รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.23.1
ध्यात्वा मध्यं जगामाशु सहसा दैन्यहर्षयोः ॥ २.२३.१ ॥
ครั้นคิดทบทวนแล้ว เขาก็รวดเร็วและฉับพลันเข้าสู่ภาวะกลางระหว่างความเศร้าโศกและความยินดี
2.23.2
तदा तु बद्ध्वा भ्रुकुटीं भ्रुवोर्मध्ये नरर्षभः।
निशश्वास महासर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ २.२३.२ ॥
เมื่อนั้น นรัรษภะผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ขมวดคิ้วเข้าไว้ระหว่างหัวคิ้วทั้งสอง ถอนใจยาวดั่งงูใหญ่ที่อยู่ในรู ด้วยความโกรธ
2.23.3
तस्य दुष्प्रतिवीक्ष्यं तद् भ्रुकुटीसहितं तदा।
बभौ क्रुद्धस्य सिंहस्य मुखस्य सदृशं मुखम् ॥ २.२३.३ ॥
ใบหน้าของเขาที่ยากจะมองสบ พร้อมคิ้วที่ขมวดนั้น ในขณะนั้นส่องประกาย เหมือนใบหน้าของสิงโตที่กำลังโกรธ
2.23.4
अग्रहस्तं विधुन्वंस्तु हस्ती हस्तमिवात्मनः।
तिर्यगूर्ध्वं शरीरे च पातयित्वा शिरोधराम् ॥ २.२३.४ ॥
เขาสั่นมือข้างหน้า ดั่งช้างที่สั่นงวง และเอียงและเงยร่างกาย ก้มศีรษะลง
2.23.5
अग्राक्ष्णा वीक्षमाणस्तु तिर्यग्भ्रातरमब्रवीत्।
अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम् ॥ २.२३.५ ॥
เขามองด้วยดวงตาข้างหน้าอย่างเฉียงๆ แล้วกล่าวแก่พี่ชายว่า "ผู้ใดเกิดความวุ่นวายใจอย่างใหญ่หลวงเช่นนี้โดยไม่มีเหตุ—"
2.23.6
धर्मदोषप्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।
कथं ह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति ॥ २.२३.६ ॥
ด้วยการตกอยู่ในอันตรายแห่งความผิดต่อธรรม และโดยไม่เกรงการติเตียนของโลก ผู้ที่มีจิตมั่นคงเช่นท่านจะกล่าวเช่นนี้ได้อย่างไร
2.23.7
यथा ह्येवमशौण्डीरं शौण्डीरः क्षत्रियर्षभः।
किं नाम कृपणं दैवमशक्तमभिशंससि ॥ २.२३.७ ॥
เปรียบเหมือนวีรบุรุษกษัตริย์ผู้กล้าหาญ ผู้ประเสริฐในหมู่นักรบ จะเรียกคนขี้ขลาดว่ากล้าหาญได้ไฉน ทำไมท่านจึงพูดถึงโชคชะตาอันน่าสงสารและไร้พลังนี้
2.23.8
पापयोस्ते कथं नाम तयोः शङ्का न विद्यते।
सन्ति धर्मोपधासक्ता धर्मात्मन् किं न बुध्यसे ॥ २.२३.८ ॥
เหตุใดในใจของท่านจึงไม่มีความสงสัยต่อสองคนชั่วร้ายนั้น เขาทั้งสองยึดติดกับธรรมเป็นข้ออ้าง โอ้ผู้มีอาตมันแห่งธรรม ทำไมท่านจึงไม่รู้เรื่องนี้
2.23.9
तयोः सुचरितं स्वार्थं शाठ्यात् परिजिहीर्षतोः।
यदि नैवं व्यवसितं स्याद्धि प्रागेव राघव।
तयोः प्रागेव दत्तश्च स्याद् वरः प्रकृतश्च सः ॥ २.२३.९ ॥
