వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.15.1
ते तु तां रजनीमुष्य ब्राह्मणा वेदपारगाः।
उपतस्थुरुपस्थानं सह राजपुरोहिताः ॥ २.१५.१ ॥
వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు, రాజపురోహితులు ఆ రాత్రిని గడిపి రాజసభకు చేరారు.
2.15.2
अमात्या बलमुख्याश्च मुख्या ये निगमस्य च।
राघवस्याभिषेकार्थे प्रीयमाणाः सुसंगताः ॥ २.१५.२ ॥
మంత్రులు, సేనాధిపతులు, నగరంలోని ప్రముఖులు రాఘవుని అభిషేకం కోసం సంతోషించి చక్కగా సమావేశమయ్యారు.
2.15.3
उदिते विमले सूर्ये पुष्ये चाभ्यागतेऽहनि।
लग्ने कर्कटके प्राप्ते जन्म रामस्य च स्थिते ॥ २.१५.३ ॥
నిర్మలమైన సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, పుష్య నక్షత్రం వచ్చిన రోజున, కర్కాటక లగ్నం రాగా, రాముని జన్మనక్షత్రం కూడా ఉండగా.
2.15.4
अभिषेकाय रामस्य द्विजेन्द्रैरुपकल्पितम्।
काञ्चना जलकुम्भाश्च भद्रपीठं स्वलंकृतम् ॥ २.१५.४ ॥
రాముని అభిషేకం కోసం శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులు ఏర్పాటు చేసిన బంగారు జలకుంభాలు, చక్కగా అలంకరించిన శుభపీఠం.
2.15.5
रथश्च सम्यगास्तीर्णो भास्वता व्याघ्रचर्मणा।
गङ्गायमुनयोः पुण्यात् संगमादाहृतं जलम् ॥ २.१५.५ ॥
ప్రకాశించే పులితోలుతో చక్కగా పరచిన రథం, గంగా-యమునల పవిత్ర సంగమం నుండి తెచ్చిన జలం.
2.15.6
याश्चान्याः सरितः पुण्या ह्रदाः कूपाः सरांसि च।
प्राग्वहाश्चोर्ध्ववाहाश्च तिर्यग्वाहाश्च क्षीरिणः ॥ २.१५.६ ॥
ఇతర పవిత్ర నదులు, సరస్సులు, బావులు, చెరువులు, తూర్పు దిశగా ప్రవహించేవి, పైకి ప్రవహించేవి, అడ్డంగా ప్రవహించేవి, పాలవంటి జలం కలిగినవి.
2.15.7
ताभ्यश्चैवाहृतं तोयं समुद्रेभ्यश्च सर्वशः।
क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भाः सुमनसः पयः ॥ २.१५.७ ॥
ఆ నదులు, కొలనులు, బావులు, అలాగే అన్ని సముద్రాల నుండి నీరు తీసుకురాబడింది; తేనె, పెరుగు, నెయ్యి, పేలాలు, దర్భలు, పుష్పాలు, పాలు కూడా తేబడ్డాయి.
2.15.8
अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।
सजलाः क्षीरिभिश्छन्ना घटाः काञ्चनराजताः ॥ २.१५.८ ॥
ఎనిమిది సుందర కన్యలు, మరియు ఉత్తమ గజం కూడా ఉన్నాయి; నీటితో నిండి, పాలుగల కొమ్మలతో కప్పబడిన బంగారు, వెండి కుండలు ఉన్నాయి.
2.15.9
पद्मोत्पलयुता भान्ति पूर्णाः परमवारिणा।
चन्द्रांशुविकचप्रख्यं पाण्डुरं रत्नभूषितम् ॥ २.१५.९ ॥
పద్మాలు, నల్ల కలువలతో కూడి, ఉత్తమ జలంతో నిండి (కుండలు) ప్రకాశించాయి; చంద్రకిరణాలకు వికసించిన పువ్వుల వలె తెల్లగా, రత్నాలతో అలంకరించబడినవిగా ఉన్నాయి.
2.15.10
सज्जं तिष्ठति रामस्य वालव्यजनमुत्तमम्।
चन्द्रमण्डलसंकाशमातपत्रं च पाण्डुरम् ॥ २.१५.१० ॥
రాముని కోసం సిద్ధంగా ఉంచిన ఉత్తమమైన చామరం నిలిచి ఉంది; చంద్రమండలంలా తెల్లని గొడుగూ ఉంది.
2.15.11
सज्जं द्युतिकरं श्रीमदभिषेकपुरस्सरम्।
पाण्डुरश्च वृषः सज्जः पाण्डुराश्वश्च संस्थितः ॥ २.१५.११ ॥
అభిషేకానికి ముందుగా నడిచే, ప్రకాశవంతమైన శుభ వస్తువులు సిద్ధంగా ఉన్నాయి; తెల్లని ఎద్దు కూడా సిద్ధం, తెల్లని గుర్రం కూడా నిలిచి ఉంది.
2.15.12
वादित्राणि च सर्वाणि वन्दिनश्च तथापरे।
इक्ष्वाकूणां यथा राज्ये सम्भ्रियेताभिषेचनम् ॥ २.१५.१२ ॥
అన్ని వాద్యాలు, ఇతర వందిమాగధులు కూడా సిద్ధంగా ఉన్నారు; ఇక్ష్వాకుల రాజ్యంలో అభిషేకం ఎలా ఏర్పాటు చేయబడుతుందో అలాగే (ఇక్కడ కూడా ఏర్పాటు జరుగుతోంది).
2.15.13
तथाजातीयमादाय राजपुत्राभिषेचनम्।
ते राजवचनात् तत्र समवेता महीपतिम् ॥ २.१५.१३ ॥
అటువంటి రాజకుమారుని అభిషేక సామగ్రిని తెచ్చి, రాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం అక్కడ మహీపతి వద్ద వారు సమావేశమయ్యారు.
2.15.14
अपश्यन्तोऽब्रुवन् को नु राज्ञो नः प्रतिवेदयेत्।
न पश्यामश्च राजानमुदितश्च दिवाकरः ॥ २.१५.१४ ॥
రాజును చూడక వారు అన్నారు: "రాజు సందేశాన్ని మాకు ఎవరు తెలియజేస్తారు? మేము రాజును చూడటం లేదు, సూర్యుడు కూడా ఉదయించాడు."
2.15.16
यौवराज्याभिषेकश्च सज्जो रामस्य धीमतः।
अब्रवीत् तानिदं वाक्यं सुमन्त्रो राजसत्कृतः।
रामं राज्ञो नियोगेन त्वरया प्रस्थितो ह्यहम् ॥ २.१५.१६ ॥
జ్ఞానవంతుడైన రాముని యౌవరాజ్యాభిషేకం సిద్ధంగా ఉంది. రాజుచే గౌరవింపబడిన సుమంత్రుడు వారితో ఇలా అన్నాడు: "రాజు ఆజ్ఞ మేరకు నేను త్వరగా రాముని వద్దకు పంపబడ్డాను."
2.15.17
पूज्या राज्ञो भवन्तश्च रामस्य तु विशेषतः।
अयं पृच्छामि वचनात् सुखमायुष्मतामहम् ॥ २.१५.१७ ॥
మీరు రాజుకు, ముఖ్యంగా రాముడికి పూజ్యులు. రాజు ఆజ్ఞ ప్రకారం, దీర్ఘాయుష్మంతులారా, నేను మీ క్షేమాన్ని అడుగుతున్నాను.
2.15.18
राज्ञः सम्प्रतिबुद्धस्य चानागमनकारणम्।
इत्युक्त्वान्तःपुरद्वारमाजगाम पुराणवित् ॥ २.१५.१८ ॥
రాజు మేల్కొన్నట్లు, ఆయన రాకపోవడానికి కారణం ఇది అని చెప్పి, పురాణజ్ఞుడైన సుమంత్రుడు అంతఃపుర ద్వారానికి వచ్చాడు.
2.15.19
सदा सक्तं च तद् वेश्म सुमन्त्रः प्रविवेश ह।
तुष्टावास्य तदा वंशं प्रविश्य स विशाम्पतेः ॥ २.१५.१९ ॥
ఎల్లప్పుడూ రాజుతో అనుబంధించబడిన ఆ భవనంలో సుమంత్రుడు ప్రవేశించాడు. ప్రవేశించి, ప్రజాపతి అయిన రాజు వంశాన్ని అప్పుడు స్తుతించాడు.
2.15.20
शयनीयं नरेन्द्रस्य तदासाद्य व्यतिष्ठत।
सोऽत्यासाद्य तु तद् वेश्म तिरस्करणिमन्तरा ॥ २.१५.२० ॥
రాజు శయ్య వద్దకు చేరి అతడు నిలబడ్డాడు. ఆ భవనంలో తెరకు లోపల మరింత దగ్గరగా వెళ్ళి అతడు ఆగాడు.
2.15.21
आशीर्भिर्गुणयुक्ताभिरभितुष्टाव राघवम्।
सोमसूर्यौ च काकुत्स्थ शिववैश्रवणावपि ॥ २.१५.२१ ॥
గుణవంతమైన ఆశీర్వచనాలతో అతడు రాఘవుని స్తుతించాడు. ఓ కాకుత్స్థా, చంద్రుడు సూర్యుడు, శివుడు వైశ్రవణుడు కూడా.
2.15.22
वरुणश्चाग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिशन्तु ते।
गता भगवती रात्रिरहः शिवमुपस्थितम् ॥ २.१५.२२ ॥
వరుణుడు, అగ్ని, ఇంద్రుడు నీకు విజయాన్ని ప్రసాదించుగాక. పూజ్యమైన రాత్రి గడిచింది; శుభప్రదమైన పగలు వచ్చింది.
2.15.23
बुद्ध्यस्व राजशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम्।
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च नैगमाश्चागतास्त्विह ॥ २.१५.२३ ॥
మేల్కొనుము, ఓ రాజశార్దూలా, తదుపరి కర్తవ్యాన్ని చేయుము. బ్రాహ్మణులు, ప్రధాన సైనికులు, పట్టణ వర్తకులు ఇక్కడికి వచ్చారు.
2.15.24
दर्शनं तेऽभिकांक्षन्ते प्रतिबुद्ध्यस्व राघव।
स्तुवन्तं तं तदा सूतं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम् ॥ २.१५.२४ ॥
వారు నీ దర్శనాన్ని కోరుతున్నారు. ఓ రాఘవా, పూర్తిగా మేల్కొనుము. అప్పుడు మంత్రకోవిదుడైన సారథి సుమంత్రుని స్తుతిస్తూ —
2.15.25
प्रतिबुद्ध्य ततो राजा इदं वचनमब्रवीत्।
राममानय सूतेति यदस्यभिहितो मया ॥ २.१५.२५ ॥
అప్పుడు మేల్కొన్న రాజు ఇలా పలికాడు: "ఓ సారథీ, రాముని తీసుకురా" అని నేను ఇతనికి చెప్పినట్లు.
2.15.26
किमिदं कारणं येन ममाज्ञा प्रतिवाह्यते।
न चैव सम्प्रसुप्तोऽहमानयेहाशु राघवम् ॥ २.१५.२६ ॥
నా ఆజ్ఞ ఎందుకు ఉల్లంఘించబడుతోంది? నేను నిద్రపోలేదు; త్వరగా రాఘవుడిని ఇక్కడికి తీసుకురా.
2.15.27
स राजवचनं श्रुत्वा शिरसा प्रतिपूज्य तम् ॥ २.१५.२७ ॥
ఆ రాజు మాటలు విని, తల వంచి ఆయనను గౌరవంగా పూజించి.
2.15.28
निर्जगाम नृपावासान्मन्यमानः प्रियं महत्।
प्रपन्नो राजमार्गं च पताकाध्वजशोभितम् ॥ २.१५.२८ ॥
రాజభవనం నుండి బయలుదేరాడు, ఇది గొప్ప శుభవార్త అని భావించి; పతాకలు, ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన రాజమార్గానికి చేరుకున్నాడు.
2.15.29
हृष्टः प्रमुदितः सूतो जगामाशु विलोकयन्।
स सूतस्तत्र शुश्राव रामाधिकरणाः कथाः ॥ २.१५.२९ ॥
ఆనందంతో, పరమ సంతోషంతో సారథి చుట్టూ చూస్తూ వేగంగా వెళ్ళాడు. అక్కడ అతడు రాముని గురించిన మాటలు విన్నాడు.
2.15.30
अभिषेचनसंयुक्ताः सर्वलोकस्य हृष्टवत्।
ततो ददर्श रुचिरं कैलाससदृशप्रभम् ॥ २.१५.३० ॥
ప్రజలందరి పట్టాభిషేకం గురించిన సంతోషకర మాటలు (అతడు విన్నాడు). తర్వాత కైలాస పర్వతం వంటి కాంతి కలిగిన అందమైన (భవనాన్ని) చూశాడు.
2.15.31
रामवेश्म सुमन्त्रस्तु शक्रवेश्मसमप्रभम्।
महाकपाटपिहितं वितर्दिशतशोभितम् ॥ २.१५.३१ ॥
సుమంత్రుడు రాముని భవనాన్ని చూశాడు; అది ఇంద్రుని భవనంతో సమానమైన కాంతి కలిగి, పెద్ద తలుపులతో మూసి ఉండి, వందలాది వేదికలతో శోభిస్తూ ఉంది.
2.15.32
काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्।
शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहासमम् ॥ २.१५.३२ ॥
అది బంగారు రూపంతో, ఒకే శిఖరంతో, మణులు పగడాలతో అలంకరించిన తోరణాలతో కూడినదై ఉంది; శరదృతువు దట్టమైన మేఘాల వలె ప్రకాశిస్తూ, మేరు గుహవలె వెలిగింది.
2.15.33
मणिभिर्वरमाल्यानां सुमहद्भिरलंकृतम्।
मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागुरुभूषितम् ॥ २.१५.३३ ॥
అది శ్రేష్ఠమైన మాలల పెద్ద మణులతో అలంకరింపబడి ఉంది; ముత్యాలు మణులు చల్లబడి, చందనం అగరుతో అలంకరింపబడినది.
2.15.34
गन्धान् मनोज्ञान् विसृजद् दार्दुरं शिखरं यथा।
सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम् ॥ २.१५.३४ ॥
అది మనోహరమైన సుగంధాలను వెదజల్లుతూ, దార్దుర పర్వత శిఖరంలా ఉంది; కొంగలు నెమళ్ళు కూస్తూ దానిని అలంకరించాయి.
2.15.35
सुकृतेहामृगाकीर्णमुत्कीर्णं भक्तिभिस्तथा।
मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत् तिग्मतेजसा ॥ २.१५.३५ ॥
అది చక్కగా చెక్కిన మృగాకృతులతో నిండి, అందమైన శిల్ప అలంకారాలతో అలంకరింపబడి ఉంది; తన తీక్ష్ణ కాంతితో ప్రాణుల మనసులను కళ్ళను ఆకర్షించింది.
2.15.36
चन्द्रभास्करसंकाशं कुबेरभवनोपमम्।
महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम् ॥ २.१५.३६ ॥
అది చంద్రసూర్యుల వలె ఉంది, కుబేరుని భవనం వలె, ఇంద్రుని ధామం వలె; అనేక రకాల పక్షులతో నిండి ఉంది.
2.15.37
मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।
उपस्थितैः समाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः ॥ २.१५.३७ ॥
మేరు శిఖరంలా ఉన్న రాముని భవనాన్ని సూతుడు చూశాడు; అంజలి చేసి నిలిచిన జనులతో అది నిండి ఉంది.
2.15.38
उपादाय समाक्रान्तैस्तदा जानपदैर्जनैः।
रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैः समलंकृतम् ॥ २.१५.३८ ॥
అప్పుడు పట్టణవాసులు, గ్రామవాసులు గుంపులుగా చేరారు; రాముని అభిషేకంతో ముఖాలు వికసించి, ఆతురతతో పైకి చూస్తున్నారు; ఆ స్థలం అలంకరించబడి ఉంది.
2.15.39
महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविराजितम्।
नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरपि चावृतम् ॥ २.१५.३९ ॥
అది మహామేఘంలా ఎత్తుగా, మిక్కిలి ప్రకాశిస్తూ, అనేక రకాల రత్నాలతో నిండి, కుబ్జ దాసీలతో చుట్టబడి ఉంది.
2.15.40
स वाजियुक्तेन रथेन सारथिः
समाकुलं राजकुलं विराजयन्।
वरूथिना राजगृहाभिपातिना
पुरस्य सर्वस्य मनांसि हर्षयन् ॥ २.१५.४० ॥
ఆ సారథి గుర్రాలు కట్టిన రథంతో, రక్షక దళంతో కలిసి రాజమందిరానికి చేరుతూ, జనసమూహంతో నిండిన రాజకులాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ, పట్టణమంతటి మనసులను సంతోషపెడుతూ సాగాడు.
2.15.41
ततः समासाद्य महाधनं महत्
प्रहृष्टरोमा स बभूव सारथिः।
मृगैर्मयूरैश्च समाकुलोल्बणं
गृहं वरार्हस्य शचीपतेरिव ॥ २.१५.४१ ॥
అప్పుడు ఆ మహా ఐశ్వర్యంతో కూడిన భవనాన్ని చేరిన సారథి ఆనందంతో రోమాంచితుడయ్యాడు. అది జింకలతో, నెమళ్లతో నిండి శచీపతి ఇంద్రునికి తగిన శ్రేష్ఠ గృహంలా ఉంది.
2.15.42
स तत्र कैलासनिभाः स्वलंकृताः
प्रविश्य कक्ष्यास्त्रिदशालयोपमाः।
प्रियान् वरान् राममते स्थितान् बहून्
व्यपोह्य शुद्धान्तमुपस्थितौ रथी ॥ २.१५.४२ ॥
అక్కడ ఆ రథి కైలాసంలా అలంకరించబడిన, దేవలోకం వంటి గదులలోకి ప్రవేశించి, రాముని పట్ల అనురాగం కలిగిన అనేకమంది ప్రియులు, శ్రేష్ఠులు నిలిచి ఉండగా వారిని పక్కకు తొలగించి అంతఃపురానికి చేరాడు.
2.15.43
स तत्र शुश्राव च हर्षयुक्ता
रामाभिषेकार्थकृतां जनानाम्।
नरेन्द्रसूनोरभिमङ्गलार्थाः
सर्वस्य लोकस्य गिरः प्रहृष्टाः ॥ २.१५.४३ ॥
అక్కడ రాముని అభిషేక ఏర్పాట్లు చేస్తున్న ప్రజల ఆనందభరిత మాటలను అతను విన్నాడు; రాజకుమారుని శుభం కోరుతూ లోకమంతా సంతోషంగా పలికిన మాటలవి.
2.15.44
महेन्द्रसद्मप्रतिमं च वेश्म
रामस्य रम्यं मृगपक्षिजुष्टम्।
ददर्श मेरोरिव शृङ्गमुच्चं
विभ्राजमानं प्रभया सुमन्त्रः ॥ २.१५.४४ ॥
ఇంద్రుని భవనంతో సమానమైన, జింకలు పక్షులతో నిండిన, మేరు శిఖరంలా తన కాంతితో మెరిసే రాముని సుందర మందిరాన్ని సుమంత్రుడు చూశాడు.
2.15.45
उपस्थितैरञ्जलिकारिभिश्च
सोपायनैर्जानपदैर्जनैश्च।
कोट्या परार्धैश्च विमुक्तयानैः
समाकुलं द्वारपदं ददर्श ॥ २.१५.४५ ॥
చేతులు జోడించి నిలిచిన, కానుకలతో వచ్చిన గ్రామీణులు, జనులు, వాహనాల నుండి దిగిన కోట్ల కొలది అపారమైన ప్రజలతో నిండిన రాజభవన ద్వారాన్ని సుమంత్రుడు చూశాడు.
2.15.46
ततो महामेघमहीधराभं
प्रभिन्नमत्यङ्कुशमत्यसह्यम्।
रामोपवाह्यं रुचिरं ददर्श
शत्रुञ्जयं नागमुदग्रकायम् ॥ २.१५.४६ ॥
అప్పుడు సుమంత్రుడు, పెద్ద మేఘం లేదా పర్వతంలా, మదం కారుతూ, అంకుశానికీ లొంగని, అతి భయంకరమైన, రాముడు ఎక్కే, అందమైన, శత్రుజయి, ఎత్తైన దేహం గల ఏనుగును చూశాడు.
2.15.47
स्वलंकृतान् साश्वरथान् सकुञ्जरा-
नमात्यमुख्यांश्च ददर्श वल्लभान्।
व्यपोह्य सूतः सहितान् समन्ततः
समृद्धमन्तःपुरमाविवेश ह ॥ २.१५.४७ ॥
బాగా అలంకరించబడిన గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో, ప్రధాన మంత్రులను, ప్రియ సేవకులను చూసి, సారథి సుమంత్రుడు చుట్టూ ఉన్న వారందరినీ తప్పించుకుని సమృద్ధమైన అంతఃపురంలో ప్రవేశించాడు.
2.15.48
ततोऽद्रिकूटाचलमेघसंनिभं
महाविमानोपमवेश्मसंयुतम्।
अवार्यमाणः प्रविवेश सारथिः
प्रभूतरत्नं मकरो यथार्णवम् ॥ २.१५.४८ ॥
అప్పుడు సారథి సుమంత్రుడు, పర్వత శిఖరం లేదా మేఘం వంటి, మహా విమానాల వంటి భవనాలతో కూడిన ఆ మందిరంలో, రత్నాలు నిండిన సముద్రంలో మకరం ప్రవేశించినట్లు, అడ్డులేకుండా ప్రవేశించాడు.