蚁垤《罗摩衍那》 · 篇 2.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.14.1
पुत्रशोकार्दितं पापा विसंज्ञं पतितं भुवि।
विचेष्टमानमुत्प्रेक्ष्य ऐक्ष्वाकमिदमब्रवीत् ॥ २.१४.१ ॥
她看见伊克什瓦库国王因失子之痛而备受折磨,失去知觉倒在地上翻滚挣扎,于是说道:
2.14.2
पापं कृत्वेव किमिदं मम संश्रुत्य संश्रवम्।
शेषे क्षितितले सन्नः स्थित्यां स्थातुं त्वमर्हसि ॥ २.१४.२ ॥
仿佛你犯了罪,这是怎么了?请想起你对我许下的庄严誓言。你躺在地上,应当在你的本分中坚定站立。
2.14.3
आहुः सत्यं हि परमं धर्मं धर्मविदो जनाः।
सत्यमाश्रित्य च मया त्वं धर्मं प्रतिचोदितः ॥ २.१४.३ ॥
通晓法则的人说,真实是至高的法。我依凭真实,提醒你你的法。
2.14.4
संश्रुत्य शैब्यः श्येनाय स्वां तनुं जगतीपतिः।
प्रदाय पक्षिणे राजा जगाम गतिमुत्तमाम् ॥ २.१४.४ ॥
施王(Śaibya)许下诺言,这位世界之主把自己的身体交给了鹰;把身体施予禽鸟之后,这位国王获得了至高的归宿。
2.14.5
तथा ह्यलर्कस्तेजस्वी ब्राह्मणे वेदपारगे।
याचमाने स्वके नेत्रे उद्धृत्याविमना ददौ ॥ २.१४.५ ॥
同样,光辉的阿拉尔迦(Alarka)在精通吠陀的婆罗门索求时,挖出了自己的双眼,毫不犹豫地施予了。
2.14.6
सरितां तु पतिः स्वल्पां मर्यादां सत्यमन्वितः।
सत्यानुरोधात् समये वेलां स्वां नातिवर्तते ॥ २.१४.६ ॥
江河之主大海,因具备真实、尊重真实,在约定的时间里不越过它那小小的界限——岸边。
2.14.7
सत्यमेकपदं ब्रह्म सत्ये धर्मः प्रतिष्ठितः।
सत्यमेवाक्षया वेदाः सत्येनावाप्यते परम् ॥ २.१४.७ ॥
真理是唯一的根基,真理即梵;法立足于真理。真理即不朽的吠陀;借由真理,至高者得以获得。
2.14.8
सत्यं समनुवर्तस्व यदि धर्मे धृता मतिः।
स वरः सफलो मेऽस्तु वरदो ह्यसि सत्तम ॥ २.१४.८ ॥
若你的心志坚定于法,便当遵守真理。哦,善人中最优秀的,愿那恩赐于我成就;你本就是赐予恩惠的人。
2.14.9
धर्मस्यैवाभिकामार्थं मम चैवाभिचोदनात्।
प्रव्राजय सुतं रामं त्रिः खलु त्वां ब्रवीम्यहम् ॥ २.१४.९ ॥
为了法,也因我的催促,请将你的儿子罗摩流放出去。我三次对你这样说。
2.14.10
समयं च ममार्येमं यदि त्वं न करिष्यसि।
अग्रतस्ते परित्यक्ता परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ २.१४.१० ॥
高贵的人啊,若你不履行我这一约定,那么我将在你面前被弃,并舍弃生命。
2.14.11
एवं प्रचोदितो राजा कैकेय्या निर्विशङ्कया।
नाशकत् पाशमुन्मोक्तुं बलिरिन्द्रकृतं यथा ॥ २.१४.११ ॥
被毫无畏惧的吉迦伊如此催逼,国王无法解开那绳索,正如钵梨无法解开因陀罗所缚的束缚。
2.14.12
उद्भ्रान्तहृदयश्चापि विवर्णवदनोऽभवत्।
स धुर्यो वै परिस्पन्दन् युगचक्रान्तरं यथा ॥ २.१४.१२ ॥
他心神慌乱,面色苍白。他挣扎着,就像被夹在轭与车轮之间的牛。
2.14.13
विकलाभ्यां च नेत्राभ्यामपश्यन्निव भूमिपः।
कृच्छ्राद् धैर्येण संस्तभ्य कैकेयीमिदमब्रवीत् ॥ २.१४.१३ ॥
царь 双目昏花,仿佛什么也看不见。他费尽力气,以坚定克制自己,对吉伽伊说了这些话。
2.14.14
यस्ते मन्त्रकृतः पाणिरग्नौ पापे मया धृतः।
संत्यजामि स्वजं चैव तव पुत्रं सह त्वया ॥ २.१४.१४ ॥
唉,罪人!我在火前以圣咒所执的你的手,我与你一同弃绝,连同我自己的儿子也一起。
2.14.15
प्रयाता रजनी देवि सूर्यस्योदयनं प्रति।
अभिषेकाय हि जनस्त्वरयिष्यति मां ध्रुवम् ॥ २.१४.१५ ॥
女王啊,夜已向日出的方向过去。为了加冕,人民必定会催促我。
2.14.16
रामाभिषेकसम्भारैस्तदर्थमुपकल्पितैः।
रामः कारयितव्यो मे मृतस्य सलिलक्रियाम् ॥ २.१४.१६ ॥
用为罗摩的加冕所备的器物,罗摩应为死去的我行水祭之礼。
2.14.17
सपुत्रया त्वया नैव कर्तव्या सलिलक्रिया।
व्याहन्तास्यशुभाचारे यदि रामाभिषेचनम् ॥ २.१४.१७ ॥
若你阻挠罗摩的加冕,恶行的女人啊,你和你的儿子都不应行水祭之礼。
2.14.18
न शक्तोऽद्यास्म्यहं द्रष्टुं दृष्ट्वा पूर्वं तथामुखम्।
हतहर्षं तथानन्दं पुनर्जनमवाङ्मुखम् ॥ २.१४.१८ ॥
今日我无力看你的脸,它从前是那样的;欢乐已被击倒,百姓低头站立。
2.14.19
तां तथा ब्रुवतस्तस्य भूमिपस्य महात्मनः।
प्रभाता शर्वरी पुण्या चन्द्रनक्षत्रमालिनी ॥ २.१४.१९ ॥
当这位大德之王如此说话时,那个以月亮与星辰为璎珞的吉祥之夜过去,天色已经破晓。
2.14.20
ततः पापसमाचारा कैकेयी पार्थिवं पुनः।
उवाच परुषं वाक्यं वाक्यज्ञा रोषमूर्च्छिता ॥ २.१४.२० ॥
于是行为邪恶、言辞娴熟的吉凯伊,怒气使她几近昏厥,又对国王说出了严厉的话。
2.14.21
किमिदं भाषसे राजन् वाक्यं गररुजोपमम्।
आनाययितुमक्लिष्टं पुत्रं राममिहार्हसि ॥ २.१४.२१ ॥
大王啊,你为何说出如毒药般的话语?你应当毫不费力地将我的儿子罗摩召来此地。
2.14.22
स्थाप्य राज्ये मम सुतं कृत्वा रामं वनेचरम्।
निःसपत्नां च मां कृत्वा कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ २.१४.२२ ॥
若你将我的儿子立于王位,使罗摩成为林居者,又使我无人可敌,你便功成圆满了。
2.14.23
स तुन्न इव तीक्ष्णेन प्रतोदेन हयोत्तमः।
राजा प्रचोदितोऽभीक्ष्णं कैकेय्या वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१४.२३ ॥
如同被锐利鞭子刺痛的良马,国王在吉凯伊反复催逼之下,说出了这些话。
2.14.24
धर्मबन्धेन बद्धोऽस्मि नष्टा च मम चेतना।
ज्येष्ठं पुत्रं प्रियं रामं द्रष्टुमिच्छामि धार्मिकम् ॥ २.१४.२४ ॥
我被法的束缚所缚,我的神智也已失去。我想见我那年长、心爱、守法的儿子罗摩。
2.14.25
ततः प्रभातां रजनीमुदिते च दिवाकरे।
पुण्ये नक्षत्रयोगे च मुहूर्ते च समागते ॥ २.१४.२५ ॥
于是夜尽天明,太阳升起,吉祥的星宿相合之时与良辰到来。
2.14.26
वसिष्ठो गुणसम्पन्नः शिष्यैः परिवृतस्तथा।
उपगृह्याशु सम्भारान् प्रविवेश पुरोत्तमम् ॥ २.१४.२६ ॥
具足德行的蔽氏被弟子环绕,迅速带着所需之物,进入了那座最殊胜的城市。
2.14.27
सिक्तसम्मार्जितपथां पताकोत्तमभूषिताम्।
संहृष्टमनुजोपेतां समृद्धविपणापणाम् ॥ २.१४.२७ ॥
街道洒水扫净,饰以殊胜的旗幡,充满欢欣的百姓,市集与店铺繁荣兴旺。
2.14.28
महोत्सवसमायुक्तां राघवार्थे समुत्सुकाम्।
चन्दनागुरुधूपैश्च सर्वतः परिधूमिताम् ॥ २.१४.२८ ॥
欢庆盛大节日,为罗怙之子翘首以待,四处弥漫着檀香与沉香的烟雾。
2.14.29
तां पुरीं समतिक्रम्य पुरंदरपुरोपमाम्।
ददर्शान्तःपुरं श्रीमान् नानाध्वजगणायुतम् ॥ २.१४.२९ ॥
穿过那座如同因陀罗之城的都城,这位威仪的人看见了挂满众多旗幡的内宫。
2.14.30
पौरजानपदाकीर्णं ब्राह्मणैरुपशोभितम्।
यष्टिमद्भिः सुसम्पूर्णं सदश्वैः परमार्चितैः ॥ २.१४.३० ॥
城中居民与乡野百姓云集,婆罗门增添光彩,执杖的卫士充满其间,还有备受尊崇的良马。
2.14.31
तदन्तःपुरमासाद्य व्यतिचक्राम तं जनम्।
वसिष्ठः परमप्रीतः परमर्षिभिरावृतः ॥ २.१४.३१ ॥
他到达内宫,穿过那群人。极为欢喜的伐悉瑟吒被大仙人们环绕。
2.14.32
स त्वपश्यद् विनिष्क्रान्तं सुमन्त्रं नाम सारथिम्।
द्वारे मनुजसिंहस्य सचिवं प्रियदर्शनम् ॥ २.१४.३२ ॥
然而他看见了从人中之狮(国王)的门口走出的御者兼大臣苏曼陀罗,他容貌俊美。
2.14.33
तमुवाच महातेजाः सूतपुत्रं विशारदम्।
वसिष्ठः क्षिप्रमाचक्ष्व नृपतेर्मामिहागतम् ॥ २.१४.३३ ॥
大光辉的伐悉瑟吒对那位精明的御者之子说:“快去告诉国王,我已来到这里。”
2.14.34
इमे गङ्गोदकघटाः सागरेभ्यश्च काञ्चनाः।
औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमाहृतम् ॥ २.१४.३४ ॥
这些恒河水罐,从大海带来的金罐,以及为灌顶而取来的优敦跋罗木吉祥座。
2.14.35
सर्वबीजानि गन्धाश्च रत्नानि विविधानि च।
क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भाः सुमनसः पयः ॥ २.१४.३५ ॥
各种种子、香料和多种宝石;蜂蜜、凝乳、酥油、炒米、吉祥草、鲜花和牛奶。
2.14.36
अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।
चतुरश्वो रथः श्रीमान् निस्त्रिंशो धनुरुत्तमम् ॥ २.१४.३६ ॥
八位美丽的少女,一头发情的上好大象,一辆由四匹马驾驶的华丽战车,一把剑和一张上好的弓。
2.14.37
वाहनं नरसंयुक्तं छत्रं च शशिसंनिभम्।
श्वेते च वालव्यजने भृङ्गारं च हिरण्मयम् ॥ २.१४.३७ ॥
由人抬的车舆,如月般的伞盖,两把白色牦牛尾拂尘,以及一只金瓶。
2.14.38
हेमदामपिनद्धश्च ककुद्मान् पाण्डुरो वृषः।
केसरी च चतुर्दंष्ट्रो हरिश्रेष्ठो महाबलः ॥ २.१४.३८ ॥
身披金链的白色驼峰公牛;有鬣的狮子;以及四牙、大力的象中之王。
2.14.39
सिंहासनं व्याघ्रतनुः समिधश्च हुताशनः।
सर्वे वादित्रसङ्घाश्च वेश्याश्चालंकृताः स्त्रियः ॥ २.१४.३९ ॥
狮座、虎皮、祭木与圣火,一切乐队,以及盛装的妓女与妇人。
2.14.40
आचार्या ब्राह्मणा गावः पुण्याश्च मृगपक्षिणः।
पौरजानपदश्रेष्ठा नैगमाश्च गणैः सह ॥ २.१४.४० ॥
师长、婆罗门、牛群、吉祥的鹿与鸟,城中与乡间的显要人士,以及带着各自行会的商人。
2.14.41
एते चान्ये च बहवः प्रीयमाणाः प्रियंवदाः।
अभिषेकाय रामस्य सह तिष्ठन्ति पार्थिवैः ॥ २.१४.४१ ॥
这些人与其他许多人,欢欣而言语和悦,与诸王一同伫立,为罗摩的灌顶而候。
2.14.42
त्वरयस्व महाराजं यथा समुदितेऽहनि।
पुष्ये नक्षत्रयोगे च रामो राज्यमवाप्नुयात् ॥ २.१४.४२ ॥
请催促大王,使吉日到来、在补濕(Puṣya)星宿相会之时,罗摩得以获得王位。
2.14.43
स्तुवन् नृपतिशार्दूलं प्रविवेश निवेशनम् ॥ २.१४.४३ ॥
他赞颂那位如虎的君王,走入了宫殿。
2.14.44
तं तु पूर्वोदितं वृद्धं द्वारस्था राजसम्मताः।
न शेकुरभिसंरोद्धुं राज्ञः प्रियचिकीर्षवः ॥ २.१४.४४ ॥
守在门口、受国王敬重的侍从,无法阻拦前面提到的那位老人,因为他们想讨好国王。
2.14.45
स समीपस्थितो राज्ञस्तामवस्थामजज्ञिवान्।
वाग्भिः परमतुष्टाभिरभिष्टोतुं प्रचक्रमे ॥ २.१४.४५ ॥
他站在国王身边,察知了国王的状况,便以极为令人欣悦的言辞开始赞颂他。
2.14.46
ततः सूतो यथापूर्वं पार्थिवस्य निवेशने।
सुमन्त्रः प्राञ्जलिर्भूत्वा तुष्टाव जगतीपतिम् ॥ २.१४.४६ ॥
于是御者苏曼陀罗像先前一样,在宫中合掌而立,赞颂大地之主。
2.14.47
यथा नन्दति तेजस्वी सागरो भास्करोदये।
प्रीतः प्रीतेन मनसा तथा नन्दय नस्ततः ॥ २.१४.४७ ॥
如同光明的大海在日出时欢喜,愿您以喜悦的心而欢喜,也使我们欢喜。
2.14.48
इन्द्रमस्यां तु वेलायामभितुष्टाव मातलिः।
सोऽजयद् दानवान् सर्वांस्तथा त्वां बोधयाम्यहम् ॥ २.१४.४८ ॥
此时,摩多梨曾赞颂因陀罗,他战胜了所有的檀那婆;我如今也如此提醒您。
2.14.49
वेदाः सहाङ्गा विद्याश्च यथा ह्यात्मभुवं प्रभुम्।
ब्रह्माणं बोधयन्त्यद्य तथा त्वां बोधयाम्यहम् ॥ २.१४.४९ ॥
如同具足支分的吠陀与诸明,今日唤醒自生之主梵天,我也如此唤醒你。
2.14.50
आदित्यः सह चन्द्रेण यथा भूतधरां शुभाम्।
बोधयत्यद्य पृथिवीं तथा त्वां बोधयाम्यहम् ॥ २.१४.५० ॥
如同日与月今日唤醒承载众生的吉祥大地,我也如此唤醒你。
2.14.51
उत्तिष्ठ सुमहाराज कृतकौतुकमङ्गलः।
विराजमानो वपुषा मेरोरिव दिवाकरः ॥ २.१४.५१ ॥
大王,起身吧!完成吉祥的仪式后,以身体焕发光彩,如同升起于须弥山上的太阳。
2.14.52
सोमसूर्यौ च काकुत्स्थ शिववैश्रवणावपि।
वरुणश्चाग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिशन्तु ते ॥ २.१४.५२ ॥
迦古特斯特啊,愿月神与日神、湿婆与毗沙门、伐楼那、火神与因陀罗赐予你胜利。
2.14.53
गता भगवती रात्रिः कृतं कृत्यमिदं तव।
बुध्यस्व नृपशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम् ॥ २.१४.५३ ॥
吉祥之夜已过,你的此项职责已完成。王中之虎啊,醒来,去做接下来的事务吧。
2.14.54
उदतिष्ठत रामस्य समग्रमभिषेचनम्।
पौरजानपदाश्चापि नैगमश्च कृताञ्जलिः ॥ २.१४.५४ ॥
罗摩的全部灌顶典礼开始了;城中百姓、乡野民众与商会也都合掌而立。
2.14.55
स्वयं वसिष्ठो भगवान् ब्राह्मणैः सह तिष्ठति।
क्षिप्रमाज्ञाप्यतां राजन् राघवस्याभिषेचनम् ॥ २.१४.५५ ॥
尊贵的筏悉瑟吒亲自与婆罗门们在此等候。大王,请速下令为罗ghava(罗摩)举行灌顶。
2.14.56
यथा ह्यपालाः पशवो यथा सेना ह्यनायका।
यथा चन्द्रं विना रात्रिर्यथा गावो विना वृषम् ॥ २.१४.५६ ॥
如无牧人之牛群,如无统帅之军队,如无月亮之夜晚,如无公牛之母牛。
2.14.57
एवं हि भविता राष्ट्रं यत्र राजा न दृश्यते।
एवं तस्य वचः श्रुत्वा सान्त्वपूर्वमिवार्थवत् ॥ २.१४.५७ ॥
国王不被看见的国家便会如此。听了他的话,那些话仿佛先以安慰说出,又富有意义。
2.14.58
अभ्यकीर्यत शोकेन भूय एव महीपतिः।
ततस्तु राजा तं सूतं सन्नहर्षः सुतं प्रति ॥ २.१४.५८ ॥
国王再次被悲痛淹没。于是国王对那位御者说话,心中为儿子深感激动。
2.14.59
शोकरक्तेक्षणः श्रीमानुद्वीक्ष्योवाच धार्मिकः।
वाक्यैस्तु खलु मर्माणि मम भूयो निकृन्तसि ॥ २.१४.५९ ॥
国王双眼因悲痛而通红,这位光荣而正直的国王抬头说道:“你的话确实又一次刺中了我的要害。”
2.14.60
सुमन्त्रः करुणं श्रुत्वा दृष्ट्वा दीनं च पार्थिवम्।
प्रगृहीताञ्जलिः किंचित् तस्माद् देशादपाक्रमत् ॥ २.१४.६० ॥
苏曼特罗听了那悲切的话,看见了可怜的国王,合掌稍稍退离了那个地方。
2.14.61
यदा वक्तुं स्वयं दैन्यान्न शशाक महीपतिः।
तदा सुमन्त्रं मन्त्रज्ञा कैकेयी प्रत्युवाच ह ॥ २.१४.६१ ॥
国王因悲痛不能亲自开口,精通谋略的吉迦伊便对苏曼陀罗作答。
2.14.62
सुमन्त्र राजा रजनीं रामहर्षसमुत्सुकः।
प्रजागरपरिश्रान्तो निद्रावशमुपागतः ॥ २.१४.६२ ॥
苏曼陀罗啊,国王因罗摩之事而欢喜急切,彻夜未眠而疲惫,如今已陷入睡眠之中。
2.14.63
तद् गच्छ त्वरितं सूत राजपुत्रं यशस्विनम्।
राममानय भद्रं ते नात्र कार्या विचारणा ॥ २.१४.६३ ॥
因此,御者啊,快去把名声显赫的王子罗摩带来。愿你平安吉祥;此事无需再加考虑。
2.14.64
अश्रुत्वा राजवचनं कथं गच्छामि भामिनि।
तच्छ्रुत्वा मन्त्रिणो वाक्यं राजा मन्त्रिणमब्रवीत् ॥ २.१४.६४ ॥
光彩照人的夫人啊,不听国王之言,我怎能前往?国王听了大臣这番话,便对大臣说。
2.14.65
सुमन्त्र रामं द्रक्ष्यामि शीघ्रमानय सुन्दरम्।
स मन्यमानः कल्याणं हृदयेन ननन्द च ॥ २.१४.६५ ॥
苏曼陀罗啊,我要见罗摩;快把那俊美的人带来。他以为这是吉祥之事,心中欢喜。
2.14.66
निर्जगाम च स प्रीत्या त्वरितो राजशासनात्।
सुमन्त्रश्चिन्तयामास त्वरितं चोदितस्तया ॥ २.१४.६६ ॥
他欣然遵从国王的命令,急忙出去了。然而苏曼陀罗在她的催促下,开始沉思起来。
2.14.68
व्यक्तं रामाभिषेकार्थे इहायास्यति धर्मराट्।
निर्जगाम महातेजा राघवस्य दिदृक्षया।
सागरह्रदसंकाशात्सुमन्त्रोऽन्तःपुराच्छुभात्।
निष्क्रम्य जनसम्बाधं ददर्श द्वारमग्रतः ॥ २.१४.६८ ॥
显然,法王(十车王)将为罗摩的加冕而来。怀着想见罗怙后裔的心情,大光明的苏曼特罗从那座吉祥的内宫走出,如海之湖泊一般,他在前方看到挤满人群的宫门。
2.14.69
ततः पुरस्तात् सहसा विनिःसृतो
महीपतेर्द्वारगतान् विलोकयन्।
ददर्श पौरान् विविधान् महाधना-
नुपस्थितान् द्वारमुपेत्य विष्ठितान् ॥ २.१४.६९ ॥
随后,他从王宫前忽然走出,望着门口的人群,看到那些来到宫门前站立的各色富有的城中居民。