ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।
हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः ॥ २.२.१ ॥
ನಂತರ ರಾಜನು ಸಮಸ್ತ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಹಿತಕರವೂ ಹರ್ಷದಾಯಕವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.2.2
दुन्दुभिस्वरकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना।
स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन् ॥ २.२.२ ॥
ದುಂದುಭಿಯ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಗಂಭೀರವೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವಂತಹುದೂ ಆದ ಮಹಾ ಸ್ವರದಿಂದ, ಮೇಘದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ರಾಜನು ಮಾತನಾಡಿದನು.
2.2.3
राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च।
उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान् ॥ २.२.३ ॥
ರಾಜಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಮನೋಹರವೂ ಅನುಪಮವೂ ರಸಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ಸ್ವರದಿಂದ ರಾಜನು ರಾಜರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
2.2.4
विदितं भवतामेतद् यथा मे राज्यमुत्तमम्।
पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैः सुतवत् परिपालितम् ॥ २.२.४ ॥
ನನ್ನ ಈ ಉತ್ತಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪರಿಪಾಲಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.
2.2.5
सोऽहमिक्ष्वाकुभिः सर्वैर्नरेन्द्रैः प्रतिपालितम्।
श्रेयसा योक्तुमिच्छामि सुखार्हमखिलं जगत् ॥ २.२.५ ॥
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಎಲ್ಲ ರಾಜರಿಂದ ಪರಿಪಾಲಿತನಾದ ನಾನು, ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕ್ಷೇಮದಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
2.2.6
मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता।
प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः ॥ २.२.६ ॥
ಹಿಂದಿನವರ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ನಾನು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ.
2.2.7
इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।
पाण्डुरस्यातपत्रस्य च्छायायां जरितं मया ॥ २.२.७ ॥
ಲೋಕದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಬಿಳಿಯ ಛತ್ರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಈ ದೇಹ ಜೀರ್ಣವಾಗಿದೆ.
2.2.8
प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।
जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये ॥ २.२.८ ॥
ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಬದುಕಿದ ಈ ಜೀರ್ಣ ದೇಹಕ್ಕೆ ಈಗ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
2.2.9
राजप्रभावजुष्टां च दुर्वहामजितेन्द्रियैः।
परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन् ॥ २.२.९ ॥
ರಾಜ ವೈಭವದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಹೊರಲಾರದ ಲೋಕದ ಭಾರವಾದ ಧರ್ಮಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು ನಾನು ದಣಿದಿದ್ದೇನೆ.
2.2.10
सोऽहं विश्राममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।
संनिकृष्टानिमान् सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान् ॥ २.२.१० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಮಗನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿಸಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು.
2.2.11
अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैः श्रेष्ठो ममात्मजः।
पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरंजयः ॥ २.२.११ ॥
ನನ್ನ ಮಗ ರಾಮ, ನನ್ನ ನಂತರ ಹುಟ್ಟಿದವನಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನು; ಶತ್ರುನಗರಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನು.
2.2.12
तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।
यौवराज्ये नियोक्तास्मि प्रातः पुरुषपुङ्गवम् ॥ २.२.१२ ॥
ಪುಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ, ಧರ್ಮಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ನಾಳೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಯುವರಾಜ ಪದವಿಗೆ ನೇಮಿಸಲಿದ್ದೇನೆ.
2.2.13
अनुरूपः स वो नाथो लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मणाग्रजः।
त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम् ॥ २.२.१३ ॥
ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಣ್ಣ, ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತನಾದ ಅವನು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯ ನಾಯಕ; ಆ ನಾಯಕನಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸನಾಥವಾಗುವುವು.
2.2.14
अनेन श्रेयसा सद्यः संयोक्ष्येऽहमिमां महीम्।
गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन् निवेश्य वै ॥ २.२.१४ ॥
ಈ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ತಕ್ಷಣ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವೆನು; ಆ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಹೊಣೆಯಿಟ್ಟು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಲೇಶರಹಿತನಾಗುವೆನು.
2.2.15
यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।
भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम् ॥ २.२.१५ ॥
ನಾನು ಈ ಯೋಗ್ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಲೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದನ್ನು ನೀವು ನನಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿ. ಅಥವಾ ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ?
2.2.16
यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद् विचिन्त्यताम्।
अन्या मध्यस्थचिन्ता तु विमर्दाभ्यधिकोदया ॥ २.२.१६ ॥
ಇದು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಾದರೂ, ಇನ್ನೊಂದು ಹಿತಕರ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಆಲೋಚಿಸಲಿ; ಮಧ್ಯಸ್ಥನ ಚಿಂತನೆ ಬೇರೆ, ಅದು ವಿರೋಧವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏಳಿಗೆ ನೀಡುವುದು.
2.2.17
वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः ॥ २.२.१७ ॥
ಮಳೆ ತುಂಬಿದ ಮಹಾಮೇಘವನ್ನು ಕಂಡು ಗರ್ಜಿಸುವ ನವಿಲುಗಳಂತೆ (ಅವರು ಆನಂದದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸಿದರು).
2.2.18
स्निग्धोऽनुनादः संजज्ञे ततो हर्षसमीरितः।
जनौघोद्घुष्टसंनादो मेदिनीं कम्पयन्निव ॥ २.२.१८ ॥
ಆಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎದ್ದ ಮೃದುವಾದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಹುಟ್ಟಿತು; ಜನಸಮೂಹದ ಉಚ್ಚ ಘೋಷದಿಂದ ಭೂಮಿಯೇ ನಡುಗಿದಂತಾಯಿತು.
2.2.19
तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च पौरजानपदैः सह ॥ २.२.१९ ॥
ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾದ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸೇನಾಪ್ರಮುಖರು, ಪೌರರು ಮತ್ತು ಜನಪದದವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿದರು.
2.2.20
समेत्य ते मन्त्रयितुं समतागतबुद्धयः।
ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम् ॥ २.२.२० ॥
ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಲು, ಒಮ್ಮತದ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು ಅವರು ವೃದ್ಧ ರಾಜ ದಶರಥನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
2.2.21
अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।
स रामं युवराजानमभिषिञ्चस्व पार्थिवम् ॥ २.२.२१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ವೃದ್ಧನಾಗಿರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುವರಾಜ ರಾಮನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸು, ಓ ರಾಜನೇ.
2.2.22
इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।
गजेन महता यान्तं रामं छत्रावृताननम् ॥ २.२.२२ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ರಘುವೀರ, ಮಹಾಬಲನಾದ ರಾಮನು ದೊಡ್ಡ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮುಖವು ಛತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ನಾವು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
2.2.23
अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.२.२३ ॥
ತಿಳಿಯದವನಂತೆ, ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಅವನು ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.2.24
श्रुत्वैतद् वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।
राजानः संशयोऽयं मे तदिदं ब्रूत तत्त्वतः ॥ २.२.२४ ॥
ಓ ರಾಜರೇ, ರಾಘವನನ್ನು ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ನೀವು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ಸಂದೇಹವಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ.
2.2.25
कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।
भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं महाबलम् ॥ २.२.२५ ॥
ನಾನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಯುವರಾಜನನ್ನು ನೀವು ಏಕೆ ನೋಡಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ?
2.2.26
ते तमूचुर्महात्मानः पौरजानपदैः सह।
बहवो नृप कल्याणगुणाः सन्ति सुतस्य ते ॥ २.२.२६ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಪೌರರು ಮತ್ತು ಜನಪದರೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮಗನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂಗಳಕರ ಗುಣಗಳಿವೆ."
2.2.27
गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।
प्रियानानन्दनान् कृत्स्नान् प्रवक्ष्यामोऽद्य तान्शृणु ॥ २.२.२७ ॥
ಓ ದೇವ, ದೇವತುಲ್ಯನಾದ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ, ಗುಣವಂತನಾದ ನಿನ್ನ ಮಗನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದಾಯಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಇಂದು ನಾವು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ; ಆಲಿಸು.
2.2.28
दिव्यैर्गुणैः शक्रसमो रामः सत्यपराक्रमः।
इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशाम्पते ॥ २.२.२८ ॥
ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮನಾದ ರಾಮ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ; ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
2.2.29
रामः सत्पुरुषो लोके सत्यः सत्यपरायणः।
साक्षाद् रामाद् विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह ॥ २.२.२९ ॥
ರಾಮ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸತ್ಪುರುಷ, ಸತ್ಯವಂತ, ಸತ್ಯಪರಾಯಣ; ಸಾಕ್ಷಾತ್ ರಾಮನಿಂದ ಧರ್ಮವೂ ಶ್ರೀಯೊಂದಿಗೆ ಅಗಲುವುದಿಲ್ಲ.
2.2.30
प्रजासुखत्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।
बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः ॥ २.२.३० ॥
ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ; ಕ್ಷಮಾಗುಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ; ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಮಾನ; ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶಚೀಪತಿಗೆ (ಇಂದ್ರನಿಗೆ) ಸಮಾನ.
2.2.31
धर्मज्ञः सत्यसंधश्च शीलवाननसूयकः।
क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः ॥ २.२.३१ ॥
ಅವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞರು, ಶೀಲವಂತರು, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದವರು, ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು, ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವವರು, ಮೃದುಸ್ವಭಾವದವರು, ಕೃತಜ್ಞರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವರು.
2.2.32
मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः ॥ २.२.३२ ॥
ರಾಘವರು ಮೃದುಸ್ವಭಾವದವರು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತರು, ಸದಾ ಶುಭರು, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದವರು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು, ಸತ್ಯವಾದಿ.
2.2.33
बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।
तेनास्येहातुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते ॥ २.२.३३ ॥
ಬಹುಶ್ರುತರಾದ ಹಿರಿಯರನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಸೇವಿಸುವವರು; ಅದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಅತುಲ ಕೀರ್ತಿ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
2.2.34
देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।
सम्यग् विद्याव्रतस्नातो यथावत् साङ्गवेदवित् ॥ २.२.३४ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಮನುಷ್ಯರ ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ವಿದ್ಯಾವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ನಾತರು; ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವೇದಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಬಲ್ಲವರು.
2.2.35
गान्धर्वे च भुवि श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः।
कल्याणाभिजनः साधुरदीनात्मा महामतिः ॥ २.२.३५ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧರ್ವ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು; ಭರತನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರು; ಶುಭ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು, ಸಾಧುಗಳು, ದೀನತೆಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಮಹಾಮತಿ.
2.2.36
द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।
यदा व्रजति संग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा ॥ २.२.३६ ॥
ಧರ್ಮಾರ್ಥ ನಿಪುಣರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಸುಶಿಕ್ಷಿತರಾದವರು; ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ,
2.2.37
गत्वा सौमित्रिसहितो नाविजित्य निवर्तते।
संग्रामात् पुनरागत्य कुञ्जरेण रथेन वा ॥ २.२.३७ ॥
ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಡನೆ ಹೋಗಿ, ಗೆಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಯುದ್ಧದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಆನೆಯ ಮೇಲೋ ರಥದ ಮೇಲೋ ಬರುತ್ತಾನೆ.
2.2.38
पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।
पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च ॥ २.२.३८ ॥
ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವಜನರಂತೆ ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪುತ್ರರು, ಅಗ್ನಿಗಳು, ಪತ್ನಿಯರು, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.
2.2.39
निखिलेनानुपूर्व्या च पिता पुत्रानिवौरसान्।
शुश्रूषन्ते च वः शिष्याः कच्चिद् वर्मसु दंशिताः ॥ २.२.३९ ॥
ತಂದೆ ತನ್ನ ಔರಸ ಪುತ್ರರನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೋಷಿಸುವಂತೆ, ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರು ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅವರು ಕವಚ ಧರಿಸಿ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?
2.2.40
व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः ॥ २.२.४० ॥
ಮನುಷ್ಯರ ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಹಳ ದುಃಖಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
2.2.41
उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।
सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ॥ २.२.४१ ॥
ಎಲ್ಲ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಂತೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸತ್ಯವಾದಿ, ಮಹಾ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ, ಹಿರಿಯರ ಸೇವಕ, ಇಂದ್ರಿಯಜಿತನು.
2.2.42
स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मनाश्रितः।
सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्यकथारुचिः ॥ २.२.४२ ॥
ನಗುಮುಖದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವವನು; ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು. ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೋಧಿಸುವವನು; ವಿವಾದದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದವನು.
