेन तेन तस्य महात्मनः ।
हयहस्तिकरीषैश्च उपमर्द्दः कृतो भृशम् ॥ २.११७.३ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਬਰ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
2.117.4
तस्मादन्यत्र गच्छाम इति सञ्चिन्त्य राघवः ।
प्रातिष्ठत स वैदेह्या लक्ष्मणेन च सङ्गतः ॥ २.११७.४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੀਏ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਰਾਘਵ ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।
2.117.5
सो ऽत्रेराश्रममासाद्य तं ववन्दे महायशाः ।
तं चापि भगवानत्रिः पुत्रवत् प्रत्यपद्यत ॥ २.११७.५ ॥
ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਭਗਵਾਨ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਅਪਣਾਇਆ।
2.117.6
स्वयमातिथ्यमादिश्य सर्वमस्य सुसत्कृतम् ।
सौमित्रिं च महाभागां सीतां च समसान्त्वयत् ॥ २.११७.६ ॥
ਆਪ ਹੀ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਤੇ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਾਰਸ ਦਿੱਤਾ।
2.117.7
पत्नीं च समनुप्राप्तां वृद्धामामन्त्र्य सत्कृताम् ।
सान्त्वयामास धर्मज्ञः सर्वभूतहिते रतः ॥ २.११७.७ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਬ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਲ ਆਈ, ਬੁੱਢੀ ਅਤੇ ਸਤਕਾਰੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
2.117.8
अनसूयां महाभागां तापसीं धर्मचारिणीम् ।
प्रतिगृह्णीष्व वैदेहीमब्रवीदृषिसत्तमः ।
रामाय चाचचक्षे तां तापसीं धर्मचारिणीम् ॥ २.११७.८ ॥
"ਮਹਾਭਾਗਾ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਵੈਦੇਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ" ਇਹ ਸ਼ੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਧਰਮਚਾਰਿਣੀ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਪਰਿਚੈ ਦਿੱਤਾ।
2.117.9
दशवर्षाण्यनावृष्ट्या दग्धे लोके निरन्तरम् ।
यया मूलफले सृष्टे जाह्नवी च प्रवर्त्तिता ॥ २.११७.९ ॥
ਦਸ ਸਾਲ ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਸੰਸਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸੜਦਾ ਰਿਹਾ; ਜਿਸ ਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਨੂੰ ਵਹਾਇਆ—
2.117.10
उग्रेण तपसा युक्ता नियमैश्चाप्यलङ्कृता ।
दशवर्षसहस्राणि यया तप्तं महत्तपः ॥ २.११७.१० ॥
ਉਗਰ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ।
2.117.11
अनसूया व्रतैः स्नाता प्रत्यूहाश्च निवर्त्तिताः ।
देवकार्यनिमित्तं च यया संत्वरमाणया ।
दशरात्रं कृता रात्रिः सेयं मातेव ते ऽनघ ॥ २.११७.११ ॥
ਅਨਸੂਯਾ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਈ; ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਦੇਵਕਾਰਜ ਲਈ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ—ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ।
2.117.12
तामिमां सर्वभूतानां नमस्कार्य्यां यशस्विनीम् ।
अभिगच्छतु वैदेही वृद्धामक्रोधनां सदा ।
अनसूयेति या लोके कर्मभिः ख्यातिमागता ॥ २.११७.१२ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰ ਯੋਗ ਉਸ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਬੁੱਢੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧ-ਰਹਿਤ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਵੈਦੇਹੀ ਜਾਵੇ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ 'ਅਨਸੂਯਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ।
2.117.13
एवं ब्रुवाणं तमृषिं तथेत्युक्त्वा स राघवः ।
सीतामुवाच धर्मज्ञामिदं वचनमुत्तमम् ॥ २.११७.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਮ ਵਚਨ ਕਿਹਾ।
2.117.14
राजपुत्रि श्रुतं त्वेतन्मुनेरस्य समीरितम् ।
श्रेयोर्थमात्मनः श्रीघ्रमभिगच्छ तपस्विनीम् ॥ २.११७.१४ ॥
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਇਸ ਮੁਨੀ ਦਾ ਕਹਿਆ ਤੂੰ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਛੇਤੀ ਉਸ ਤਪਸਵਣੀ ਕੋਲ ਜਾ।
2.117.15
सीता त्वेतद्वचः श्रुत्वा राघवस्य हितैषिणः ।
तामत्रिपत्नीं धर्मज्ञामभिचक्राम मैथिली ॥ २.११७.१५ ॥
ਰਾਘਵ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸੀਤਾ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਅਤਰਿ-ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਮੈਥਿਲੀ ਚਲੀ ਗਈ।
2.117.16
शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डरमूर्द्धजाम् ।
सततं वेपमानाङ्गी प्रवाते कदली यथा ॥ २.११७.१६ ॥
ਢਿੱਲੀ, ਝੁਰੜੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਬੁੱਢੀ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਬਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ — ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਵਾਂਗ।
2.117.17
तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम् ।
अभ्यवादयदव्यग्रा स्वनाम समुदाहरत् ॥ २.११७.१७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਭਾਗਾ, ਪਤੀਵਰਤਾ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਪਰਿਚੈ ਦਿੱਤਾ।
2.117.18
अभिवाद्य च वैदेही तापसीं तामनिन्दिताम् ।
बद्धाञ्जलिपुटा हृष्टा पर्यपृच्छदनामयम् ॥ २.११७.१८ ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
2.117.19
ततः सीतां महाभागां दृष्ट्वा तां धर्मचारिणीम् ।
सान्त्वयन्त्यब्रवीद्धृष्टा दिष्ट्या धर्ममवेक्षसे ॥ २.११७.१९ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਭਾਗਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ — "ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਰਮ ਵੱਲ ਹੀ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈਂ।"
2.117.20
त्यक्त्वा ज्ञातिजनं सीते मानमृद्धिं च भामिनि ।
अवरुद्धं वने रामं दिष्ट्या त्वमनुगच्छसि ॥ २.११७.२० ॥
ਹੇ ਸੀਤਾ! ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ! ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੋਕੇ ਗਏ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੂੰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈਂ — ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ।
2.117.21
नगरस्थो वनस्थो वा पापो वा यदि वा शुभः ।
यासां स्त्रीणां प्रियो भर्ता तासां लोका महोदयाः ॥ २.११७.२१ ॥
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਹਨ।
2.117.22
दुःशीलः कामवृत्तो वा धनैवा परिवर्जितः ।
स्त्रीणामार्यस्वभावानां परमं दैवतं पतिः ॥ २.११७.२२ ॥
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਨਹੀਣ ਹੋਵੇ — ਸ਼ੁਭ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
2.117.23
नातो विशिष्टं पश्यामि बान्धवं विमृशन्त्यहम् ।
सर्वत्रयोग्यं वैदेहि तपःकृतमिवाव्ययम् ॥ २.११७.२३ ॥
ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ! ਸੋਚਣ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਸਨੇਹੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ — ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਯੋਗ ਹੈ; ਤਪ ਨਾਲ ਘੜੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਾਂਗ।
2.117.24
न त्वेनमवगच्छन्ति गुणदोषमसत्स्त्रियः ।
कामवक्तव्यहृदया भर्तृनाथा श्चरन्ति याः ॥ २.११७.२४ ॥
ਜੋ ਅਸਾਧ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੁਆਮੀ ਮੰਨ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦੀਆਂ ਹਨ।
2.117.25
प्राप्नुवन्त्ययशश्चैव धर्मभ्रंशं च मैथिलि ।
अकार्यवशमापन्नाः स्त्रियो याः खलु तद्विधाः ॥ २.११७.२५ ॥
ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਕੇ ਬਦਨਾਮੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਤਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
2.117.26
त्वद्विधास्तु गुणैर्युक्ता दृष्टलोकपरावराः ।
स्त्रियः स्वग चरिष्यन्ति यथा धर्मकृतस्तथा ॥ २.११७.२६ ॥
ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਧਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਗੀਆਂ।
2.117.27
तदेवमेनं त्वमनुव्रता सती पतिव्रतानां समयानुवर्तिनी ।
भवस्व भर्त्तुः सहधर्मचारिणी यशश्च धर्मं च ततः समाप्स्यसि ॥ २.११७.२७ ॥
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪਤੀ ਦੀ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸਤੀ ਬਣ, ਪਤੀਵਰਤਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ, ਪਤੀ ਦੀ ਸਹਧਰਮਚਾਰਿਣੀ ਬਣ; ਤਾਂ ਹੀ ਤੂੰ ਯਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਪਾਏਂਗੀ।