Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।
हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः ॥ २.२.१ ॥
Entonces el señor de la tierra, habiendo convocado a toda la asamblea, pronunció estas palabras beneficiosas, alegres y célebres.
2.2.2
दुन्दुभिस्वरकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना।
स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन् ॥ २.२.२ ॥
Con una voz profunda y resonante, semejante al sonido de un tambor de guerra, el rey habló, retumbando como una nube.
2.2.3
राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च।
उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान् ॥ २.२.३ ॥
Con una voz dotada de marcas reales, encantadora, incomparable y llena de sentimiento, el rey habló a los reyes.
2.2.4
विदितं भवतामेतद् यथा मे राज्यमुत्तमम्।
पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैः सुतवत् परिपालितम् ॥ २.२.४ ॥
Vosotros sabéis que este excelente reino mío fue protegido como si fueran hijos por mis antepasados, los mejores de los reyes.
2.2.5
सोऽहमिक्ष्वाकुभिः सर्वैर्नरेन्द्रैः प्रतिपालितम्।
श्रेयसा योक्तुमिच्छामि सुखार्हमखिलं जगत् ॥ २.२.५ ॥
Yo, que fui protegido por todos los reyes de la estirpe de Ikṣvāku, deseo unir a la prosperidad a todo este mundo digno de felicidad.
2.2.6
मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता।
प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः ॥ २.२.६ ॥
Siguiendo el camino trazado por mis antecesores, yo también he protegido siempre a mis súbditos con vigilancia, según mis fuerzas.
2.2.7
इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।
पाण्डुरस्यातपत्रस्य च्छायायां जरितं मया ॥ २.२.७ ॥
Este cuerpo, que ha recorrido el mundo entero por el bien de todos, se ha desgastado a la sombra del blanco parasol.
2.2.8
प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।
जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये ॥ २.२.८ ॥
Habiendo alcanzado muchos miles de años de vida, deseo ahora el descanso para este cuerpo gastado.
2.2.9
राजप्रभावजुष्टां च दुर्वहामजितेन्द्रियैः।
परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन् ॥ २.२.९ ॥
Cargando el pesado yugo del dharma, pesado y difícil de soportar para los que no dominan sus sentidos, lleno de la majestad de la realeza, estoy agotado de llevar el peso del mundo.
2.2.10
सोऽहं विश्राममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।
संनिकृष्टानिमान् सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान् ॥ २.२.१० ॥
Por eso, habiendo hecho rey a mi hijo para el bien del pueblo, deseo descansar, tras obtener el consentimiento de todos estos excelsos brahmanes que están cerca.
2.2.11
अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैः श्रेष्ठो ममात्मजः।
पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरंजयः ॥ २.२.११ ॥
Mi hijo Rāma, aunque nacido después de mí, es el mejor en todas las cualidades; es igual a Indra en valor y es conquistador de ciudades enemigas.
2.2.12
तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।
यौवराज्ये नियोक्तास्मि प्रातः पुरुषपुङ्गवम् ॥ २.२.१२ ॥
Como la luna unida a la constelación Puṣya, a aquel mejor de los hombres, el más excelso entre los sostenedores del dharma, lo nombraré mañana por la mañana príncipe heredero.
2.2.13
अनुरूपः स वो नाथो लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मणाग्रजः।
त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम् ॥ २.२.१३ ॥
Él, hermano mayor de Lakṣmaṇa, glorioso y apropiado, es vuestro señor; con tal señor, incluso los tres mundos estarían mejor protegidos.
2.2.14
अनेन श्रेयसा सद्यः संयोक्ष्येऽहमिमां महीम्।
गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन् निवेश्य वै ॥ २.२.१४ ॥
Con esta bendición uniré de inmediato esta tierra; y habiendo puesto la carga en aquel hijo, ciertamente quedaré libre de aflicciones.
2.2.15
यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।
भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम् ॥ २.२.१५ ॥
Este propósito apropiado lo he meditado bien; que vosotros lo aprobéis. ¿O cómo debo llevarlo a cabo?
2.2.16
यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद् विचिन्त्यताम्।
अन्या मध्यस्थचिन्ता तु विमर्दाभ्यधिकोदया ॥ २.२.१६ ॥
Aunque este es mi deseo, que se considere también otro asunto beneficioso; el pensamiento del mediador imparcial es distinto, y su surgimiento supera al mero conflicto en prosperidad.
2.2.17
वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः ॥ २.२.१७ ॥
Como los pavos reales que rugen ante una gran nube cargada de lluvia, resonaron.
2.2.18
स्निग्धोऽनुनादः संजज्ञे ततो हर्षसमीरितः।
जनौघोद्घुष्टसंनादो मेदिनीं कम्पयन्निव ॥ २.२.१८ ॥
Entonces surgió un eco suave, agitado por la alegría; el clamor elevado de la multitud parecía hacer temblar la tierra.
2.2.19
तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च पौरजानपदैः सह ॥ २.२.१९ ॥
Comprendiendo plenamente la intención de aquel que conoce el dharma y el artha, los brahmanes, los jefes del ejército, los habitantes de la ciudad y del campo se reunieron juntos.
2.2.20
समेत्य ते मन्त्रयितुं समतागतबुद्धयः।
ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम् ॥ २.२.२० ॥
Reunidos para deliberar, con sus mentes unánimes, tras meditar en sus corazones, hablaron al anciano rey Daśaratha.
2.2.21
अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।
स रामं युवराजानमभिषिञ्चस्व पार्थिवम् ॥ २.२.२१ ॥
Tú, oh rey, eres anciano, de muchos miles de años. Por tanto, corona a Rāma como príncipe heredero, oh rey.
2.2.22
इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।
गजेन महता यान्तं रामं छत्रावृताननम् ॥ २.२.२२ ॥
Deseamos ver al de grandes brazos, Rāma, héroe de los Raghu, de gran fuerza, cabalgando un gran elefante, con el rostro protegido por un parasol.
2.2.23
अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.२.२३ ॥
Como si no supiera, deseando saber, pronunció estas palabras.
2.2.24
श्रुत्वैतद् वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।
राजानः संशयोऽयं मे तदिदं ब्रूत तत्त्वतः ॥ २.२.२४ ॥
Al oír estas palabras vuestras, de que deseáis a Rāghava como mi señor, oh reyes, tengo una duda. Decidme esto con verdad.
2.2.25
कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।
भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं महाबलम् ॥ २.२.२५ ॥
Mientras yo gobierno la tierra con dharma, ¿por qué deseáis ver al príncipe heredero, de gran fuerza?
2.2.26
ते तमूचुर्महात्मानः पौरजानपदैः सह।
बहवो नृप कल्याणगुणाः सन्ति सुतस्य ते ॥ २.२.२६ ॥
Aquellos hombres magnánimos, junto con los habitantes de la ciudad y del campo, le dijeron: "Oh rey, tu hijo posee muchas virtudes auspiciosas."
2.2.27
गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।
प्रियानानन्दनान् कृत्स्नान् प्रवक्ष्यामोऽद्य तान्शृणु ॥ २.२.२७ ॥
Oh rey, hoy declararemos todas las virtudes queridas y alegres de tu hijo, virtuoso, semejante a un dios y sabio; escucha.
2.2.28
दिव्यैर्गुणैः शक्रसमो रामः सत्यपराक्रमः।
इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशाम्पते ॥ २.२.२८ ॥
Rāma, igual a Indra en cualidades divinas, es de verdadero valor; oh señor del pueblo, él supera a todos los Ikṣvākus.
2.2.29
रामः सत्पुरुषो लोके सत्यः सत्यपरायणः।
साक्षाद् रामाद् विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह ॥ २.२.२९ ॥
Rāma es un hombre bueno en el mundo, veraz y devoto de la verdad; de Rāma mismo, el dharma también, junto con Śrī, nunca se separa.
2.2.30
प्रजासुखत्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।
बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः ॥ २.२.३० ॥
En dar alegría al pueblo es como la luna; en la virtud de la paciencia, como la tierra; en intelecto, igual a Bṛhaspati; y en valor, verdaderamente igual al señor de Śacī (Indra).
2.2.31
धर्मज्ञः सत्यसंधश्च शीलवाननसूयकः।
क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः ॥ २.२.३१ ॥
Conocía el dharma, era firme en su juramento de verdad, de buen carácter, libre de envidia, paciente, consolador, amable, agradecido y dueño de sus sentidos.
2.2.32
मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः ॥ २.२.३२ ॥
Rāghava era mudo y de mente firme, siempre benévolo y libre de envidia, hablaba con afecto a todos los seres y decía la verdad.
2.2.33
बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।
तेनास्येहातुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते ॥ २.२.३३ ॥
Sirve a los ancianos muy versados y a los brahmanes; por ello aquí crecen su incomparable fama, gloria y esplendor.
2.2.34
देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।
सम्यग् विद्याव्रतस्नातो यथावत् साङ्गवेदवित् ॥ २.२.३४ ॥
Es diestro en todas las armas de dioses, asuras y hombres; plenamente bañado en el voto del saber, conoce los Vedas con sus miembros como corresponde.
2.2.35
गान्धर्वे च भुवि श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः।
कल्याणाभिजनः साधुरदीनात्मा महामतिः ॥ २.२.३५ ॥
En la tierra era el primero incluso en las artes gandharva; era el hermano mayor de Bharata, nacido de un linaje auspicioso, bueno, de espíritu no abatido y de gran intelecto.
2.2.36
द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।
यदा व्रजति संग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा ॥ २.२.३६ ॥
Fue bien instruido por los mejores de los dos nacidos, diestros en dharma y artha; cuando marcha a la batalla por una aldea o una ciudad,
2.2.37
गत्वा सौमित्रिसहितो नाविजित्य निवर्तते।
संग्रामात् पुनरागत्य कुञ्जरेण रथेन वा ॥ २.२.३७ ॥
Habiendo marchado junto a Saumitri, no regresa sin haber vencido; volviendo de la batalla, llega en elefante o en carro.
2.2.38
पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।
पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च ॥ २.२.३८ ॥
Siempre pregunta por el bienestar de los ciudadanos como si fueran sus propios parientes, y también por sus hijos, los fuegos sagrados, sus esposas y el séquito de sirvientes y discípulos.
2.2.39
निखिलेनानुपूर्व्या च पिता पुत्रानिवौरसान्।
शुश्रूषन्ते च वः शिष्याः कच्चिद् वर्मसु दंशिताः ॥ २.२.३९ ॥
Como un padre cuida plenamente y en orden a sus propios hijos, ¿sirven ustedes a sus discípulos? ¿Están preparados, con armadura y equipados?
2.2.40
व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः ॥ २.२.४० ॥
En las desgracias de los hombres se entristece profundamente.
2.2.41
उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।
सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ॥ २.२.४१ ॥
En todas las festividades se regocija como un padre. Es veraz, gran arquero, servidor de los ancianos y dueño de sus sentidos.
2.2.42
स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मनाश्रितः।
सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्यकथारुचिः ॥ २.२.४२ ॥
Habla primero con una sonrisa, se acoge por completo al dharma, aconseja rectamente lo que es bueno y no gusta de conversaciones polémicas.
2.2.43
उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।
सुभ्रूरायतताम्राक्षः साक्षाद् विष्णुरिव स्वयम् ॥ २.२.४३ ॥
Un orador hábil que responde punto por punto, como el propio Vācaspati; de hermosas cejas y largos ojos rojizos, es como el mismísimo Viṣṇu en persona.
2.2.44
रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।
प्रजापालनसंयुक्तो न रागोपहतेन्द्रियः ॥ २.२.४४ ॥
Este Rāma, deleite del mundo, dotado de valor, fuerza y pericia, dedicado a proteger a sus súbditos, cuyos sentidos no están corrompidos por la pasión.
2.2.45
शक्तस्त्रैलोक्यमप्येष भोक्तुं किं नु महीमिमाम्।
नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन ॥ २.२.४५ ॥
Él es capaz de disfrutar incluso de los tres mundos; ¿qué decir de esta tierra? Su ira o su favor nunca son en vano.
2.2.46
हन्त्येष नियमाद् वध्यानवध्येषु न कुप्यति।
युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति ॥ २.२.४६ ॥
Según la norma, castiga solo a quienes merecen la muerte, y no se enfada con quienes no deben ser muertos; y cuando se alegra y se complace con alguien, lo colma de riquezas.
2.2.47
दान्तैः सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैर्नृणाम्।
गुणैर्विरोचते रामो दीप्तः सूर्य इवांशुभिः ॥ २.२.४७ ॥
Dueño de sí, amado por todos los súbditos, que suscita afecto en los hombres, Rāma resplandece por sus cualidades, como el sol ardiente con sus rayos.
2.2.48
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।
लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी ॥ २.२.४८ ॥
A aquel Rāma, dotado de tales cualidades, de verdadero valor, semejante a los guardianes de los mundos, a ese señor la tierra lo deseó.
2.2.49
वत्सः श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्यासौ तव राघवः।
दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव कश्यपः ॥ २.२.४९ ॥
Hijo mío, por buena fortuna ha nacido para tu bien este Rāghava. Por buena fortuna este hijo está dotado de las cualidades de un hijo, como Kaśyapa lo fue con Marīci.
2.2.50
बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः।
देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च ॥ २.२.५० ॥
La fuerza, la salud y la larga vida de Rāma, el de alma conocida, son (las mejores) entre dioses, asuras y hombres, y también entre gandharvas y serpientes.
2.2.51
आशंसते जनः सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा।
आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः ॥ २.२.५१ ॥
Todo el pueblo del reino y de la excelsa ciudad, tanto los de dentro como los de fuera, los habitantes de la ciudad y del campo, lo desea.
2.2.52
स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातः समाहिताः।
सर्वा देवान्नमस्यन्ति रामस्यार्थे मनस्विनः।
तेषां तद् याचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम् ॥ २.२.५२ ॥
Mujeres ancianas y jóvenes, por la mañana y por la tarde, con mente concentrada, todas las mujeres de noble corazón se inclinan ante los dioses por Rāma. Oh dios, que su súplica se cumpla por tu gracia.
2.2.53
राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम् ॥ २.२.५३ ॥
Rāma, oscuro como un loto azul, destructor de todos los enemigos, el hijo del mejor de los reyes; queremos verlo establecido en el cargo de príncipe heredero.
2.2.54
तं देवदेवोपममात्मजं ते
सर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।
हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टं
मुदाभिषेक्तुं वरद त्वमर्हसि ॥ २.२.५४ ॥
Tu hijo, semejante al dios de los dioses, dedicado al bien de todos los mundos, querido por los generosos: por nuestro bien, pronto y con alegría, te corresponde ungirlo, oh otorgador de dones.