ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.23.1
ध्यात्वा मध्यं जगामाशु सहसा दैन्यहर्षयोः ॥ २.२३.१ ॥
ದುಃಖ ಮತ್ತು ಹರ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ತಲುಪಿದರು.
2.23.2
तदा तु बद्ध्वा भ्रुकुटीं भ्रुवोर्मध्ये नरर्षभः।
निशश्वास महासर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ २.२३.२ ॥
ಆಗ ನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ಹುಬ್ಬುಗಳ ನಡುವೆ ಸುಕ್ಕು ಕಟ್ಟಿ, ಹುತ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಹಾಸರ್ಪದಂತೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟರು.
2.23.3
तस्य दुष्प्रतिवीक्ष्यं तद् भ्रुकुटीसहितं तदा।
बभौ क्रुद्धस्य सिंहस्य मुखस्य सदृशं मुखम् ॥ २.२३.३ ॥
ಆಗ ಸುಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಆ ಮುಖ, ನೋಡಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ, ಕೋಪಗೊಂಡ ಸಿಂಹದ ಮುಖದಂತೆ ಹೊಳೆಯಿತು.
2.23.4
अग्रहस्तं विधुन्वंस्तु हस्ती हस्तमिवात्मनः।
तिर्यगूर्ध्वं शरीरे च पातयित्वा शिरोधराम् ॥ २.२३.४ ॥
ಆನೆ ತನ್ನ ಸೊಂಡಿಲನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುವಂತೆ, ಮುಂಗೈಯನ್ನು ಅಲ್ಲಾಡಿಸುತ್ತಾ, ದೇಹವನ್ನು ಓರೆಯಾಗಿಸಿ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ ನಿಂತರು.
2.23.5
अग्राक्ष्णा वीक्षमाणस्तु तिर्यग्भ्रातरमब्रवीत्।
अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम् ॥ २.२३.५ ॥
ಮುಂದಿನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ಓರೆಯಾಗಿ ತಮ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಅಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕಳವಳ ಯಾರಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತೋ."
2.23.6
धर्मदोषप्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।
कथं ह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति ॥ २.२३.६ ॥
ಧರ್ಮದೋಷದ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ಮತ್ತು ಲೋಕದ ಭಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ನಿನ್ನಂತಹ ಶಾಂತಚಿತ್ತನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಲ್ಲನು?
2.23.7
यथा ह्येवमशौण्डीरं शौण्डीरः क्षत्रियर्षभः।
किं नाम कृपणं दैवमशक्तमभिशंससि ॥ २.२३.७ ॥
ವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ಶೌರ್ಯವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಶೂರನೆಂದು ಹೊಗಳುವಂತೆ, ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ದೀನ ದೈವವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ದೂಷಿಸುತ್ತಿರುವೆ?
2.23.8
पापयोस्ते कथं नाम तयोः शङ्का न विद्यते।
सन्ति धर्मोपधासक्ता धर्मात्मन् किं न बुध्यसे ॥ २.२३.८ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ಪಾಪಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿನಗೆ ಶಂಕೆ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ? ಧರ್ಮದ ನೆಪವನ್ನು ಹಿಡಿದವರು ಅವರು. ಧರ್ಮಾತ್ಮನೇ, ನೀನು ಏಕೆ ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ?
2.23.9
तयोः सुचरितं स्वार्थं शाठ्यात् परिजिहीर्षतोः।
यदि नैवं व्यवसितं स्याद्धि प्रागेव राघव।
तयोः प्रागेव दत्तश्च स्याद् वरः प्रकृतश्च सः ॥ २.२३.९ ॥
ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳ ಬಯಸುವವರ ಆ ಸತ್ಕಾರ್ಯವಿದು. ರಾಘವ, ಹೀಗೆ ಅವರು ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲೇ ಆ ವರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅದು ಸರಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತಿತ್ತು.
2.23.10
लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम्।
नोत्सहे सहितुं वीर तत्र मे क्षन्तुमर्हसि ॥ २.२३.१० ॥
ವೀರನೇ, ಲೋಕ ದ್ವೇಷಿಸುವ ಈ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆಯವನಿಗೆ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಲಾರೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
2.23.11
येनैवमागता द्वैधं तव बुद्धिर्महामते।
सोऽपि धर्मो मम द्वेष्यो यत्प्रसङ्गाद् विमुह्यसि ॥ २.२३.११ ॥
ಮಹಾಮತಿಯೇ, ಯಾವ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸಂಗದಿಂದ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಹೀಗೆ ದ್ವಂದ್ವಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿತೋ, ಆ ಧರ್ಮವೂ ನನಗೆ ದ್ವೇಷ್ಯವೇ.
