വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.2.1
ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।
हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः ॥ २.२.१ ॥
പിന്നെ രാജാവ് സഭയിലുള്ള എല്ലാവരെയും വിളിച്ചുകൂട്ടി, ഹിതകരവും ഹർഷദായകവുമായ പ്രസിദ്ധമായ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.2.2
दुन्दुभिस्वरकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना।
स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन् ॥ २.२.२ ॥
ദുന്ദുഭിയുടെ നാദംപോലെ ഗംഭീരവും പ്രതിധ്വനിക്കുന്നതുമായ മഹത്തായ സ്വരത്തിൽ, മേഘംപോലെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് രാജാവ് സംസാരിച്ചു.
2.2.3
राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च।
उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान् ॥ २.२.३ ॥
രാജലക്ഷണങ്ങളോടു കൂടിയതും മനോഹരവും അനുപമവും രസപൂർണ്ണവുമായ സ്വരത്തിൽ രാജാവ് രാജാക്കന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
2.2.4
विदितं भवतामेतद् यथा मे राज्यमुत्तमम्।
पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैः सुतवत् परिपालितम् ॥ २.२.४ ॥
എന്റെ ഈ ഉത്തമ രാജ്യം എന്റെ പൂർവ്വികരായ രാജശ്രേഷ്ഠന്മാർ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ പരിപാലിച്ചതാണെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാം.
2.2.5
सोऽहमिक्ष्वाकुभिः सर्वैर्नरेन्द्रैः प्रतिपालितम्।
श्रेयसा योक्तुमिच्छामि सुखार्हमखिलं जगत् ॥ २.२.५ ॥
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും പരിപാലിച്ച ഞാൻ, സുഖത്തിന് അർഹമായ ഈ സമസ്ത ലോകത്തെ ക്ഷേമത്തോടെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.2.6
मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता।
प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः ॥ २.२.६ ॥
പൂർവ്വികർ നടന്ന വഴി പിന്തുടർന്ന്, ഞാൻ എപ്പോഴും ഉറക്കമൊഴിഞ്ഞ് എന്റെ ശക്തിയനുസരിച്ച് പ്രജകളെ നന്നായി രക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
2.2.7
इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।
पाण्डुरस्यातपत्रस्य च्छायायां जरितं मया ॥ २.२.७ ॥
ലോകം മുഴുവന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി സഞ്ചരിച്ച്, വെൺകൊറ്റക്കുടയുടെ നിഴലിൽ എന്റെ ഈ ശരീരം ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.2.8
प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।
जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये ॥ २.२.८ ॥
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ ദീർഘായുസ്സ് നേടി ജീവിച്ച ഈ ക്ഷീണിച്ച ശരീരത്തിന് ഇപ്പോൾ വിശ്രമം നൽകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.2.9
राजप्रभावजुष्टां च दुर्वहामजितेन्द्रियैः।
परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन् ॥ २.२.९ ॥
രാജപ്രഭാവത്തോടു കൂടിയതും ഇന്ദ്രിയനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവർക്ക് വഹിക്കാനാകാത്തതുമായ, ലോകത്തിന്റെ ഭാരമേറിയ ധർമ്മഭാരം ചുമന്ന് ഞാൻ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.2.10
सोऽहं विश्राममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।
संनिकृष्टानिमान् सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान् ॥ २.२.१० ॥
അതിനാൽ പ്രജകളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പുത്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത് വിശ്രമം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇവിടെ അടുത്തുള്ള എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരുടെയും അനുമതി വാങ്ങിയ ശേഷം.
2.2.11
अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैः श्रेष्ठो ममात्मजः।
पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरंजयः ॥ २.२.११ ॥
എന്റെ പുത്രൻ രാമൻ, എനിക്കു ശേഷം ജനിച്ചവനെങ്കിലും എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠനാണ്; വീര്യത്തിൽ ഇന്ദ്രതുല്യനാണ്; ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവനാണ്.
2.2.12
तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।
यौवराज्ये नियोक्तास्मि प्रातः पुरुषपुङ्गवम् ॥ २.२.१२ ॥
പുഷ്യനക്ഷത്രത്തോടു കൂടിയ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ, ധർമ്മം പുലർത്തുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ പുരുഷോത്തമനെ നാളെ രാവിലെ യുവരാജപദവിയിൽ നിയമിക്കാൻ ഞാൻ പോകുന്നു.
2.2.13
अनुरूपः स वो नाथो लक्ष्मीवाँल्लक्ष्मणाग्रजः।
त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम् ॥ २.२.१३ ॥
ലക്ഷ്മണന്റെ ജ്യേഷ്ഠനും ഐശ്വര്യവാനുമായ അദ്ദേഹം നിങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച നാഥനാണ്; ആ നാഥനാൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും കൂടുതൽ സനാഥമാകും.
2.2.14
अनेन श्रेयसा सद्यः संयोक्ष्येऽहमिमां महीम्।
गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन् निवेश्य वै ॥ २.२.१४ ॥
ഈ ശ്രേയസ്സിനാൽ ഞാൻ ഉടനെ ഈ ഭൂമിയെ ഒന്നിപ്പിക്കും; ആ പുത്രനിൽ ഭാരം ഏൽപ്പിച്ച് ഞാൻ ദുഃഖരഹിതനാകും.
2.2.15
यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।
भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम् ॥ २.२.१५ ॥
ഞാൻ ഈ യോജിച്ച ലക്ഷ്യം നന്നായി ആലോചിച്ചിരിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ അത് എനിക്ക് അനുമോദിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ അത് ചെയ്യണം?
2.2.16
यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद् विचिन्त्यताम्।
अन्या मध्यस्थचिन्ता तु विमर्दाभ्यधिकोदया ॥ २.२.१६ ॥
ഇത് എന്റെ ഇഷ്ടമാണെങ്കിലും മറ്റൊരു ഹിതകാര്യവും ആലോചിക്കട്ടെ; മധ്യസ്ഥന്റെ ചിന്ത വേറെയാണ്, അത് ഘർഷണത്തെക്കാൾ മേലായ ഉയർച്ച നൽകുന്നു.
2.2.17
वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः ॥ २.२.१७ ॥
മഴ നിറഞ്ഞ മഹാമേഘത്തെ കണ്ട് ഗർജിക്കുന്ന മയിലുകളെപ്പോലെ (അവർ ആനന്ദത്താൽ ആർത്തുവിളിച്ചു).
2.2.18
स्निग्धोऽनुनादः संजज्ञे ततो हर्षसमीरितः।
जनौघोद्घुष्टसंनादो मेदिनीं कम्पयन्निव ॥ २.२.१८ ॥
അപ്പോൾ സന്തോഷത്താൽ ഉയർന്ന മൃദുവായ പ്രതിധ്വനി ഉണ്ടായി; ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ ഉച്ചത്തിലുള്ള ആർപ്പുവിളിയാൽ ഭൂമി കുലുങ്ങുന്നതുപോലെയായി.
2.2.19
तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।
ब्राह्मणा बलमुख्याश्च पौरजानपदैः सह ॥ २.२.१९ ॥
ധർമ്മാർത്ഥങ്ങൾ അറിയുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കി, ബ്രാഹ്മണരും സേനാമുഖ്യന്മാരും പൗരന്മാരും ജനപദവാസികളും ഒരുമിച്ചുചേർന്നു.
2.2.20
समेत्य ते मन्त्रयितुं समतागतबुद्धयः।
ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम् ॥ २.२.२० ॥
ഒരുമിച്ചുകൂടി ആലോചിക്കാൻ, ഏകമനസ്സോടെ എത്തിയവർ, മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച് വൃദ്ധനായ രാജാവ് ദശരഥനോട് പറഞ്ഞു.
2.2.21
अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।
स रामं युवराजानमभिषिञ्चस्व पार्थिवम् ॥ २.२.२१ ॥
രാജാവേ, അങ്ങ് പല ആയിരം വർഷം പിന്നിട്ട വൃദ്ധനാണ്. അതിനാൽ യുവരാജാവായ രാമനെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക, രാജാവേ.
2.2.22
इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।
गजेन महता यान्तं रामं छत्रावृताननम् ॥ २.२.२२ ॥
മഹാബാഹുവും രഘുവീരനും മഹാബലനുമായ രാമൻ വലിയ ആനപ്പുറത്ത് പോകുമ്പോൾ, മുഖം കുടയാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് കാണാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.2.23
अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.२.२३ ॥
അറിയാത്തതുപോലെ, അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അദ്ദേഹം ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
2.2.24
श्रुत्वैतद् वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।
राजानः संशयोऽयं मे तदिदं ब्रूत तत्त्वतः ॥ २.२.२४ ॥
രാജാക്കന്മാരേ, രാഘവനെ എന്റെ പതിയാക്കാൻ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന ഈ വാക്ക് കേട്ട് എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്. അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയുക.
2.2.25
कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।
भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं महाबलम् ॥ २.२.२५ ॥
ഞാൻ ധർമ്മത്തോടെ ഭൂമിയെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, മഹാബലനായ യുവരാജാവിനെ നിങ്ങൾ എന്തിന് കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
2.2.26
ते तमूचुर्महात्मानः पौरजानपदैः सह।
बहवो नृप कल्याणगुणाः सन्ति सुतस्य ते ॥ २.२.२६ ॥
ആ മഹാത്മാക്കൾ നഗരവാസികളോടും ജനപദവാസികളോടുമൊപ്പം അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, അങ്ങയുടെ പുത്രനിൽ നിരവധി മംഗളഗുണങ്ങളുണ്ട്."
2.2.27
गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।
प्रियानानन्दनान् कृत्स्नान् प्रवक्ष्यामोऽद्य तान्शृणु ॥ २.२.२७ ॥
ഹേ ദേവാ, ദേവതുല്യനും ബുദ്ധിമാനും ഗുണവാനുമായ അങ്ങയുടെ പുത്രന്റെ പ്രിയവും ആനന്ദദായകവുമായ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഇന്ന് ഞങ്ങൾ പറയാം; ശ്രദ്ധിക്കൂ.
2.2.28
दिव्यैर्गुणैः शक्रसमो रामः सत्यपराक्रमः।
इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशाम्पते ॥ २.२.२८ ॥
ദിവ്യഗുണങ്ങളിൽ ഇന്ദ്രനു തുല്യനായ രാമൻ സത്യപരാക്രമിയാണ്; പ്രജാപതേ, അവൻ എല്ലാ ഇക്ഷ്വാകുക്കളെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
2.2.29
रामः सत्पुरुषो लोके सत्यः सत्यपरायणः।
साक्षाद् रामाद् विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह ॥ २.२.२९ ॥
രാമൻ ലോകത്തിലെ സത്പുരുഷനാണ്; സത്യവാനും സത്യപരായണനുമാണ്; സാക്ഷാൽ രാമനിൽ നിന്ന് ധർമ്മവും ശ്രീയോടുകൂടി വേർപിരിയുന്നില്ല.
2.2.30
प्रजासुखत्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।
बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः ॥ २.२.३० ॥
പ്രജകൾക്ക് സുഖം നൽകുന്നതിൽ ചന്ദ്രനു തുല്യൻ; ക്ഷമാഗുണത്തിൽ ഭൂമിക്കു തുല്യൻ; ബുദ്ധിയിൽ ബൃഹസ്പതിക്കു തുല്യൻ; വീര്യത്തിൽ സാക്ഷാൽ ശചീപതിക്കു (ഇന്ദ്രന്) തുല്യൻ.
2.2.31
धर्मज्ञः सत्यसंधश्च शीलवाननसूयकः।
क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः ॥ २.२.३१ ॥
അദ്ദേഹം ധർമ്മം അറിയുന്നവനും സത്യപ്രതിജ്ഞനും ശീലവാനും അസൂയയില്ലാത്തവനും ക്ഷമാശീലനും ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നവനും മൃദുസ്വഭാവിയും കൃതജ്ഞനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനുമായിരുന്നു.
2.2.32
मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।
प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः ॥ २.२.३२ ॥
രാഘവൻ മൃദുസ്വഭാവിയും സ്ഥിരചിത്തനും എപ്പോഴും ശുഭനും അസൂയയില്ലാത്തവനും ജീവികളോട് പ്രിയമായി സംസാരിക്കുന്നവനും സത്യവാദിയുമായിരുന്നു.
2.2.33
बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।
तेनास्येहातुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते ॥ २.२.३३ ॥
ബഹുശ്രുതരായ വൃദ്ധന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും സേവിക്കുന്നവനാണ് അദ്ദേഹം; അതിനാൽ ഇവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതുല്യമായ കീർത്തിയും യശസ്സും തേജസ്സും വർദ്ധിക്കുന്നു.
2.2.34
देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।
सम्यग् विद्याव्रतस्नातो यथावत् साङ्गवेदवित् ॥ २.२.३४ ॥
ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, മനുഷ്യർ എന്നിവരുടെ എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളിലും അദ്ദേഹം വിദഗ്ധനാണ്; വിദ്യാവ്രതത്തിൽ പൂർണ്ണമായി സ്നാനം ചെയ്തവനാണ്; അംഗങ്ങളോടുകൂടിയ വേദങ്ങൾ യഥാവിധി അറിയുന്നവനാണ്.
2.2.35
गान्धर्वे च भुवि श्रेष्ठो बभूव भरताग्रजः।
कल्याणाभिजनः साधुरदीनात्मा महामतिः ॥ २.२.३५ ॥
ഭൂമിയിൽ ഗാന്ധർവ്വ വിദ്യയിലും അദ്ദേഹം ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു; ഭരതന്റെ ജ്യേഷ്ഠനായിരുന്നു; ശുഭകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനും സാധുവും ദീനതയില്ലാത്ത മനസ്സുള്ളവനും മഹാമതിയുമായിരുന്നു.
2.2.36
द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।
यदा व्रजति संग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा ॥ २.२.३६ ॥
ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ നിപുണരായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരാൽ നന്നായി പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെട്ടവനാണ്; ഒരു ഗ്രാമത്തിനോ നഗരത്തിനോ വേണ്ടി യുദ്ധത്തിന് പോകുമ്പോൾ,
2.2.37
गत्वा सौमित्रिसहितो नाविजित्य निवर्तते।
संग्रामात् पुनरागत्य कुञ्जरेण रथेन वा ॥ २.२.३७ ॥
സൗമിത്രിയോടൊപ്പം പോയി, ജയിക്കാതെ തിരിച്ചുവരുന്നില്ല; യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും വന്ന് ആനപ്പുറത്തോ രഥത്തിലോ എത്തുന്നു.
2.2.38
पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।
पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च ॥ २.२.३८ ॥
പൗരന്മാരോട് എപ്പോഴും സ്വജനങ്ങളോടെന്നപോലെ ക്ഷേമം അന്വേഷിക്കുന്നു; പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ചും അഗ്നികളെക്കുറിച്ചും ഭാര്യമാരെക്കുറിച്ചും ഭൃത്യന്മാരെയും ശിഷ്യരെയും കുറിച്ചും.
2.2.39
निखिलेनानुपूर्व्या च पिता पुत्रानिवौरसान्।
शुश्रूषन्ते च वः शिष्याः कच्चिद् वर्मसु दंशिताः ॥ २.२.३९ ॥
പിതാവ് സ്വന്തം പുത്രന്മാരെ ക്രമമായി പൂർണ്ണമായി പരിപാലിക്കുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യന്മാർ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നുവോ? അവർ കവചം ധരിച്ച് സജ്ജരാണോ?
2.2.40
व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः ॥ २.२.४० ॥
മനുഷ്യരുടെ ദുരിതങ്ങളിൽ അവൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനാകുന്നു.
2.2.41
उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।
सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः ॥ २.२.४१ ॥
എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളിലും പിതാവിനെപ്പോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു. അവൻ സത്യവാദി, മഹാധനുർധരൻ, വൃദ്ധസേവകൻ, ജിതേന്ദ്രിയൻ.
2.2.42
स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मनाश्रितः।
सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्यकथारुचिः ॥ २.२.४२ ॥
പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കുന്നവൻ; പൂർണ്ണമായും ധർമ്മത്തെ ആശ്രയിച്ചവൻ. നന്മയെ ശരിയായി ഉപദേശിക്കുന്നവൻ; തർക്കസംഭാഷണത്തിൽ താല്പര്യമില്ലാത്തവൻ.
2.2.43
उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।
सुभ्रूरायतताम्राक्षः साक्षाद् विष्णुरिव स्वयम् ॥ २.२.४३ ॥
ഓരോ ചോദ്യത്തിനും ക്രമത്തിൽ മറുപടി നൽകുന്ന സമർത്ഥനായ വക്താവ്; വാചസ്പതിയെപ്പോലെ. സുന്ദരമായ പുരികങ്ങളും നീണ്ട ചുവന്ന കണ്ണുകളുമുള്ളവൻ; സാക്ഷാൽ വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ.
2.2.44
रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।
प्रजापालनसंयुक्तो न रागोपहतेन्द्रियः ॥ २.२.४४ ॥
ഈ രാമൻ ലോകത്തിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവനാണ്; ശൗര്യം, വീര്യം, പരാക്രമം ഉള്ളവൻ; പ്രജാപാലനത്തിൽ മുഴുകിയവൻ; രാഗത്താൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ മലിനമാകാത്തവൻ.
