รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।
हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः ॥ २.२.१ ॥
ลำดับนั้น พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดินได้เรียกที่ประชุมทั้งหมดมาแล้วตรัสถ้อยคำนี้ อันเป็นประโยชน์ ให้เกิดความยินดี และมีชื่อเสียงเลื่องลือ
2.2.2
दुन्दुभिस्वरकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना।
स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन् ॥ २.२.२ ॥
ด้วยพระสุรเสียงลึกและก้องกังวานดั่งเสียงกลองศึก พระราชาตรัสดังกึกก้องราวกับเมฆคำราม
2.2.3
राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च।
उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान् ॥ २.२.३ ॥
ด้วยพระสุรเสียงที่ประกอบด้วยลักษณะของกษัตริย์ งดงาม ไม่มีผู้ใดเทียบได้ และเปี่ยมด้วยอารมณ์ พระราชาตรัสกับบรรดากษัตริย์ทั้งหลาย
2.2.4
विदितं भवतामेतद् यथा मे राज्यमुत्तमम्।
पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैः सुतवत् परिपालितम् ॥ २.२.४ ॥
ท่านทั้งหลายทราบแล้วว่า ราชอาณาจักรอันประเสริฐนี้ของเรา บรรพกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ก่อนหน้าเราได้ปกป้องไว้ดุจดั่งบุตรของตน
2.2.5
सोऽहमिक्ष्वाकुभिः सर्वैर्नरेन्द्रैः प्रतिपालितम्।
श्रेयसा योक्तुमिच्छामि सुखार्हमखिलं जगत् ॥ २.२.५ ॥
เราผู้ได้รับการปกป้องโดยบรรดากษัตริย์แห่งวงศ์อิกษวากุทั้งหมด ปรารถนาจะนำโลกทั้งสิ้นอันควรแก่ความสุขนี้ ไปสู่ความเจริญรุ่งเรือง
2.2.6
मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता।
प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः ॥ २.२.६ ॥
เราก็ได้ประพฤติตามทางที่บรรพบุรุษเคยดำเนิน ปกป้องประชาราษฎร์อยู่เสมอด้วยความไม่หลับไม่นอน ตามกำลังความสามารถของตน
2.2.7
इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।
पाण्डुरस्यातपत्रस्य च्छायायां जरितं मया ॥ २.२.७ ॥
ร่างกายนี้ที่ท่องไปเพื่อประโยชน์แก่โลกทั้งสิ้น ได้โทรมลงในร่มเงาของเศวตฉัตร
2.2.8
प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।
जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये ॥ २.२.८ ॥
เมื่อได้มีชีวิตอยู่มานับพันปีอันยาวนาน บัดนี้ เราปรารถนาความพักผ่อนสำหรับร่างกายที่ชราคร่ำคร่านี้
2.2.9
राजप्रभावजुष्टां च दुर्वहामजितेन्द्रियैः।
परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन् ॥ २.२.९ ॥
เราเหน็ดเหนื่อยแล้ว เพราะต้องแบกรับแอกแห่งธรรมอันหนักยิ่ง ซึ่งเป็นภาระที่ผู้ไม่สำรวมอินทรีย์ยากจะแบกไหว และประกอบด้วยอานุภาพแห่งความเป็นกษัตริย์ เราจึงอ่อนล้าจากการแบกน้ำหนักของโลก
2.2.10
सोऽहं विश्राममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।
संनिकृष्टानिमान् सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान् ॥ २.२.१० ॥
ดังนั้น เราจึงปรารถนาจะพักผ่อน หลังจากได้ตั้งบุตรของเราให้ครองราชย์เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน และได้รับความยินยอมจากพราหมณ์ผู้ประเสริฐทั้งหลายที่อยู่ใกล้ ณ ที่นี้เสียก่อน
2.2.11
अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैः श्रेष्ठो ममात्मजः।
पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरंजयः ॥ २.२.११ ॥
พระรามบุตรของเรา แม้เกิดภายหลังเรา ก็เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในคุณสมบัติทั้งปวง เสมอด้วยพระอินทร์ในความกล้าหาญ และเป็นผู้พิชิตเมืองของศัตรู
2.2.12
तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।
यौवराज्ये नियोक्तास्मि प्रातः पुरुषपुङ्गवम् ॥ २.२.१२ ॥
เราจะแต่งตั้งบุรุษผู้ประเสริฐนั้น ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้ทรงธรรม ดุจดั่งพระจันทร์ที่ประสานกับดาวปุษยะ ให้เป็นยุพราชในวันรุ่งขึ้นเช้านี้
2.2.13
अनुरूपः स वो नाथो लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मणाग्रजः।
त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम् ॥ २.२.१३ ॥
พระรามผู้เป็นพี่ชายของพระลักษมณ์ ผู้รุ่งเรืองและเหมาะสม เป็นผู้ปกครองของท่านทั้งหลาย เมื่อมีผู้ปกครองเช่นนี้ แม้สามโลกก็จะได้รับการคุ้มครองอย่างมั่นคงยิ่งขึ้น
2.2.14
अनेन श्रेयसा सद्यः संयोक्ष्येऽहमिमां महीम्।
गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन् निवेश्य वै ॥ २.२.१४ ॥
ด้วยความเจริญนี้ เราจะรวมแผ่นดินนี้เข้าด้วยกันในทันที และเมื่อได้มอบภาระไว้กับบุตรผู้นั้นแล้ว เราจะพ้นจากความทุกข์อย่างแท้จริง
2.2.15
यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।
भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम् ॥ २.२.१५ ॥
เป้าหมายอันเหมาะสมนี้ เราได้พิจารณาไตร่ตรองมาอย่างดีแล้ว ขอให้ท่านทั้งหลายเห็นชอบด้วยเถิด หรือเราจะดำเนินการอย่างไรเล่า
2.2.16
यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद् विचिन्त्यताम्।
अन्या मध्यस्थचिन्ता तु विमर्दाभ्यधिकोदया ॥ २.२.१६ ॥
แม้นี่จะเป็นความปรารถนาของเรา ขอให้พิจารณาแนวทางอื่นที่เป็นประโยชน์ด้วยเถิด ความคิดของผู้เป็นกลางนั้นต่างออกไป และความเจริญรุ่งเรืองที่เกิดจากมันยิ่งกว่าการขัดแย้งกัน
2.2.17
वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः ॥ २.२.१७ ॥
เหมือนนกยูงที่ร้องก้องรับเมฆใหญ่ที่เต็มไปด้วยฝน ที่ประชุมก็ดังกึกก้องตอบรับ
2.2.18
स्निग्धोऽनुनादः संजज्ञे ततो हर्षसमीरितः।
जनौघोद्घुष्टसंनादो मेदिनीं कम्पयन्निव ॥ २.२.१८ ॥
จากนั้น เสียงสะท้อนอันนุ่มนวลก็บังเกิดขึ้น ถูกกระตุ้นด้วยความยินดี เสียงโห่ร้องของมหาชนดังกึกก้องราวกับจะทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือน
2.2.19
तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च पौरजानपदैः सह ॥ २.२.१९ ॥
เมื่อบรรดาพราหมณ์ ผู้นำกองทัพ ชาวนคร และชาวชนบทได้ทราบความปรารถนาของท่านผู้รู้ธรรมและอรรถโดยทั่วกันแล้ว ก็พร้อมใจกันมาประชุม
2.2.20
समेत्य ते मन्त्रयितुं समतागतबुद्धयः।
ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम् ॥ २.२.२० ॥
เมื่อมาประชุมกันเพื่อปรึกษาหารือ ด้วยจิตใจที่มีความเห็นพ้องต้องกัน จึงพิจารณาในใจแล้วกล่าวกับพระเจ้าทศรถผู้ชราภาพ
2.2.21
अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।
स रामं युवराजानमभिषिञ्चस्व पार्थिवम् ॥ २.२.२१ ॥
พระองค์ทรงพระชราแล้ว มีพระชนมายุนับหลายพันปี ข้าแต่พระราชา ขอทรงสถาปนาพระรามให้เป็นรัชทายาทเถิด ข้าแต่พระราชา
2.2.22
इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।
गजेन महता यान्तं रामं छत्रावृताननम् ॥ २.२.२२ ॥
พวกเราปรารถนาจะเห็นพระรามผู้มีแขนใหญ่ วีรบุรุษแห่งวงศ์รฆุ ผู้มีกำลังมหาศาล เสด็จไปบนช้างใหญ่ มีร่มกางเหนือพระพักตร์
2.2.23
अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.२.२३ ॥
ท้าวทศรถทรงทำเป็นไม่ทราบ ด้วยความปรารถนาจะทรงสืบถาม จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
2.2.24
श्रुत्वैतद् वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।
राजानः संशयोऽयं मे तदिदं ब्रूत तत्त्वतः ॥ २.२.२४ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของท่านทั้งหลายที่ว่าปรารถนาให้ราฆวะเป็นเจ้าเหนือหัวของข้า ข้าแต่พระราชาทั้งหลาย ข้ามีความสงสัยอยู่ ขอท่านบอกข้าตามความจริงเถิด
2.2.25
कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।
भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं महाबलम् ॥ २.२.२५ ॥
เมื่อข้าปกครองแผ่นดินด้วยธรรม เหตุใดท่านทั้งหลายจึงปรารถนาจะเห็นรัชทายาทผู้มีกำลังมหาศาลเล่า
2.2.26
ते तमूचुर्महात्मानः पौरजानपदैः सह।
बहवो नृप कल्याणगुणाः सन्ति सुतस्य ते ॥ २.२.२६ ॥
บรรดาผู้มีจิตใจสูงส่งเหล่านั้นพร้อมด้วยชาวนครและชาวชนบท ได้กราบทูลพระองค์ว่า ข้าแต่พระราชา พระโอรสของพระองค์มีคุณงามความดีอันเป็นมงคลมากมาย
2.2.27
गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।
प्रियानानन्दनान् कृत्स्नान् प्रवक्ष्यामोऽद्य तान्शृणु ॥ २.२.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา วันนี้พวกข้าพระองค์จะกล่าวคุณความดีทั้งหมดของพระโอรสผู้มีคุณธรรม ผู้เปรียบดั่งเทพ ผู้มีปัญญา อันเป็นที่รักและนำความสุขมาให้ ขอพระองค์ทรงสดับเถิด
2.2.28
दिव्यैर्गुणैः शक्रसमो रामः सत्यपराक्रमः।
इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशाम्पते ॥ २.२.२८ ॥
พระรามเทียมเท่าพระอินทร์ด้วยคุณความดีอันเป็นทิพย์ มีความกล้าหาญอันแท้จริง ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน พระองค์ทรงเหนือกว่ากษัตริย์แห่งวงศ์อิกษวากุทั้งปวง
2.2.29
रामः सत्पुरुषो लोके सत्यः सत्यपरायणः।
साक्षाद् रामाद् विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह ॥ २.२.२९ ॥
พระรามเป็นสัตบุรุษในโลก ทรงซื่อสัตย์และยึดมั่นในความจริง ธรรมและพระศรีก็มิได้แยกจากพระรามเลย
2.2.30
प्रजासुखत्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।
बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः ॥ २.२.३० ॥
ในการนำความสุขมาสู่ประชาชน พระองค์เปรียบดั่งพระจันทร์ ในคุณธรรมแห่งความอดทน เปรียบดั่งแผ่นดิน ในปัญญาเทียบเท่าพระพฤหัสบดี และในความกล้าหาญเปรียบได้กับเจ้าแห่งพระศจี คือพระอินทร์
2.2.31
धर्मज्ञः सत्यसंधश्च शीलवाननसूयकः।
क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः ॥ २.२.३१ ॥
พระองค์ทรงรู้ธรรม ทรงมั่นคงในคำสัตย์ มีความประพฤติอันดี ปราศจากความริษยา ทรงอดทน ปลอบประโลมผู้อื่น อ่อนโยน รู้คุณผู้อื่น และทรงชนะอินทรีย์ของพระองค์แล้ว
2.2.32
मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः ॥ २.२.३२ ॥
พระราฆวะทรงอ่อนโยนและมีพระทัยมั่นคง เป็นมงคลอยู่เสมอ ปราศจากความริษยา ตรัสถ้อยคำอันเป็นที่รักแก่สรรพสัตว์ และตรัสแต่ความจริง
2.2.33
बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।
तेनास्येहातुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते ॥ २.२.३३ ॥
พระองค์ทรงเข้าเฝ้าและรับใช้ผู้เฒ่าผู้เรียนรู้มาก และพราหมณ์ทั้งหลาย เพราะเหตุนี้ เกียรติยศ ชื่อเสียง และความรุ่งเรืองของพระองค์จึงเจริญขึ้นในโลกนี้อย่างหาที่เปรียบมิได้
2.2.34
देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।
सम्यग् विद्याव्रतस्नातो यथावत् साङ्गवेदवित् ॥ २.२.३४ ॥
พระองค์ทรงชำนาญในศาสตราอาวุธทั้งปวงของเทพ อสูร และมนุษย์ ทรงชำระตนด้วยวรตแห่งการศึกษาอย่างสมบูรณ์ ทรงรู้พระเวทพร้อมด้วยเวทางคะตามที่ควรรู้
2.2.35
गान्धर्वे च भुवि श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः।
कल्याणाभिजनः साधुरदीनात्मा महामतिः ॥ २.२.३५ ॥
ในศิลปะคันธรรพ์บนแผ่นดิน พระองค์ทรงเป็นเลิศ พระองค์เป็นพี่ชายของพระภรต ทรงมีตระกูลอันเป็นมงคล ทรงเป็นสัตบุรุษ มีจิตใจไม่หวั่นไหว และมีปัญญาอันยิ่งใหญ่
2.2.36
द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।
यदा व्रजति संग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा ॥ २.२.३६ ॥
พระองค์ได้รับการฝึกฝนอบรมจากพราหมณ์ผู้ประเสริฐ ผู้ชำนาญในธรรมและอรรถ เมื่อใดพระองค์ยกทัพออกรบเพื่อประโยชน์แก่หมู่บ้านหรือเมือง
2.2.37
गत्वा सौमित्रिसहितो नाविजित्य निवर्तते।
संग्रामात् पुनरागत्य कुञ्जरेण रथेन वा ॥ २.२.३७ ॥
เมื่อเสด็จไปพร้อมกับพระลักษมณ์ พระองค์จะไม่ทรงกลับมาโดยปราศจากชัยชนะ เมื่อเสด็จกลับจากสงคราม พระองค์เสด็จมาด้วยช้างหรือด้วยรถศึก
2.2.38
पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।
पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च ॥ २.२.३८ ॥
พระองค์ทรงถามถึงความสุขสบายของชาวนครอยู่เป็นนิจ ดุจดังญาติของพระองค์เอง และถามถึงโอรส ไฟศักดิ์สิทธิ์ ภริยา และหมู่ผู้รับใช้กับศิษย์ทั้งหลายด้วย
2.2.39
निखिलेनानुपूर्व्या च पिता पुत्रानिवौरसान्।
शुश्रूषन्ते च वः शिष्याः कच्चिद् वर्मसु दंशिताः ॥ २.२.३९ ॥
ดุจบิดาที่ดูแลบุตรแท้ของตนอย่างครบถ้วนและตามลำดับ ศิษย์ของท่านปรนนิบัติท่านอยู่หรือไม่ พวกเขาพร้อมด้วยเกราะและเครื่องรบแล้วหรือไม่
2.2.40
व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः ॥ २.२.४० ॥
เมื่อมนุษย์ประสบภัยพิบัติ พระองค์ทรงทุกข์โศกอย่างยิ่ง
2.2.41
उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।
सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ॥ २.२.४१ ॥
ในงานเทศกาลทั้งปวง ท่านปีติยินดีดุจบิดา ท่านพูดความจริง เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ รับใช้ผู้ใหญ่ และข่มใจตนได้
2.2.42
स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मनाश्रितः।
सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्यकथारुचिः ॥ २.२.४२ ॥
ท่านกล่าววาจาพร้อมรอยยิ้มเป็นอันดับแรก พึ่งพิงธรรมทั้งหมดด้วยตนทั้งสิ้น แนะนำสิ่งที่เป็นประโยชน์อย่างถูกต้อง และไม่ชอบการโต้เถียงอันแข่งขัน
2.2.43
उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।
सुभ्रूरायतताम्राक्षः साक्षाद् विष्णुरिव स्वयम् ॥ २.२.४३ ॥
ท่านเป็นผู้กล่าวที่ชำนาญ ตอบต่อเนื่องไปทีละประเด็นดุจพระวาจัสปติ มีคิ้วงาม ตาเรียวยาวสีแดงอ่อน ประดุจพระวิษณุเองมาปรากฏกายในร่างนั้น
2.2.44
रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।
प्रजापालनसंयुक्तो न रागोपहतेन्द्रियः ॥ २.२.४४ ॥
พระรามผู้นี้เป็นที่รื่นรมย์ของโลก ทรงประกอบด้วยความกล้าหาญ กำลัง และความแกล้วกล้า ทรงทุ่มเทปกป้องประชาราษฎร์ และอินทรีย์ของพระองค์ไม่ถูกความยินดีในกามทำลาย
2.2.45
शक्तस्त्रैलोक्यमप्येष भोक्तुं किं नु महीमिमाम्।
नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन ॥ २.२.४५ ॥
พระองค์ทรงสามารถครอบครองแม้ไตรโลก เหตุใดจะต้องกล่าวถึงแผ่นดินนี้เล่า ความโกรธหรือความโปรดปรานของพระองค์ไม่เคยไร้ความหมายเลย
2.2.46
हन्त्येष नियमाद् वध्यानवध्येषु न कुप्यति।
युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति ॥ २.२.४६ ॥
พระองค์ย่อมสังหารเฉพาะผู้ควรถูกประหารตามกฎ และไม่โกรธผู้ที่ไม่ควรถูกสังหาร และเมื่อทรงยินดีปรีดาและโปรดผู้ใด พระองค์ก็ประทานทรัพย์สมบัติแก่ผู้นั้น
2.2.47
दान्तैः सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैर्नृणाम्।
गुणैर्विरोचते रामो दीप्तः सूर्य इवांशुभिः ॥ २.२.४७ ॥
พระรามทรงข่มใจได้ เป็นที่รักของประชาราษฎร์ทั้งปวง และทรงก่อให้เกิดความรักใคร่ในหมู่มนุษย์ ทรงรุ่งโรจน์ด้วยคุณธรรมของพระองค์ ดุจพระอาทิตย์ที่ส่องแสงด้วยรัศมีอันแจ่มจ้า
2.2.48
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।
लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी ॥ २.२.४८ ॥
แผ่นดินปรารถนาพระรามผู้ทรงประกอบด้วยคุณเช่นนี้ ผู้มีความกล้าหาญที่แท้จริง ดุจเทพผู้พิทักษ์โลกทั้งหลาย ผู้เป็นเจ้าที่แผ่นดินปรารถนาจะได้
2.2.49
वत्सः श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्यासौ तव राघवः।
दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव कश्यपः ॥ २.२.४९ ॥
ลูกเอ๋ย โชคดีที่พระราฆพะผู้นี้เกิดมาเพื่อความเจริญของเจ้า โชคดีที่บุตรชายผู้นี้ประกอบด้วยคุณของบุตรชาย ดุจกัศยปที่ประกอบด้วยมาริจิ
2.2.50
बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः।
देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च ॥ २.२.५० ॥
กำลัง ความไม่มีโรค และอายุยืนของพระรามผู้รู้ตนเองนั้น เป็นเลิศกว่าทั้งเทวดา อสูร และมนุษย์ และยังเหนือกว่าคนธรรพ์และนาคอีกด้วย
2.2.51
आशंसते जनः सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा।
आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः ॥ २.२.५१ ॥
ประชาชนทั้งปวงทั้งในแว่นแคว้นและในนครอันประเสริฐ ทั้งที่อยู่ภายในและภายนอก ทั้งชาวเมืองและชาวชนบท ต่างตั้งหวังสิ่งนี้
2.2.52
स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातः समाहिताः।
सर्वा देवान्नमस्यन्ति रामस्यार्थे मनस्विनः।
तेषां तद् याचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम् ॥ २.२.५२ ॥
บรรดาสตรีทั้งผู้สูงอายุ หนุ่มสาว ทั้งเช้าและเย็น ต่างตั้งจิตมั่น สตรีผู้มีใจสูงทั้งปวงต่างนมัสการเทพเจ้าเพื่อพระราม ข้าแต่เทพเจ้า ขอให้คำอ้อนวอนของพวกนางสำเร็จผลด้วยพระกรุณาของพระองค์เถิด
2.2.53
राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम् ॥ २.२.५३ ॥
พวกเราปรารถนาจะได้เห็นพระรามผู้มีผิวดำดุจดอกบัวเขียว ผู้ทำลายศัตรูทั้งปวง โอรสของกษัตริย์ผู้ประเสริฐ ประดิษฐานอยู่ในตำแหน่งยุวราช
2.2.54
तं देवदेवोपममात्मजं ते
सर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।
हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टं
मुदाभिषेक्तुं वरद त्वमर्हसि ॥ २.२.५४ ॥
โอรสของพระองค์ดุจเทพผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหลาย ผู้ทุ่มเทเพื่อประโยชน์สุขของโลกทั้งปวง เป็นที่รักของผู้มีน้ำใจประเสริฐ เพื่อประโยชน์สุขของพวกเรา ข้าแต่ผู้ประทานพร ขอพระองค์ทรงโปรดอภิเษกเขาโดยเร็วด้วยความยินดีเถิด