2.23.12
कथं त्वं कर्मणा शक्तः कैकेयीवशवर्तिनः।
करिष्यसि पितुर्वाक्यमधर्मिष्ठं विगर्हितम् ॥ २.२३.१२ ॥
ಕೈಕೇಯಿಯ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ತಂದೆಯ, ಅತ್ಯಂತ ಅಧರ್ಮವೂ ನಿಂದಾರ್ಹವೂ ಆದ ಆ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸಲು ಶಕ್ತನಾಗುವೆ?
2.23.13
यदयं किल्बिषाद् भेदः कृतोऽप्येवं न गृह्यते।
जायते तत्र मे दुःखं धर्मसङ्गश्च गर्हितः ॥ २.२३.१३ ॥
ಪಾಪದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭೇದವು ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದೊಂದಿಗಿನ ಈ ಸಂಬಂಧವೂ ನಿಂದಾರ್ಹ.
2.23.14
तवायं धर्मसंयोगो लोकस्यास्य विगर्हितः।
मनसापि कथं कामं कुर्यात् त्वां कामवृत्तयोः।
तयोस्त्वहितयोर्नित्यं शत्र्वोः पित्रभिधानयोः ॥ २.२३.१४ ॥
ನಿನ್ನ ಈ ಧರ್ಮಸಂಬಂಧವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಂದಿತ. ಕಾಮದಿಂದ ನಡೆಯುವ, ಸದಾ ಅಹಿತರಾದ, ತಂದೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಇಬ್ಬರು ಶತ್ರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಹೇಗೆ ಆಸೆ ಪಡಬಹುದು?
2.23.15
यद्यपि प्रतिपत्तिस्ते दैवी चापि तयोर्मतम्।
तथाप्युपेक्षणीयं ते न मे तदपि रोचते ॥ २.२३.१५ ॥
ನಿನ್ನ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆ ಇಬ್ಬರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ದೈವಿಕವಾದರೂ, ನೀನು ಅದನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಅದೂ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2.23.16
विक्लवो वीर्यहीनो यः स दैवमनुवर्तते।
वीराः सम्भावितात्मानो न दैवं पर्युपासते ॥ २.२३.१६ ॥
ದುರ್ಬಲನೂ ವೀರ್ಯಹೀನನೂ ಆದವನು ದೈವವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೀರರೂ ಆತ್ಮಗೌರವವುಳ್ಳವರೂ ದೈವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.23.17
दैवं पुरुषकारेण यः समर्थः प्रबाधितुम्।
न दैवेन विपन्नार्थः पुरुषः सोऽवसीदति ॥ २.२३.१७ ॥
ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಪುರುಷಕಾರದಿಂದ ದೈವವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾದರೆ, ದೈವದಿಂದ ಉದ್ದೇಶ ವಿಫಲವಾದರೂ ಅವನು ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.
2.23.18
द्रक्ष्यन्ति त्वद्य दैवस्य पौरुषं पुरुषस्य च।
दैवमानुषयोरद्य व्यक्ता व्यक्तिर्भविष्यति ॥ २.२३.१८ ॥
ಇಂದು ಜನರು ದೈವದ ಪೌರುಷವನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯನ ಪೌರುಷವನ್ನೂ ನೋಡುವರು. ಇಂದು ದೈವ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಪ್ರಯತ್ನದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುವುದು.
2.23.19
अद्य मे पौरुषहतं दैवं द्रक्ष्यन्ति वै जनाः।
यैर्दैवादाहतं तेऽद्य दृष्टं राज्याभिषेचनम् ॥ २.२३.१९ ॥
ಇಂದು ಜನರು ನನ್ನ ಪೌರುಷದಿಂದ ಸೋತ ದೈವವನ್ನು ನೋಡುವರು; ದೈವದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಅವರು ಇಂದು ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
2.23.20
अत्यङ्कुशमिवोद्दामं गजं मदजलोद्धतम्।
प्रधावितमहं दैवं पौरुषेण निवर्तये ॥ २.२३.२० ॥
ಅಂಕುಶಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ, ಮದಜಲದಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡ ಆನೆ ಓಡಿದಂತೆ ಓಡಿಬರುವ ದೈವವನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಪೌರುಷದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವೆನು.
2.23.21
लोकपालाः समस्तास्ते नाद्य रामाभिषेचनम्।
न च कृत्स्नास्त्रयो लोका विहन्युः किं पुनः पिता ॥ २.२३.२१ ॥
ಲೋಕಪಾಲಕರೆಲ್ಲರೂ ಇಂದು ರಾಮನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ತಡೆಯಲಾರರು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ತಡೆಯಲಾರವು; ತಂದೆಯ ಕುರಿತು ಹೇಳುವುದೇನು!
2.23.22
यैर्विवासस्तवारण्ये मिथो राजन् समर्थितः।
अरण्ये ते विवत्स्यन्ति चतुर्दश समास्तथा ॥ २.२३.२२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ವನವಾಸವನ್ನು ಯಾರು ಪರಸ್ಪರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೋ, ಅವರೇ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವರು.
2.23.23
अहं तदाशां धक्ष्यामि पितुस्तस्याश्च या तव।
अभिषेकविघातेन पुत्रराज्याय वर्तते ॥ २.२३.२३ ॥
ಆಗ ನಾನು ತಂದೆಯ ಮತ್ತು ಅವಳ ಆಶೆಯನ್ನು — ನಿನ್ನ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಮಗನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಆಶೆಯನ್ನು — ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವೆನು.
2.23.24
मद्बलेन विरुद्धाय न स्याद् दैवबलं तथा।
प्रभविष्यति दुःखाय यथोग्रं पौरुषं मम ॥ २.२३.२४ ॥
ನನ್ನ ಬಲಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತವನಿಗೆ ದೈವಬಲ ಇರದು; ನನ್ನ ಉಗ್ರ ಪೌರುಷ ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುವುದು.
2.23.25
ऊर्ध्वं वर्षसहस्रान्ते प्रजापाल्यमनन्तरम्।
आर्यपुत्राः करिष्यन्ति वनवासं गते त्वयि ॥ २.२३.२५ ॥
ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ, ನೀನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದ ಬಳಿಕ, ಆರ್ಯಪುತ್ರರು ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವರು.
2.23.26
पूर्वराजर्षिवृत्त्या हि वनवासोऽभिधीयते।
प्रजा निक्षिप्य पुत्रेषु पुत्रवत् परिपालने ॥ २.२३.२६ ॥
ಹಿಂದಿನ ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ನಡತೆಯಂತೆ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪುತ್ರರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಮಗನಂತೆ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಹೋಗುವುದೇ ವನವಾಸ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
2.23.27
स चेद् राजन्यनेकाग्रे राज्यविभ्रमशङ्कया।
नैवमिच्छसि धर्मात्मन् राज्यं राम त्वमात्मनि ॥ २.२३.२७ ॥
ರಾಜನೇ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯದಿಂದ ನೀನು ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಹೀಗೆ ಬಯಸದಿದ್ದರೆ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಮನೇ, ನೀನು ನಿನಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.23.28
प्रतिजाने च ते वीर मा भूवं वीरलोकभाक्।
राज्यं च तव रक्षेयमहं वेलेव सागरम् ॥ २.२३.२८ ॥
ವೀರನೇ, ನಿನಗೆ ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ: ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ತೀರದಂತೆ ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ, ವೀರಲೋಕದ ಭಾಗಿಯಾಗದಿರಲಿ.
2.23.29
मङ्गलैरभिषिञ्चस्व तत्र त्वं व्यापृतो भव।
अहमेको महीपालानलं वारयितुं बलात् ॥ २.२३.२९ ॥
ಮಂಗಳಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿಸಿಕೊ, ಅದರಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿರು. ರಾಜರನ್ನು ಬಲದಿಂದ ತಡೆಯಲು ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಸಾಕು.
2.23.30
न शोभार्थाविमौ बाहू न धनुर्भूषणाय मे।
नासिराबन्धनार्थाय न शराः स्तम्भहेतवः ॥ २.२३.३० ॥
ನನ್ನ ಈ ಎರಡು ಭುಜಗಳು ಶೋಭೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ನನ್ನ ಬಿಲ್ಲು ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ಖಡ್ಗ ಕಟ್ಟಲು ಅಲ್ಲ, ಬಾಣಗಳು ಆಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ.
2.23.31
अमित्रमथनार्थाय सर्वमेतच्चतुष्टयम्।
न चाहं कामयेऽत्यर्थं यः स्याच्छत्रुर्मतो मम ॥ २.२३.३१ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇವೆ. ನನಗೆ ಶತ್ರುವಾಗಬಲ್ಲದ್ದನ್ನು ನಾನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.23.32
असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।
प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये ॥ २.२३.३२ ॥
ಹರಿತವಾದ ಅಲಗು, ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳಪಿನ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರೆ, ಶತ್ರುವನ್ನು ಅಥವಾ ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ನಾನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
2.23.33
खड्गनिष्पेषनिष्पिष्टैर्गहना दुश्चरा च मे।
हस्त्यश्वरथिहस्तोरुशिरोभिर्भविता मही ॥ २.२३.३३ ॥
ಖಡ್ಗಗಳ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಚೂರಾದ ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥಿಕರ ತಲೆ, ಕೈ, ತೊಡೆಗಳಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ದಟ್ಟವೂ ದಾಟಲಾಗದಂತಹದೂ ಆಗುವುದು.
2.23.34
खड्गधाराहता मेऽद्य दीप्यमाना इवाग्नयः।
पतिष्यन्ति द्विषो भूमौ मेघा इव सविद्युतः ॥ २.२३.३४ ॥
ನನ್ನ ಖಡ್ಗದ ಅಲಗಿನಿಂದ ಇಂದು ಹತರಾದ ಶತ್ರುಗಳು, ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ, ಮಿಂಚಿನೊಂದಿಗಿನ ಮೇಘಗಳಂತೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುವರು.
2.23.35
बद्धगोधाङ्गुलित्राणे प्रगृहीतशरासने।
कथं पुरुषमानी स्यात् पुरुषाणां मयि स्थिते ॥ २.२३.३५ ॥
ಗೋಧಾ ಚರ್ಮದ ಬೆರಳುಚೀಲ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಬಿಲ್ಲನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ನಾನು ನಿಂತಿರುವಾಗ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ತನ್ನನ್ನು ಪುರುಷನೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
2.23.36
बहुभिश्चैकमत्यस्यन्नेकेन च बहूञ्जनान्।
विनियोक्ष्याम्यहं बाणान्नृवाजिगजमर्मसु ॥ २.२३.३६ ॥
ಬಹುಮಂದಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಒಬ್ಬನಾಗಿಯೂ, ಒಬ್ಬನಿಂದ ಬಹುಜನರನ್ನೂ ಹೊಡೆದು, ನರ, ಕುದುರೆ, ಆನೆಗಳ ಮರ್ಮಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನಾನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವೆನು.
2.23.37
अद्य मेऽस्त्रप्रभावस्य प्रभावः प्रभविष्यति।
राज्ञश्चाप्रभुतां कर्तुं प्रभुत्वं च तव प्रभो ॥ २.२३.३७ ॥
ಇಂದು ನನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು; ರಾಜನನ್ನು ಅಧಿಕಾರಹೀನನನ್ನಾಗಿಸಲು, ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು.
2.23.38
अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च।
वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च ॥ २.२३.३८ ॥
ಇಂದು ಚಂದನಸಾರದ (ಬಿಲ್ಲಿನ) ಶಕ್ತಿ, ಭುಜಕೀರ್ತಿಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ, ಸಂಪತ್ತಿನ ತ್ಯಾಗ, ಮಿತ್ರರ ರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುವು.
2.23.39
अनुरूपाविमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः।
अभिषेचनविघ्नस्य कर्तॄणां ते निवारणे ॥ २.२३.३९ ॥
ರಾಮ, ಈ ಎರಡು ತೋಳುಗಳು ಸೂಕ್ತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವವು — ನಿನ್ನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನ ಮಾಡುವವರನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ.
2.23.40
ब्रवीहि कोऽद्यैव मया वियुज्यतां
तवासुहृत् प्राणयशःसुहृज्जनैः।
यथा तवेयं वसुधा वशा भवेत्
तथैव मां शाधि तवास्मि किंकरः ॥ २.२३.४० ॥
ಹೇಳು, ನಿನ್ನ ಯಾವ ಶತ್ರು ಇಂದೇ ನನ್ನಿಂದ ಪ್ರಾಣ, ಕೀರ್ತಿ, ಹಿತೈಷಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು? ಈ ಭೂಮಿ ನಿನ್ನ ವಶವಾಗುವಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನನಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕ.
2.23.41
विमृज्य बाष्पं परिसान्त्व्य चासकृत्
स लक्ष्मणं राघववंशवर्धनः।
उवाच पित्रोर्वचने व्यवस्थितं
निबोध मामेष हि सौम्य सत्पथः ॥ २.२३.४१ ॥
ರಾಘವ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ಅವನು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಸಂತೈಸಿ, ತಂದೆತಾಯಿಯ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ತಿಳಿ, ಸೌಮ್ಯನೇ, ಇದೇ ಸತ್ಪಥ."