2.2.45
शक्तस्त्रैलोक्यमप्येष भोक्तुं किं नु महीमिमाम्।
नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन ॥ २.२.४५ ॥
ഇദ്ദേഹം മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും അനുഭവിക്കാൻ പോലും കഴിവുള്ളവൻ; ഈ ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്ത്? ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കോപമോ പ്രസാദമോ ഒരിക്കലും വ്യർഥമാകുന്നില്ല.
2.2.46
हन्त्येष नियमाद् वध्यानवध्येषु न कुप्यति।
युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति ॥ २.२.४६ ॥
നിയമപ്രകാരം വധാർഹരായവരെ മാത്രമേ ശിക്ഷിക്കൂ; വധിക്കരുതാത്തവരോട് കോപിക്കാറില്ല. സന്തോഷത്തോടെ ആരിൽ തൃപ്തനാകുന്നുവോ അവരെ സമ്പത്തുകൊണ്ട് സമ്പന്നരാക്കുന്നു.
2.2.47
दान्तैः सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसंजननैर्नृणाम्।
गुणैर्विरोचते रामो दीप्तः सूर्य इवांशुभिः ॥ २.२.४७ ॥
ദമനശീലനും എല്ലാ പ്രജകൾക്കും പ്രിയനും മനുഷ്യരിൽ സ്നേഹം ജനിപ്പിക്കുന്ന ഗുണങ്ങളുള്ളവനുമായ രാമൻ, തന്റെ രശ്മികളാൽ ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ വിളങ്ങുന്നു.
2.2.48
तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।
लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी ॥ २.२.४८ ॥
ഇത്തരം ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും സത്യപരാക്രമനും ലോകപാലകർക്കു തുല്യനുമായ ആ നാഥനായ രാമനെ ഭൂമി ആഗ്രഹിച്ചു.
2.2.49
वत्सः श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्यासौ तव राघवः।
दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव कश्यपः ॥ २.२.४९ ॥
മകനേ, ഭാഗ്യവശാൽ നിനക്കു ഈ രാഘവൻ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാഗ്യവശാൽ ഈ പുത്രൻ സദ്ഗുണങ്ങളോടു കൂടിയവനാണ്, മരീചിയിൽ നിന്നുള്ള കശ്യപനെപ്പോലെ.
2.2.50
बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः।
देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च ॥ २.२.५० ॥
ആത്മജ്ഞനായ രാമന്റെ ബലവും ആരോഗ്യവും ആയുസ്സും ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും സർപ്പങ്ങളിലും (ശ്രേഷ്ഠം).
2.2.51
आशंसते जनः सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा।
आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः ॥ २.२.५१ ॥
രാഷ്ട്രത്തിലും ശ്രേഷ്ഠനഗരത്തിലും എല്ലാ ജനങ്ങളും, അകത്തുള്ളവരും പുറത്തുള്ളവരും, പൗരന്മാരും ജാനപദരും ഇതുതന്നെ ആശിക്കുന്നു.
2.2.52
स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातः समाहिताः।
सर्वा देवान्नमस्यन्ति रामस्यार्थे मनस्विनः।
तेषां तद् याचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम् ॥ २.२.५२ ॥
വൃദ്ധകളും യുവതികളും, രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഏകാഗ്രചിത്തരായി, ഉദാരമനസ്കരായ എല്ലാ സ്ത്രീകളും രാമനുവേണ്ടി ദേവന്മാരെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദേവാ, അവരുടെ ആ പ്രാർഥന നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സഫലമാകട്ടെ.
2.2.53
राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।
पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम् ॥ २.२.५३ ॥
നീലത്താമരപോലെ ശ്യാമനായ, സകല ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കുന്ന, നിന്റെ ശ്രേഷ്ഠരാജാവിന്റെ പുത്രനായ രാമൻ യൗവരാജ്യപദവിയിൽ നിൽക്കുന്നത് ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.
2.2.54
तं देवदेवोपममात्मजं ते
सर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।
हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टं
मुदाभिषेक्तुं वरद त्वमर्हसि ॥ २.२.५४ ॥
ദേവദേവനു തുല്യനായ, സകലലോകങ്ങളുടെയും ഹിതത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നിന്റെ പുത്രനെ, ഞങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി വേഗം, ഉദാരന്മാർ പ്രിയപ്പെടുന്ന അവനെ, സന്തോഷത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യം, വരദായകനേ.