ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।
हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः ॥ २.२.१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਚਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ।
2.2.2
दुन्दुभिस्वरकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना।
स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन् ॥ २.२.२ ॥
ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਗੂੰਜਦੀ ਵੱਡੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ।
2.2.3
राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च।
उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान् ॥ २.२.३ ॥
ਰਾਜਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੁੰਦਰ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਰਸਭਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.2.4
विदितं भवतामेतद् यथा मे राज्यमुत्तमम्।
पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैः सुतवत् परिपालितम् ॥ २.२.४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਰਾਜ ਮੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ ਹੈ।
2.2.5
सोऽहमिक्ष्वाकुभिः सर्वैर्नरेन्द्रैः प्रतिपालितम्।
श्रेयसा योक्तुमिच्छामि सुखार्हमखिलं जगत् ॥ २.२.५ ॥
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਮੈਂ, ਸੁਖ ਦੇ ਯੋਗ ਇਸ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
2.2.6
मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता।
प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः ॥ २.२.६ ॥
ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਜਾ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।
2.2.7
इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।
पाण्डुरस्यातपत्रस्य च्छायायां जरितं मया ॥ २.२.७ ॥
ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵਿਚਰਦਿਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਛਤਰ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਜਰਜਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
2.2.8
प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।
जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये ॥ २.२.८ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਪਾ ਕੇ ਜੀਵੇ ਇਸ ਜਰਜਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
2.2.9
राजप्रभावजुष्टां च दुर्वहामजितेन्द्रियैः।
परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन् ॥ २.२.९ ॥
ਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਜਿਤੇਂਦਰੀਆਂ ਲਈ ਅਸਹਿ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਾਰੀ ਧਰਮ-ਬੋਝ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
2.2.10
सोऽहं विश्राममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।
संनिकृष्टानिमान् सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान् ॥ २.२.१० ॥
ਇਸ ਲਈ ਪਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ।
2.2.11
अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैः श्रेष्ठो ममात्मजः।
पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरंजयः ॥ २.२.११ ॥
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਬਾਅਦ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਬਲ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
2.2.12
तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।
यौवराज्ये नियोक्तास्मि प्रातः पुरुषपुङ्गवम् ॥ २.२.१२ ॥
ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਾਂਗਾ।
2.2.13
अनुरूपः स वो नाथो लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मणाग्रजः।
त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम् ॥ २.२.१३ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗ ਸੁਆਮੀ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹੋਰ ਸਨਾਥ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
2.2.14
अनेन श्रेयसा सद्यः संयोक्ष्येऽहमिमां महीम्।
गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन् निवेश्य वै ॥ २.२.१४ ॥
ਇਸ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕਲੇਸ਼ ਰਹਿਤ ਹੋਵਾਂਗਾ।
2.2.15
यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।
भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम् ॥ २.२.१५ ॥
ਮੈਂ ਇਹ ਯੋਗ ਮਕਸਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿਓ। ਜਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ?
2.2.16
यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद् विचिन्त्यताम्।
अन्या मध्यस्थचिन्ता तु विमर्दाभ्यधिकोदया ॥ २.२.१६ ॥
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸੋਚੀ ਜਾਵੇ; ਵਿਚੋਲੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੈ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਨਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
2.2.17
वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः ॥ २.२.१७ ॥
ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਹਾਂ ਮੇਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗਰਜਦੇ ਮੋਰਾਂ ਵਾਂਗ (ਉਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜ ਉੱਠੇ)।
2.2.18
स्निग्धोऽनुनादः संजज्ञे ततो हर्षसमीरितः।
जनौघोद्घुष्टसंनादो मेदिनीं कम्पयन्निव ॥ २.२.१८ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠੀ ਇੱਕ ਮਿੱਠੀ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਉੱਚੇ ਜੈਕਾਰੇ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
2.2.19
तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च पौरजानपदैः सह ॥ २.२.१९ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਨਗਰ ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
2.2.20
समेत्य ते मन्त्रयितुं समतागतबुद्धयः।
ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम् ॥ २.२.२० ॥
ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਮਤ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਬੁੱਢੇ ਰਾਜੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
2.2.21
अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।
स रामं युवराजानमभिषिञ्चस्व पार्थिवम् ॥ २.२.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਯੁਵਰਾਜ ਰਾਮ ਦਾ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
2.2.22
इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।
गजेन महता यान्तं रामं छत्रावृताननम् ॥ २.२.२२ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ, ਰਘੁਵੀਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਛਤਰੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
2.2.23
अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.२.२३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.2.24
श्रुत्वैतद् वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।
राजानः संशयोऽयं मे तदिदं ब्रूत तत्त्वतः ॥ २.२.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੋ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
2.2.25
कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।
भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं महाबलम् ॥ २.२.२५ ॥
ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਬਲੀ ਯੁਵਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
2.2.26
ते तमूचुर्महात्मानः पौरजानपदैः सह।
बहवो नृप कल्याणगुणाः सन्ति सुतस्य ते ॥ २.२.२६ ॥
ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਪਦਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਗੁਣ ਹਨ।"
2.2.27
गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।
प्रियानानन्दनान् कृत्स्नान् प्रवक्ष्यामोऽद्य तान्शृणु ॥ २.२.२७ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਗੁਣਵਾਨ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਗੁਣ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਦੱਸਾਂਗੇ; ਸੁਣੋ।
2.2.28
दिव्यैर्गुणैः शक्रसमो रामः सत्यपराक्रमः।
इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशाम्पते ॥ २.२.२८ ॥
ਦਿਵ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਰਾਮ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
2.2.29
रामः सत्पुरुषो लोके सत्यः सत्यपरायणः।
साक्षाद् रामाद् विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह ॥ २.२.२९ ॥
ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਤਪੁਰਸ਼ ਹੈ, ਸੱਚਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ; ਸਾਖਿਆਤ ਰਾਮ ਤੋਂ ਧਰਮ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
2.2.30
प्रजासुखत्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।
बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः ॥ २.२.३० ॥
ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ; ਖਿਮਾ-ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ; ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ ਸਾਖਿਆਤ ਸ਼ਚੀਪਤੀ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਮਾਨ।
2.2.31
धर्मज्ञः सत्यसंधश्च शीलवाननसूयकः।
क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः ॥ २.२.३१ ॥
ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚੇ ਪ੍ਰਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਖਿਮਾਸ਼ੀਲ, ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕੋਮਲ, ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
2.2.32
मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः ॥ २.२.३२ ॥
ਰਾਘਵ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
2.2.33
बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।
तेनास्येहातुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते ॥ २.२.३३ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਕੀਰਤੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਧਦਾ ਹੈ।
2.2.34
देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।
सम्यग् विद्याव्रतस्नातो यथावत् साङ्गवेदवित् ॥ २.२.३४ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਵਿੱਦਿਆ-ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾਤੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
2.2.35
गान्धर्वे च भुवि श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः।
कल्याणाभिजनः साधुरदीनात्मा महामतिः ॥ २.२.३५ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵਿੱਦਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ; ਭਰਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ; ਸ਼ੁਭ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਸਾਧੂ, ਦੀਨਤਾ ਰਹਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਮਤੀ ਸਨ।
2.2.36
द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।
यदा व्रजति संग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा ॥ २.२.३६ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਏ ਗਏ; ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
2.2.37
गत्वा सौमित्रिसहितो नाविजित्य निवर्तते।
संग्रामात् पुनरागत्य कुञ्जरेण रथेन वा ॥ २.२.३७ ॥
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦੇ; ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਰੱਥ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
2.2.38
पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।
पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च ॥ २.२.३८ ॥
ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸੁਆਣੀ ਆਪਣੇ ਸਕੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਗਨੀਆਂ, ਪਤਨੀਆਂ, ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਚੇਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ।
2.2.39
निखिलेनानुपूर्व्या च पिता पुत्रानिवौरसान्।
शुश्रूषन्ते च वः शिष्याः कच्चिद् वर्मसु दंशिताः ॥ २.२.३९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਚੇਲੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਕਵਚ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?
2.2.40
व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः ॥ २.२.४० ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.2.41
उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।
सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ॥ २.२.४१ ॥
ਸਾਰੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
2.2.42
स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मनाश्रितः।
सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्यकथारुचिः ॥ २.२.४२ ॥
ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ; ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ। ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਸਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਝਗੜਾਲੂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ।
2.2.43
उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।
सुभ्रूरायतताम्राक्षः साक्षाद् विष्णुरिव स्वयम् ॥ २.२.४३ ॥
ਇੱਕ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬੁਲਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਚਸਪਤੀ; ਸੁੰਦਰ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਖਾਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਂਗ।
2.2.44
रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।
प्रजापालनसंयुक्तो न रागोपहतेन्द्रियः ॥ २.२.४४ ॥
ਇਹ ਰਾਮ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਸ਼ੌਰਜ, ਵੀਰਜ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਰਜਾ-ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
2.2.45
शक्तस्त्रैलोक्यमप्येष भोक्तुं किं नु महीमिमाम्।
नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन ॥ २.२.४५ ॥
ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਗਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ; ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
2.2.46
हन्त्येष नियमाद् वध्यानवध्येषु न कुप्यति।
युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति ॥ २.२.४६ ॥
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਵਧ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2.2.47
दान्तैः सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैर्नृणाम्।
गुणैर्विरोचते रामो दीप्तः सूर्य इवांशुभिः ॥ २.२.४७ ॥
ਸੰਜਮੀ, ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਐਸੇ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ।
2.2.48
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।
लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी ॥ २.२.४८ ॥
ਅਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਉਸ ਸੁਆਮੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਚਾਹਿਆ।
2.2.49
वत्सः श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्यासौ तव राघवः।
दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव कश्यपः ॥ २.२.४९ ॥
ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਰਾਘਵ ਜੰਮਿਆ ਹੈ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਯਪ।
2.2.50
बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः।
देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च ॥ २.२.५० ॥
ਆਤਮ-ਗਿਆਨੀ ਰਾਮ ਦਾ ਬਲ, ਅਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਆਯੂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ (ਉੱਤਮ ਹੈ)।
2.2.51
आशंसते जनः सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा।
आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः ॥ २.२.५१ ॥
ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ, ਨਗਰ-ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼-ਵਾਸੀ, ਇਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
2.2.52
स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातः समाहिताः।
सर्वा देवान्नमस्यन्ति रामस्यार्थे मनस्विनः।
तेषां तद् याचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम् ॥ २.२.५२ ॥
ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ, ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਦਾਰ-ਚਿੱਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਰਾਮ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।
2.2.53
राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम् ॥ २.२.५३ ॥
ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸਾਂਵਲਾ, ਸਾਰੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਵੇਖੀਏ।
2.2.54
तं देवदेवोपममात्मजं ते
सर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।
हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टं
मुदाभिषेक्तुं वरद त्वमर्हसि ॥ २.२.५४ ॥
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਵਰਗਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਛੇਤੀ, ਉਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ।