رامايانا فالميكي · السارغا 2.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.20.1
तस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रे निष्क्रामति कृताञ्जलौ।
आर्तशब्दो महान् जज्ञे स्त्रीणामन्तःपुरे तदा ॥ २.२०.१ ॥
وحين خرج ذلك النمر بين الرجال وقد ضم كفيه، ارتفع حينئذ صراخ عظيم من النساء في الحرملك.
2.20.2
कृत्येष्वचोदितः पित्रा सर्वस्यान्तःपुरस्य च।
गतिश्च शरणं चासीत् स रामोऽद्य प्रवत्स्यति ॥ २.२०.२ ॥
ومع أنه لم يكلفه أبوه قط بالواجبات، فقد كان ملجأ الجميع ومأواهم، وملجأ الحرملك أيضًا؛ فسيرحل راما اليوم إلى المنفى.
2.20.3
कौसल्यायां यथा युक्तो जनन्यां वर्तते सदा।
तथैव वर्ततेऽस्मासु जन्मप्रभृति राघवः ॥ २.२०.३ ॥
كما يسلك راغافا دائمًا بإخلاص نحو أمه كاوشاليا، كذلك سلك معنا منذ ولادته.
2.20.4
न क्रुध्यत्यभिशप्तोऽपि क्रोधनीयानि वर्जयन्।
क्रुद्धान् प्रसादयन् सर्वान् स इतोऽद्य प्रवत्स्यति ॥ २.२०.४ ॥
لا يغضب حتى وإن لُعن، ويتجنب ما يثير الغضب، ويهدّئ كل الغاضبين؛ وسيرحل من هنا اليوم إلى المنفى.
2.20.5
अबुद्धिर्बत नो राजा जीवलोकं चरत्ययम्।
यो गतिं सर्वभूतानां परित्यजति राघवम् ॥ २.२०.५ ॥
يا للأسف! ما أقل حكمة ملكنا هذا الذي يجوب عالم الأحياء، إذ يتخلى عن راغافا، مأوى جميع الكائنات!
2.20.6
पतिमाचुक्रुशुश्चापि सस्वनं चापि चुक्रुशुः ॥ २.२०.६ ॥
صرخن لأجل زوجهن، وصرخن بصوت عالٍ أيضًا.
2.20.7
स हि चान्तःपुरे घोरमार्तशब्दं महीपतिः।
पुत्रशोकाभिसंतप्तः श्रुत्वा व्यालीयतासने ॥ २.२०.७ ॥
فلما سمع الملك الصراخ الرهيب المنبعث من الحرم الداخلي، وقد أنهكه الحزن على ابنه، تلوّى على مقعده.
2.20.8
रामस्तु भृशमायस्तो निःश्वसन्निव कुञ्जरः।
जगाम सहितो भ्रात्रा मातुरन्तःपुरं वशी ॥ २.२०.८ ॥
مضى راما، وقد أصابه الاضطراب الشديد، يتنفس الصعداء كالفيل، ضابطًا نفسه، مع أخيه نحو الحرم الداخلي لأمه.
2.20.9
सोऽपश्यत् पुरुषं तत्र वृद्धं परमपूजितम्।
उपविष्टं गृहद्वारि तिष्ठतश्चापरान् बहून् ॥ २.२०.९ ॥
ورأى هناك رجلًا شيخًا بالغ الإجلال جالسًا عند باب الدار، ورأى غيره كثيرين واقفين.
2.20.10
दृष्ट्वैव तु तदा रामं ते सर्वे समुपस्थिताः।
जयेन जयतां श्रेष्ठं वर्धयन्ति स्म राघवम् ॥ २.२०.१० ॥
ما إن رأوا راما حتى هتف به كل من اجتمع هناك، مبتهجين بالنصر، يحيّون راغافا أفضل المنتصرين.
2.20.11
प्रविश्य प्रथमां कक्ष्यां द्वितीयायां ददर्श सः।
ब्राह्मणान् वेदसम्पन्नान् वृद्धान् राज्ञाभिसत्कृतान् ॥ २.२०.११ ॥
دخل الفناء الأول، ثم رأى في الثاني البراهمة العارفين بالفيدا، الشيوخ، المكرّمين من الملك.
2.20.12
प्रणम्य रामस्तान् वृद्धांस्तृतीयायां ददर्श सः।
स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च द्वाररक्षणतत्पराः ॥ २.२०.१२ ॥
وبعد أن حيّا أولئك الشيوخ بالانحناء، رأى في الفناء الثالث نساءً وصبيةً وشيوخًا منهمكين في حراسة الباب.
2.20.13
वर्धयित्वा प्रहृष्टास्ताः प्रविश्य च गृहं स्त्रियः।
न्यवेदयन्त त्वरितं राममातुः प्रियं तदा ॥ २.२०.१३ ॥
وبعد أن هنّأوه، دخلت النساء البيت فرحات، وأبلغن أم راما الخبر السار على عجل.
2.20.14
कौसल्यापि तदा देवी रात्रिं स्थित्वा समाहिता।
प्रभाते चाकरोत् पूजां विष्णोः पुत्रहितैषिणी ॥ २.२०.१४ ॥
وقضت الملكة كوشاليا تلك الليلة بقلب مجتمع، وعند الفجر، راغبةً في خير ابنها، أدّت عبادة فيشنو.
2.20.15
सा क्षौमवसना हृष्टा नित्यं व्रतपरायणा।
अग्निं जुहोति स्म तदा मन्त्रवत् कृतमङ्गला ॥ २.२०.१५ ॥
لابسةً ثوب الحرير، فرحةً، ملازمةً للنذور دائماً، أدّت الطقوس المباركة وقدّمت القرابين إلى النار وفق التراتيل.
2.20.16
प्रविश्य तु तदा रामो मातुरन्तःपुरं शुभम्।
ददर्श मातरं तत्र हावयन्तीं हुताशनम् ॥ २.२०.१६ ॥
ثم دخل راما الحجرات الداخلية المباركة لأمه، فرأى أمه هناك تقدّم القرابين إلى النار.
2.20.17
देवकार्यनिमित्तं च तत्रापश्यत् समुद्यतम्।
दध्यक्षतघृतं चैव मोदकान् हविषस्तथा ॥ २.२०.१७ ॥
ورأى هناك أيضاً مُعدّاً للشعيرة الإلهية الزبدة الرائبة والحبوب غير المكسورة والسمن والحلويات ومواد القرابين.
2.20.18
लाजान् माल्यानि शुक्लानि पायसं कृसरं तथा।
समिधः पूर्णकुम्भांश्च ददर्श रघुनन्दनः ॥ २.२०.१८ ॥
ورأى حبيب آل رغو أيضاً الأرز المنفوخ والأكاليل البيضاء وأرز الحليب والكِسارا، وحطب القرابين، والجرار المملوءة ماءً.
2.20.19
तां शुक्लक्षौमसंवीतां व्रतयोगेन कर्शिताम्।
तर्पयन्तीं ददर्शाद्भिर्देवतां वरवर्णिनीम् ॥ २.२०.१९ ॥
رآها مرتدية حريراً أبيض، نحيلة من انضباط نذرها، تسكب الماء قرباناً للآلهة، الإلهة ذات اللون الرفيع.
2.20.20
सा चिरस्यात्मजं दृष्ट्वा मातृनन्दनमागतम्।
अभिचक्राम संहृष्टा किशोरं वडवा यथा ॥ २.२०.२० ॥
فلما رأت ابنها، فرحة أمه، قد عاد بعد زمن طويل، تقدمت نحوه مسرورة كفرس نحو مهرها.
2.20.21
स मातरमुपक्रान्तामुपसंगृह्य राघवः।
परिष्वक्तश्च बाहुभ्यामवघ्रातश्च मूर्धनि ॥ २.२०.२१ ॥
أمسك راغافا بأمه المقتربة وضمها إليه؛ عانقته بذراعيها وقبّلت رأسه.
2.20.22
तमुवाच दुराधर्षं राघवं सुतमात्मनः।
कौसल्या पुत्रवात्सल्यादिदं प्रियहितं वचः ॥ २.२०.२२ ॥
قالت كوشاليا بدافع الحب الأمومي هذه الكلمات العزيزة النافعة لابنها راغافا الذي لا يُقهر.