2.2.43
उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।
सुभ्रूरायतताम्राक्षः साक्षाद् विष्णुरिव स्वयम् ॥ २.२.४३ ॥
ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಚತುರ ವಕ್ತಾರ; ವಾಚಸ್ಪತಿಯಂತೆ. ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬುಗಳು, ದೀರ್ಘ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳು; ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ.
2.2.44
रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।
प्रजापालनसंयुक्तो न रागोपहतेन्द्रियः ॥ २.२.४४ ॥
ಈ ರಾಮನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಆನಂದ ನೀಡುವವನು; ಶೌರ್ಯ, ವೀರ್ಯ, ಪರಾಕ್ರಮಗಳುಳ್ಳವನು; ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವನು; ರಾಗದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಕೆಡದವನು.
2.2.45
शक्तस्त्रैलोक्यमप्येष भोक्तुं किं नु महीमिमाम्।
नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन ॥ २.२.४५ ॥
ಇವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು; ಈ ಭೂಮಿಯ ಮಾತೇನು? ಇವನ ಕೋಪವಾಗಲಿ ಕೃಪೆಯಾಗಲಿ ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2.2.46
हन्त्येष नियमाद् वध्यानवध्येषु न कुप्यति।
युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति ॥ २.२.४६ ॥
ನಿಯಮಾನುಸಾರ ವಧೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದವರನ್ನೇ ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಧೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲದವರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಯಾರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೋ ಅವರನ್ನು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
2.2.47
दान्तैः सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैर्नृणाम्।
गुणैर्विरोचते रामो दीप्तः सूर्य इवांशुभिः ॥ २.२.४७ ॥
ಸಂಯಮಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರಿಯನು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಗುಣಗಳುಳ್ಳವನು; ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ರಾಮನು ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ.
2.2.48
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।
लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी ॥ २.२.४८ ॥
ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಸತ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಲೋಕಪಾಲಕರಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಆ ನಾಥ ರಾಮನನ್ನು ಭೂಮಿ ಬಯಸಿತು.
2.2.49
वत्सः श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्यासौ तव राघवः।
दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव कश्यपः ॥ २.२.४९ ॥
ವತ್ಸ, ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ನಿನಗೆ ಈ ರಾಘವ ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಈ ಪುತ್ರನು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ, ಮರೀಚಿಯಿಂದ ಕಶ್ಯಪನಂತೆ.
2.2.50
बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः।
देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च ॥ २.२.५० ॥
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾದ ರಾಮನ ಬಲ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಯಸ್ಸು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಸುರರಲ್ಲಿ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಗಂಧರ್ವ ಮತ್ತು ನಾಗರಲ್ಲಿಯೂ (ಉತ್ತಮ).
2.2.51
आशंसते जनः सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा।
आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः ॥ २.२.५१ ॥
ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜನರು, ಒಳಗಿನವರು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನವರು, ಪೌರರು ಮತ್ತು ಜನಪದರು ಇದನ್ನೇ ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
2.2.52
स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातः समाहिताः।
सर्वा देवान्नमस्यन्ति रामस्यार्थे मनस्विनः।
तेषां तद् याचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम् ॥ २.२.५२ ॥
ವೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಯುವತಿಯರು, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸಂಜೆ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತರಾಗಿ, ಉದಾರಚಿತ್ತರಾದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರು ರಾಮನಿಗಾಗಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವನೇ, ಅವರ ಆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಈಡೇರಲಿ.
2.2.53
राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम् ॥ २.२.५३ ॥
ನೀಲಕಮಲದಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ, ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ, ನಿನ್ನ ಉತ್ತಮ ರಾಜನ ಮಗ ರಾಮನು ಯುವರಾಜ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದನ್ನು ನೋಡೋಣ.
2.2.54
तं देवदेवोपममात्मजं ते
सर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।
हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टं
मुदाभिषेक्तुं वरद त्वमर्हसि ॥ २.२.५४ ॥
ದೇವದೇವನಂತಿರುವ, ಸರ್ವಲೋಕದ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು, ನಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ, ಉದಾರರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ಅವನನ್ನು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ, ವರದಾತನೇ.