വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.15.1
ते तु तां रजनीमुष्य ब्राह्मणा वेदपारगाः।
उपतस्थुरुपस्थानं सह राजपुरोहिताः ॥ २.१५.१ ॥
വേദപാരംഗതരായ ബ്രാഹ്മണരും രാജപുരോഹിതരും ആ രാത്രി കഴിച്ച് രാജസഭയിൽ എത്തി.
2.15.2
अमात्या बलमुख्याश्च मुख्या ये निगमस्य च।
राघवस्याभिषेकार्थे प्रीयमाणाः सुसंगताः ॥ २.१५.२ ॥
മന്ത്രിമാരും സേനാപ്രമുഖരും നഗരത്തിലെ പ്രമുഖരും രാഘവന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി സന്തോഷത്തോടെ ഒന്നിച്ചുകൂടി.
2.15.3
उदिते विमले सूर्ये पुष्ये चाभ्यागतेऽहनि।
लग्ने कर्कटके प्राप्ते जन्म रामस्य च स्थिते ॥ २.१५.३ ॥
നിർമ്മലനായ സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, പുഷ്യനക്ഷത്രം വന്ന ദിവസം, കർക്കടക ലഗ്നം ആയപ്പോൾ, രാമന്റെ ജന്മനക്ഷത്രവും സ്ഥിതിചെയ്യുമ്പോൾ.
2.15.4
अभिषेकाय रामस्य द्विजेन्द्रैरुपकल्पितम्।
काञ्चना जलकुम्भाश्च भद्रपीठं स्वलंकृतम् ॥ २.१५.४ ॥
രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ഒരുക്കിയ സ്വർണ്ണ ജലകുംഭങ്ങളും നന്നായി അലങ്കരിച്ച ഭദ്രപീഠവും.
2.15.5
रथश्च सम्यगास्तीर्णो भास्वता व्याघ्रचर्मणा।
गङ्गायमुनयोः पुण्यात् संगमादाहृतं जलम् ॥ २.१५.५ ॥
തിളങ്ങുന്ന പുലിത്തോലുകൊണ്ട് നന്നായി വിരിച്ച രഥവും, ഗംഗാ-യമുനാ പുണ്യസംഗമത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന ജലവും.
2.15.6
याश्चान्याः सरितः पुण्या ह्रदाः कूपाः सरांसि च।
प्राग्वहाश्चोर्ध्ववाहाश्च तिर्यग्वाहाश्च क्षीरिणः ॥ २.१५.६ ॥
മറ്റ് പുണ്യനദികളും, തടാകങ്ങളും, കിണറുകളും, കുളങ്ങളും, കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്നവയും, മുകളിലേക്കൊഴുകുന്നവയും, കുറുകെ ഒഴുകുന്നവയും, പാൽപോലെ വെള്ളമുള്ളവയും.
2.15.7
ताभ्यश्चैवाहृतं तोयं समुद्रेभ्यश्च सर्वशः।
क्षौद्रं दधि घृतं लाजा दर्भाः सुमनसः पयः ॥ २.१५.७ ॥
ആ നദികളിൽനിന്നും കുളങ്ങളിൽനിന്നും കിണറുകളിൽനിന്നും എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിൽനിന്നും വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു; തേൻ, തൈര്, നെയ്യ്, മലർ, ദർഭപ്പുല്ല്, പൂക്കൾ, പാൽ എന്നിവയും കൊണ്ടുവന്നു.
2.15.8
अष्टौ च कन्या रुचिरा मत्तश्च वरवारणः।
सजलाः क्षीरिभिश्छन्ना घटाः काञ्चनराजताः ॥ २.१५.८ ॥
എട്ടു സുന്ദരികളായ കന്യകമാരും ശ്രേഷ്ഠമായ ഒരു ആനയും ഉണ്ടായിരുന്നു; വെള്ളം നിറഞ്ഞ, പാലുള്ള ചില്ലകളാൽ മൂടിയ സ്വർണ്ണ, വെള്ളി കുടങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
2.15.9
पद्मोत्पलयुता भान्ति पूर्णाः परमवारिणा।
चन्द्रांशुविकचप्रख्यं पाण्डुरं रत्नभूषितम् ॥ २.१५.९ ॥
താമരയും നീലോത്പലവും ചേർന്ന, ശ്രേഷ്ഠമായ വെള്ളം നിറഞ്ഞ (കുടങ്ങൾ) ശോഭിച്ചു; ചന്ദ്രരശ്മിയിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾപോലെ വെളുത്തതും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായിരുന്നു.
2.15.10
सज्जं तिष्ठति रामस्य वालव्यजनमुत्तमम्।
चन्द्रमण्डलसंकाशमातपत्रं च पाण्डुरम् ॥ २.१५.१० ॥
രാമനുവേണ്ടി ഒരുക്കിവെച്ച ഉത്തമമായ ചാമരം നിൽക്കുന്നു; ചന്ദ്രമണ്ഡലംപോലെ വെളുത്ത കുടയുമുണ്ട്.
2.15.11
सज्जं द्युतिकरं श्रीमदभिषेकपुरस्सरम्।
पाण्डुरश्च वृषः सज्जः पाण्डुराश्वश्च संस्थितः ॥ २.१५.११ ॥
അഭിഷേകത്തിന് മുന്നിൽ നടക്കേണ്ട, പ്രകാശമുള്ള ശുഭവസ്തുക്കൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; വെളുത്ത കാളയും ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; വെളുത്ത കുതിരയും നിൽക്കുന്നു.
2.15.12
वादित्राणि च सर्वाणि वन्दिनश्च तथापरे।
इक्ष्वाकूणां यथा राज्ये सम्भ्रियेताभिषेचनम् ॥ २.१५.१२ ॥
എല്ലാ വാദ്യങ്ങളും മറ്റു സ്തുതിപാഠകരും ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ഇക്ഷ്വാകുക്കളുടെ രാജ്യത്ത് അഭിഷേകം എങ്ങനെ ഒരുക്കപ്പെടുമോ അതുപോലെ (ഇവിടെയും ഒരുക്കപ്പെടുന്നു).
2.15.13
तथाजातीयमादाय राजपुत्राभिषेचनम्।
ते राजवचनात् तत्र समवेता महीपतिम् ॥ २.१५.१३ ॥
അത്തരം രാജകുമാരാഭിഷേക സാമഗ്രികൾ കൊണ്ടുവന്ന്, രാജാവിന്റെ കൽപ്പനപ്രകാരം അവർ അവിടെ മഹീപതിയുടെ സമീപം ഒത്തുചേർന്നു.
2.15.14
अपश्यन्तोऽब्रुवन् को नु राज्ञो नः प्रतिवेदयेत्।
न पश्यामश्च राजानमुदितश्च दिवाकरः ॥ २.१५.१४ ॥
രാജാവിനെ കാണാതെ അവർ പറഞ്ഞു: "രാജാവിന്റെ വിവരം ഞങ്ങളെ ആര് അറിയിക്കും? ഞങ്ങൾ രാജാവിനെ കാണുന്നില്ല; സൂര്യനും ഉദിച്ചുകഴിഞ്ഞു."
2.15.16
यौवराज्याभिषेकश्च सज्जो रामस्य धीमतः।
अब्रवीत् तानिदं वाक्यं सुमन्त्रो राजसत्कृतः।
रामं राज्ञो नियोगेन त्वरया प्रस्थितो ह्यहम् ॥ २.१५.१६ ॥
ബുദ്ധിമാനായ രാമന്റെ യൗവരാജ്യാഭിഷേകം സജ്ജമായിരുന്നു. രാജാവിനാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട സുമന്ത്രൻ അവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "രാജാവിന്റെ കൽപ്പനപ്രകാരം ഞാൻ തിടുക്കത്തിൽ രാമന്റെ അടുത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു."
2.15.17
पूज्या राज्ञो भवन्तश्च रामस्य तु विशेषतः।
अयं पृच्छामि वचनात् सुखमायुष्मतामहम् ॥ २.१५.१७ ॥
നിങ്ങൾ രാജാവിനും, വിശേഷിച്ച് രാമനും ആദരണീയരാണ്. രാജാവിന്റെ കൽപ്പനപ്രകാരം ദീർഘായുസ്സുള്ളവരേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കുന്നു.
2.15.18
राज्ञः सम्प्रतिबुद्धस्य चानागमनकारणम्।
इत्युक्त्वान्तःपुरद्वारमाजगाम पुराणवित् ॥ २.१५.१८ ॥
രാജാവ് ഉണർന്നിട്ടില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വരാത്തതിന്റെ കാരണവും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, പുരാണങ്ങൾ അറിയുന്ന സുമന്ത്രൻ അന്തഃപുരദ്വാരത്തിലേക്ക് വന്നു.
2.15.19
सदा सक्तं च तद् वेश्म सुमन्त्रः प्रविवेश ह।
तुष्टावास्य तदा वंशं प्रविश्य स विशाम्पतेः ॥ २.१५.१९ ॥
എപ്പോഴും രാജാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആ മന്ദിരത്തിൽ സുമന്ത്രൻ പ്രവേശിച്ചു. പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ജനപതിയായ രാജാവിന്റെ വംശത്തെ അദ്ദേഹം സ്തുതിച്ചു.
2.15.20
शयनीयं नरेन्द्रस्य तदासाद्य व्यतिष्ठत।
सोऽत्यासाद्य तु तद् वेश्म तिरस्करणिमन्तरा ॥ २.१५.२० ॥
രാജാവിന്റെ ശയ്യയ്ക്കടുത്തെത്തി അവൻ നിന്നു. ആ മന്ദിരത്തിൽ തിരശ്ശീലയ്ക്കുള്ളിൽ അവൻ കൂടുതൽ അടുത്തുചെന്നു നിന്നു.
2.15.21
आशीर्भिर्गुणयुक्ताभिरभितुष्टाव राघवम्।
सोमसूर्यौ च काकुत्स्थ शिववैश्रवणावपि ॥ २.१५.२१ ॥
ഗുണസമ്പന്നമായ ആശിസ്സുകളാൽ അവൻ രാഘവനെ സ്തുതിച്ചു. ഹേ കാകുത്സ്ഥാ, ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും ശിവനെയും വൈശ്രവണനെയും കൂടി.
2.15.22
वरुणश्चाग्निरिन्द्रश्च विजयं प्रदिशन्तु ते।
गता भगवती रात्रिरहः शिवमुपस्थितम् ॥ २.१५.२२ ॥
വരുണനും അഗ്നിയും ഇന്ദ്രനും നിനക്ക് വിജയം നൽകട്ടെ. ഭഗവതിയായ രാത്രി കഴിഞ്ഞു; മംഗളകരമായ പകൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
2.15.23
बुद्ध्यस्व राजशार्दूल कुरु कार्यमनन्तरम्।
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च नैगमाश्चागतास्त्विह ॥ २.१५.२३ ॥
ഉണരുക, രാജശാർദൂല, അടുത്ത കർത്തവ്യം ചെയ്യുക. ബ്രാഹ്മണരും പ്രധാന സേനാനായകരും നഗരവ്യാപാരികളും ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
2.15.24
दर्शनं तेऽभिकांक्षन्ते प्रतिबुद्ध्यस्व राघव।
स्तुवन्तं तं तदा सूतं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम् ॥ २.१५.२४ ॥
അവർ നിന്റെ ദർശനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഹേ രാഘവാ, പൂർണ്ണമായി ഉണരുക. അപ്പോൾ മന്ത്രകോവിദനായ സാരഥി സുമന്ത്രനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് —
2.15.25
प्रतिबुद्ध्य ततो राजा इदं वचनमब्रवीत्।
राममानय सूतेति यदस्यभिहितो मया ॥ २.१५.२५ ॥
അപ്പോൾ ഉണർന്ന രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "ഹേ സാരഥീ, രാമനെ കൊണ്ടുവരൂ" എന്ന് ഞാൻ ഇവനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ.
2.15.26
किमिदं कारणं येन ममाज्ञा प्रतिवाह्यते।
न चैव सम्प्रसुप्तोऽहमानयेहाशु राघवम् ॥ २.१५.२६ ॥
എന്റെ കല്പന എന്തുകൊണ്ട് അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു? ഞാൻ ഗാഢനിദ്രയിലല്ല; രാഘവനെ വേഗം ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരിക.
2.15.27
स राजवचनं श्रुत्वा शिरसा प्रतिपूज्य तम् ॥ २.१५.२७ ॥
ആ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശിരസ്സ് നമിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച്.
2.15.28
निर्जगाम नृपावासान्मन्यमानः प्रियं महत्।
प्रपन्नो राजमार्गं च पताकाध्वजशोभितम् ॥ २.१५.२८ ॥
രാജഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, അതൊരു വലിയ ശുഭവാർത്തയെന്ന് കരുതി; കൊടികളാലും പതാകകളാലും അലങ്കരിച്ച രാജവീഥിയിലെത്തി.
2.15.29
हृष्टः प्रमुदितः सूतो जगामाशु विलोकयन्।
स सूतस्तत्र शुश्राव रामाधिकरणाः कथाः ॥ २.१५.२९ ॥
സന്തോഷിതനും ആഹ്ലാദഭരിതനുമായ സാരഥി ചുറ്റും നോക്കി വേഗം നടന്നു. അവിടെ അവൻ രാമനെക്കുറിച്ചുള്ള സംസാരങ്ങൾ കേട്ടു.
2.15.30
अभिषेचनसंयुक्ताः सर्वलोकस्य हृष्टवत्।
ततो ददर्श रुचिरं कैलाससदृशप्रभम् ॥ २.१५.३० ॥
എല്ലാ ജനങ്ങളുടെയും അഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സന്തോഷവാർത്തകൾ (അവൻ കേട്ടു). പിന്നീട് കൈലാസത്തിനൊത്ത തേജസ്സുള്ള മനോഹരമായ (മാളിക) അവൻ കണ്ടു.
2.15.31
रामवेश्म सुमन्त्रस्तु शक्रवेश्मसमप्रभम्।
महाकपाटपिहितं वितर्दिशतशोभितम् ॥ २.१५.३१ ॥
സുമന്ത്രൻ രാമന്റെ മാളിക കണ്ടു; അത് ഇന്ദ്രഭവനത്തിന് തുല്യം ശോഭയുള്ളതായിരുന്നു, വലിയ കവാടങ്ങളാൽ അടയ്ക്കപ്പെട്ടതും നൂറുകണക്കിന് തട്ടുകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
2.15.32
काञ्चनप्रतिमैकाग्रं मणिविद्रुमतोरणम्।
शारदाभ्रघनप्रख्यं दीप्तं मेरुगुहासमम् ॥ २.१५.३२ ॥
അത് സ്വർണ്ണ പ്രഭയോടെ, ഏകശിഖരത്തോടെ, രത്നങ്ങളും പവിഴങ്ങളും ചേർന്ന തോരണങ്ങളോടെ നിന്നു; ശരത്കാലത്തിലെ നിബിഡമേഘങ്ങൾപോലെ തിളങ്ങി, മേരുവിന്റെ ഗുഹപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
2.15.33
मणिभिर्वरमाल्यानां सुमहद्भिरलंकृतम्।
मुक्तामणिभिराकीर्णं चन्दनागुरुभूषितम् ॥ २.१५.३३ ॥
അത് ശ്രേഷ്ഠമായ മാലകളിലെ വലിയ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; മുത്തുകളും രത്നങ്ങളും വിതറപ്പെട്ടതും ചന്ദനവും അകിലും കൊണ്ട് അണിയിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
2.15.34
गन्धान् मनोज्ञान् विसृजद् दार्दुरं शिखरं यथा।
सारसैश्च मयूरैश्च विनदद्भिर्विराजितम् ॥ २.१५.३४ ॥
അത് മനോഹരമായ സുഗന്ധം പരത്തി, ദാർദുര പർവതശിഖരംപോലെ; കൊക്കുകളും മയിലുകളും ശബ്ദിച്ച് അതിനെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
2.15.35
सुकृतेहामृगाकीर्णमुत्कीर्णं भक्तिभिस्तथा।
मनश्चक्षुश्च भूतानामाददत् तिग्मतेजसा ॥ २.१५.३५ ॥
അത് നന്നായി ഒരുക്കിയ മൃഗരൂപങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും, മനോഹരമായ ശില്പവേലയാൽ കൊത്തപ്പെട്ടും നിന്നു; തീക്ഷ്ണമായ പ്രഭകൊണ്ട് ജീവികളുടെ മനസ്സും കണ്ണും കവർന്നു.
2.15.36
चन्द्रभास्करसंकाशं कुबेरभवनोपमम्।
महेन्द्रधामप्रतिमं नानापक्षिसमाकुलम् ॥ २.१५.३६ ॥
അത് ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർക്ക് തുല്യമായി, കുബേരഭവനംപോലെ, ഇന്ദ്രധാമംപോലെ; വിവിധ പക്ഷികളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
2.15.37
मेरुशृङ्गसमं सूतो रामवेश्म ददर्श ह।
उपस्थितैः समाकीर्णं जनैरञ्जलिकारिभिः ॥ २.१५.३७ ॥
മേരുശിഖരംപോലെയുള്ള രാമന്റെ ഭവനം സൂതൻ കണ്ടു; അഞ്ജലി കൂപ്പി നിന്ന ജനങ്ങളാൽ അത് നിറഞ്ഞിരുന്നു.
2.15.38
उपादाय समाक्रान्तैस्तदा जानपदैर्जनैः।
रामाभिषेकसुमुखैरुन्मुखैः समलंकृतम् ॥ २.१५.३८ ॥
അപ്പോൾ നഗരവാസികളും നാട്ടുകാരും തിങ്ങിനിറഞ്ഞിരുന്നു; രാമാഭിഷേകവാർത്തയാൽ മുഖം വിടർന്ന അവർ ആകാംക്ഷയോടെ മുകളിലേക്ക് നോക്കിനിന്നു; ആ ഭവനം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
2.15.39
महामेघसमप्रख्यमुदग्रं सुविराजितम्।
नानारत्नसमाकीर्णं कुब्जकैरपि चावृतम् ॥ २.१५.३९ ॥
അത് മഹാമേഘം പോലെ ഉയർന്നതും അതിശോഭയുള്ളതും പലവിധ രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും കൂനികളായ സേവകരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
2.15.40
स वाजियुक्तेन रथेन सारथिः
समाकुलं राजकुलं विराजयन्।
वरूथिना राजगृहाभिपातिना
पुरस्य सर्वस्य मनांसि हर्षयन् ॥ २.१५.४० ॥
ആ സാരഥി കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥത്തിൽ, കാവൽസേനയോടൊപ്പം രാജമന്ദിരത്തിലേക്കു കടന്നു, തിങ്ങിനിറഞ്ഞ രാജകുലത്തെ പ്രകാശിപ്പിച്ചും നഗരത്തിലെ എല്ലാവരുടെയും മനസ്സുകളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചും കൊണ്ടു മുന്നേറി.
2.15.41
ततः समासाद्य महाधनं महत्
प्रहृष्टरोमा स बभूव सारथिः।
मृगैर्मयूरैश्च समाकुलोल्बणं
गृहं वरार्हस्य शचीपतेरिव ॥ २.१५.४१ ॥
പിന്നെ ആ മഹാസമ്പത്തുള്ള ഭവനത്തിലെത്തിയപ്പോൾ സാരഥി സന്തോഷത്താൽ രോമാഞ്ചമണിഞ്ഞു. മാനുകളും മയിലുകളും നിറഞ്ഞ അത്, ശചീപതിയായ ഇന്ദ്രന് യോഗ്യമായ ഉത്തമഗൃഹം പോലെ തോന്നി.
2.15.42
स तत्र कैलासनिभाः स्वलंकृताः
प्रविश्य कक्ष्यास्त्रिदशालयोपमाः।
प्रियान् वरान् राममते स्थितान् बहून्
व्यपोह्य शुद्धान्तमुपस्थितौ रथी ॥ २.१५.४२ ॥
അവിടെ ആ രഥി കൈലാസം പോലെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ദേവലോകം പോലുള്ള മുറികളിൽ കടന്ന്, രാമനോട് ഭക്തിയോടെ നിന്ന പ്രിയരും ശ്രേഷ്ഠരുമായ പലരെയും മാറ്റി അന്തഃപുരത്തിനടുത്തെത്തി.
2.15.43
स तत्र शुश्राव च हर्षयुक्ता
रामाभिषेकार्थकृतां जनानाम्।
नरेन्द्रसूनोरभिमङ्गलार्थाः
सर्वस्य लोकस्य गिरः प्रहृष्टाः ॥ २.१५.४३ ॥
അവിടെ രാമാഭിഷേകത്തിന് ഒരുക്കം ചെയ്യുന്ന ജനങ്ങളുടെ സന്തോഷഭരിതമായ വാക്കുകൾ അവൻ കേട്ടു; രാജകുമാരന്റെ മംഗളത്തിനായി ഉയർന്ന, ലോകമെങ്ങും സന്തോഷിച്ച വാക്കുകളായിരുന്നു അവ.
2.15.44
महेन्द्रसद्मप्रतिमं च वेश्म
रामस्य रम्यं मृगपक्षिजुष्टम्।
ददर्श मेरोरिव शृङ्गमुच्चं
विभ्राजमानं प्रभया सुमन्त्रः ॥ २.१५.४४ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ കൊട്ടാരത്തിനു തുല്യവും മാനുകളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞതും മേരുവിന്റെ ഉന്നത ശിഖരം പോലെ തന്റെ പ്രഭയാൽ തിളങ്ങുന്നതുമായ രാമന്റെ മനോഹര ഭവനം സുമന്ത്രൻ കണ്ടു.
2.15.45
उपस्थितैरञ्जलिकारिभिश्च
सोपायनैर्जानपदैर्जनैश्च।
कोट्या परार्धैश्च विमुक्तयानैः
समाकुलं द्वारपदं ददर्श ॥ २.१५.४५ ॥
കൈകൂപ്പി നിന്നവരും കാഴ്ചവസ്തുക്കളുമായി വന്ന നാട്ടുകാരും മറ്റു ജനങ്ങളും വാഹനങ്ങളിൽ നിന്നിറങ്ങിയ കോടിക്കണക്കിനാളുകളും നിറഞ്ഞ കൊട്ടാരവാതിൽ സുമന്ത്രൻ കണ്ടു.
2.15.46
ततो महामेघमहीधराभं
प्रभिन्नमत्यङ्कुशमत्यसह्यम्।
रामोपवाह्यं रुचिरं ददर्श
शत्रुञ्जयं नागमुदग्रकायम् ॥ २.१५.४६ ॥
പിന്നെ മഹാമേഘമോ പർവതമോ പോലെയുള്ളതും മദം ഒഴുകുന്നതും അങ്കുശത്തിനുപോലും അടക്കാനാകാത്തതും അതിദുസ്സഹവുമായ, രാമൻ കയറുന്ന, സുന്ദരനും ശത്രുജയിയും ഉയർന്ന ദേഹവുമുള്ള ആനയെ സുമന്ത്രൻ കണ്ടു.
2.15.47
स्वलंकृतान् साश्वरथान् सकुञ्जरा-
नमात्यमुख्यांश्च ददर्श वल्लभान्।
व्यपोह्य सूतः सहितान् समन्ततः
समृद्धमन्तःपुरमाविवेश ह ॥ २.१५.४७ ॥
നന്നായി അലങ്കരിച്ച കുതിരകളെയും രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും പ്രധാന അമാത്യന്മാരെയും പ്രിയജനങ്ങളെയും കണ്ട സാരഥി സുമന്ത്രൻ, ചുറ്റുമുള്ളവരെയെല്ലാം മാറ്റി സമൃദ്ധമായ അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.15.48
ततोऽद्रिकूटाचलमेघसंनिभं
महाविमानोपमवेश्मसंयुतम्।
अवार्यमाणः प्रविवेश सारथिः
प्रभूतरत्नं मकरो यथार्णवम् ॥ २.१५.४८ ॥
പിന്നെ പർവതശിഖരമോ മേഘമോ പോലെയും മഹാവിമാനങ്ങൾക്കു തുല്യമായ ഭവനങ്ങളോടുകൂടിയതുമായ ആ മന്ദിരത്തിൽ, രത്നസമൃദ്ധമായ സമുദ്രത്തിൽ മകരം കടക്കുന്നതുപോലെ സാരഥി സുമന്ത്രൻ തടസ്സമില്ലാതെ പ്രവേശിച്ചു.