2.20.23
वृद्धानां धर्मशीलानां राजर्षीणां महात्मनाम्।
प्राप्नुह्यायुश्च कीर्तिं च धर्मं चाप्युचितं कुले ॥ २.२०.२३ ॥
يا بني، كما نال الشيوخ الصالحون، والحكماء الملوك العظماء، فلتنل أنت طول العمر والمجد والدارما اللائقة بسلالتك.
2.20.24
सत्यप्रतिज्ञं पितरं राजानं पश्य राघव।
अद्यैव त्वां स धर्मात्मा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ २.२०.२४ ॥
يا راغافا، انظر إلى أبيك الملك الوفي بعهده؛ فاليوم بعينه سيتوّجك ذلك الصالح وليًّا للعهد.
2.20.25
दत्तमासनमालभ्य भोजनेन निमन्त्रितः।
मातरं राघवः किंचित् प्रसार्याञ्जलिमब्रवीत् ॥ २.२०.२५ ॥
جلس راغافا على المقعد المعروض ودُعي إلى الطعام، فمدّ كفّيه المضمومتين قليلاً وقال لأمّه.
2.20.26
स स्वभावविनीतश्च गौरवाच्च तथानतः।
प्रस्थितो दण्डकारण्यमाप्रष्टुमुपचक्रमे ॥ २.२०.२६ ॥
كان متواضعاً بطبعه، فانحنى إجلالاً، وإذ كان على وشك الرحيل إلى غابة دانداكا، شرع يطلب الإذن بالوداع.
2.20.27
देवि नूनं न जानीषे महद् भयमुपस्थितम्।
इदं तव च दुःखाय वैदेह्या लक्ष्मणस्य च ॥ २.२०.२७ ॥
أيتها الملكة، لعلّك لا تدرين أن خطراً عظيماً قد حلّ، سيجلب الحزن لك ولفيدهي ولاكشمانا.
2.20.28
गमिष्ये दण्डकारण्यं किमनेनासनेन मे।
विष्टरासनयोग्यो हि कालोऽयं मामुपस्थितः ॥ २.२०.२८ ॥
سأذهب إلى غابة دانداكا. ما نفعي من هذا المقعد؟ ليس هذا وقت العرش الملكي، بل قد حان عليّ وقت الغابة.
2.20.29
चतुर्दश हि वर्षाणि वत्स्याम विजने वने।
कन्दमूलफलैर्जीवन् हित्वा मुनिवदामिषम् ॥ २.२०.२९ ॥
سنمكث أربعة عشر عاماً في الغابة المقفرة، نعيش على الدرنات والجذور والثمار، تاركين اللحم كما يفعل الحكماء.
2.20.30
भरताय महाराजो यौवराज्यं प्रयच्छति।
मां पुनर्दण्डकारण्यं विवासयति तापसम् ॥ २.२०.३० ॥
يمنح الملك العظيم بهاراتا منصب ولي العهد، بينما يبعدني إلى غابة دانداكا منفياً متعبداً.
2.20.31
स षट् चाष्टौ च वर्षाणि वत्स्यामि विजने वने।
आसेवमानो वन्यानि फलमूलैश्च वर्तयन् ॥ २.२०.३१ ॥
سأقيم في الغابة المقفرة ستًا وثمانيَ سنين، أتغذى بما تنبته البرية، وأعيش على الثمار والجذور.
2.20.32
सा निकृत्तेव सालस्य यष्टिः परशुना वने।
पपात सहसा देवी देवतेव दिवश्च्युता ॥ २.२०.३२ ॥
سقطت فجأة في الغابة، كجذع شجرة السال المقطوع بالفأس، كإلهة هوت من السماء.
2.20.33
तामदुःखोचितां दृष्ट्वा पतितां कदलीमिव।
रामस्तूत्थापयामास मातरं गतचेतसम् ॥ २.२०.३३ ॥
رأى أمه، التي لم تعتد الحزن، قد سقطت كشجرة الموز، فأقامها راما وقد فقدت وعيها.
2.20.34
उपावृत्योत्थितां दीनां वडवामिव वाहिताम्।
पांसुगुण्ठितसर्वाङ्गीं विममर्श च पाणिना ॥ २.२०.३४ ॥
اقترب منها، فمسح بيده أمه التي نهضت بائسة كفرس مُسيَّرة، وقد غطى التراب جسدها كله.
2.20.35
सा राघवमुपासीनमसुखार्ता सुखोचिता।
उवाच पुरुषव्याघ्रमुपशृण्वति लक्ष्मणे ॥ २.२०.३५ ॥
قالت، وهي التي تستحق السعادة لكنها مثقلة بالحزن، لراما الراغافي الجالس قربها، ولكشمانا يسمع، ذلك الأفضل بين الرجال.
2.20.36
यदि पुत्र न जायेथा मम शोकाय राघव।
न स्म दुःखमतो भूयः पश्येयमहमप्रजाः ॥ २.२०.३६ ॥
يا راغافا، لو لم تولد ابنًا لي فتكون سبب حزني، لما رأيت بعد، وأنا بلا ولد، حزنًا أعظم من هذا.
2.20.37
एक एव हि वन्ध्यायाः शोको भवति मानसः।
अप्रजास्मीति संतापो न ह्यन्यः पुत्र विद्यते ॥ २.२०.३७ ॥
ليس للعاقر إلا حزن واحد في النفس: كرب قولها «أنا بلا ذرية». يا بني، لا حزن غيره.
2.20.38
न दृष्टपूर्वं कल्याणं सुखं वा पतिपौरुषे।
अपि पुत्रे विपश्येयमिति रामास्थितं मया ॥ २.२०.३८ ॥
لم أرَ قط في رجولة زوجي خيرًا ولا سعادة؛ فاتكأت على راما، راجيةً أن أراهما على الأقل في ابن.
2.20.39
सा बहून्यमनोज्ञानि वाक्यानि हृदयच्छिदाम्।
अहं श्रोष्ये सपत्नीनामवराणां परा सती ॥ २.२०.३९ ॥
سأسمع أنا، الزوجة الفاضلة السامية، كلمات كثيرة غير مرضية تمزّق القلب من ضرائري الأصغر سنًا.
2.20.40
अतो दुःखतरं किं नु प्रमदानां भविष्यति।
मम शोको विलापश्च यादृशोऽयमनन्तकः ॥ २.२०.४० ॥
وأي حزن أشدّ من هذا يصيب النساء؟ إن حزني هذا وعويلي لا نهاية لهما.
2.20.41
त्वयि संनिहितेऽप्येवमहमासं निराकृता।
किं पुनः प्रोषिते तात ध्रुवं मरणमेव हि ॥ २.२०.४१ ॥
وأنا، حتى وأنت قريب، كنت هكذا مهجورة؛ فكيف إذا رحلت عني أيها الولد؟ إنّ الموت محقّق لي.
2.20.42
अत्यन्तं निगृहीतास्मि भर्तुर्नित्यमसम्मता।
परिवारेण कैकेय्याः समा वाप्यथवावरा ॥ २.२०.४२ ॥
لقد قُيّدتُ تماماً من زوجي وكنتُ دائماً غير مرغوبة؛ وأمام حاشية كايكيي أكون مساوية لها أو دونها.
2.20.43
यो हि मां सेवते कश्चिदपि वाप्यनुवर्तते।
कैकेय्याः पुत्रमन्वीक्ष्य स जनो नाभिभाषते ॥ २.२०.४३ ॥
من يخدمني أو يتبعني، إذا رأى ابن كايكيي، لا يكلمني.
2.20.44
नित्यक्रोधतया तस्याः कथं नु खरवादि तत्।
कैकेय्या वदनं द्रष्टुं पुत्र शक्ष्यामि दुर्गता ॥ २.२०.४४ ॥
من شدة غضبها الدائم، ما أقسى كلماتها! يا بني، كيف أستطيع أنا التعيسة أن أرى وجه كايكيي؟
2.20.45
दश सप्त च वर्षाणि जातस्य तव राघव।
अतीतानि प्रकांक्षन्त्या मया दुःखपरिक्षयम् ॥ २.२०.४५ ॥
يا راغava، لقد مضت سبعة عشر عامًا منذ ولادتك، وأنا أتوق بشدة إلى انتهاء حزني.
2.20.46
तदक्षयं महद्दुःखं नोत्सहे सहितुं चिरात्।
विप्रकारं सपत्नीनामेवं जीर्णापि राघव ॥ २.२०.४६ ॥
يا راغava، لم يعد لدي القوة لاحتمال هذا الحزن العظيم الذي لا ينتهي وإهانات ضرائري طويلاً؛ وهكذا شِخْتُ.
2.20.47
अपश्यन्ती तव मुखं परिपूर्णशशिप्रभम्।
कृपणा वर्तयिष्यामि कथं कृपणजीविका ॥ २.२०.४७ ॥
إذا لم أرَ وجهك المتوهج كالبدر الكامل، كيف أعيش أنا البائسة؟ وكيف تكون حياة البائسة؟
2.20.48
उपवासैश्च योगैश्च बहुभिश्च परिश्रमैः।
दुःखसंवर्धितो मोघं त्वं हि दुर्गतया मया ॥ २.२०.४८ ॥
لقد نشأتَ في الحزن عبر الصيام والتقشفات وكثير من المشقات، وقد تألمتَ أنت أيضًا عبثًا بسببي أنا التعيسة.
2.20.49
स्थिरं नु हृदयं मन्ये ममेदं यन्न दीर्यते।
प्रावृषीव महानद्याः स्पृष्टं कूलं नवाम्भसा ॥ २.२०.४९ ॥
أظن أن قلبي ثابت حقًا، لأنه لا ينكسر، كما لا ينهار شاطئ النهر العظيم حين تمسّه المياه الجديدة في موسم الأمطار.
2.20.50
ममैव नूनं मरणं न विद्यते
न चावकाशोऽस्ति यमक्षये मम।
यदन्तकोऽद्यैव न मां जिहीर्षति
प्रसह्य सिंहो रुदतीं मृगीमिव ॥ २.२०.५० ॥
حقًا لا يأتيني الموت، ولا مكان لي في عالم يama؛ فحتى اليوم لا يريد الموت أن يأخذني، كما يختطف الأسد غزالة باكية بالقوة.
2.20.51
स्थिरं हि नूनं हृदयं ममायसं
न भिद्यते यद् भुवि नो विदीर्यते।
अनेन दुःखेन च देहमर्पितं
ध्रुवं ह्यकाले मरणं न विद्यते ॥ २.२०.५१ ॥
قلبي حقًا صلب كالحديد، لا ينشطر ولا ينكسر على الأرض؛ وجسدي المسلَّم لهذا الحزن لا يجد بالتأكيد موتًا في غير أوانه.
2.20.52
इदं तु दुःखं यदनर्थकानि मे
व्रतानि दानानि च संयमाश्च हि।
तपश्च तप्तं यदपत्यकाम्यया
सुनिष्फलं बीजमिवोप्तमूषरे ॥ २.२०.५२ ॥
وهذا هو الحزن حقًا: نذوري وعطاياي وضبط نفسي صارت عبثًا، وما تكبّدته من تقشف رغبةً في الذرية صار بلا جدوى تمامًا، كالبذر المزروع في أرض قاحلة.
2.20.53
यदि ह्यकाले मरणं यदृच्छया
लभेत कश्चिद् गुरुदुःखकर्शितः।
गताहमद्यैव परेतसंसदं
विना त्वया धेनुरिवात्मजेन वै ॥ २.२०.५३ ॥
لو أن أحدًا أنهكه حزن عظيم نال بالمصادفة موتًا في غير أوانه، لكنتُ اليوم قد ذهبتُ إلى مجلس الموتى دونك، كبقرةٍ فقدت عجلها.
2.20.54
अथापि किं जीवितमद्य मे वृथा
त्वया विना चन्द्रनिभाननप्रभ।
अनुव्रजिष्यामि वनं त्वयैव गौः
सुदुर्बला वत्समिवाभिकांक्षया ॥ २.२०.५४ ॥
فماذا تكون حياتي اليوم بدونك عبثًا؟ يا من وجهك كالقمر وإشراقه، سأتبعك إلى الغابة كما تتبع البقرة الضعيفة جدًا عجلها شوقًا إليه.
2.20.55
भृशमसुखममर्षिता तदा
बहु विललाप समीक्ष्य राघवम्।
व्यसनमुपनिशाम्य सा महत्
सुतमिव बद्धमवेक्ष्य किंनरी ॥ २.२०.५५ ॥
فلما اشتد بها الألم ولم تحتمل، نظرت إلى راغافا فأخذت تنوح كثيرًا، كأنثى الكِنّرا التي تسمع بنكبة عظيمة فترى ابنها مكبلًا.