นี่คือ "ความประพฤติที่ดี" ของสองคนนั้น ผู้ปรารถนาจะแย่งชิงประโยชน์ของตนด้วยการหลอกลวง โอ้ราฆพ หากการตัดสินใจนี้ไม่ได้เกิดขึ้นก่อนแล้ว พรนั้นคงได้ประทานแก่เขาทั้งสองไปก่อนแล้ว และควรจะเป็นเช่นนั้น
2.23.10
लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम्।
नोत्सहे सहितुं वीर तत्र मे क्षन्तुमर्हसि ॥ २.२३.१० ॥
โอ้วีรบุรุษ หม่อมฉันไม่อาจทนต่อการอภิเษกนี้ที่โลกเกลียดชัง และที่ดำเนินการเพื่อผู้อื่นนอกจากท่าน ขอท่านโปรดให้อภัยหม่อมฉันในเรื่องนั้นด้วยเถิด
2.23.11
येनैवमागता द्वैधं तव बुद्धिर्महामते।
सोऽपि धर्मो मम द्वेष्यो यत्प्रसङ्गाद् विमुह्यसि ॥ २.२३.११ ॥
โอ้ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ธรรมที่ทำให้ปัญญาของท่านตกอยู่ในความสองจิตเช่นนี้ ก็เป็นสิ่งที่หม่อมฉันเกลียดชังเช่นกัน เพราะโดยการถกเถียงนั้นท่านจึงหลงใหลไป
2.23.12
कथं त्वं कर्मणा शक्तः कैकेयीवशवर्तिनः।
करिष्यसि पितुर्वाक्यमधर्मिष्ठं विगर्हितम् ॥ २.२३.१२ ॥
ท่านจะสามารถปฏิบัติตามพระบัญชาของพระบิดาได้อย่างไรด้วยการกระทำ เมื่อพระบัญชานั้นอธรรมที่สุดและน่ารังเกียจ ขณะที่พระองค์อยู่ใต้อำนาจของไกเกยี
2.23.13
यदयं किल्बिषाद् भेदः कृतोऽप्येवं न गृह्यते।
जायते तत्र मे दुःखं धर्मसङ्गश्च गर्हितः ॥ २.२३.१३ ॥
การแยกจากกันนี้ซึ่งเกิดจากความผิด แม้จะเป็นเช่นนี้ก็ยังไม่ได้รับการยอมรับ จากสิ่งนั้นความทุกข์เกิดขึ้นในหม่อมฉัน และการเกี่ยวข้องกับธรรมนี้ก็น่าตำหนิ
2.23.14
तवायं धर्मसंयोगो लोकस्यास्य विगर्हितः।
मनसापि कथं कामं कुर्यात् त्वां कामवृत्तयोः।
तयोस्त्वहितयोर्नित्यं शत्र्वोः पित्रभिधानयोः ॥ २.२३.१४ ॥
การผูกพันของท่านกับธรรมนี้ถูกติเตียนในโลกนี้ ไฉนท่านจะปรารถนาสองคนนั้นได้แม้ในใจ เขาทั้งสองดำเนินตามกามา เป็นศัตรูอยู่เสมอ ศัตรูผู้ใช้ชื่อว่าบิดา
2.23.15
यद्यपि प्रतिपत्तिस्ते दैवी चापि तयोर्मतम्।
तथाप्युपेक्षणीयं ते न मे तदपि रोचते ॥ २.२३.१५ ॥
แม้การปฏิบัติของท่านจะเป็นทิพย์ และความเห็นของเขาทั้งสองก็เป็นทิพย์ ท่านก็ต้องละเลยมันเสีย แม้สิ่งนั้นก็ไม่เป็นที่พอใจของหม่อมฉัน
2.23.16
विक्लवो वीर्यहीनो यः स दैवमनुवर्तते।
वीराः सम्भावितात्मानो न दैवं पर्युपासते ॥ २.२३.१६ ॥
ผู้ที่อ่อนแอและขาดความกล้าหาญ ย่อมคล้อยตามโชคชะตา วีรบุรุษผู้มีจิตที่ได้รับการยอมรับย่อมไม่ปฏิบัติต่อโชคชะตา
2.23.17
दैवं पुरुषकारेण यः समर्थः प्रबाधितुम्।
न दैवेन विपन्नार्थः पुरुषः सोऽवसीदति ॥ २.२३.१७ ॥
ผู้ที่สามารถเอาชนะโชคชะตาได้ด้วยความพยายามของมนุษย์ และผู้ที่จุดมุ่งหมายถูกโชคชะตาขัดขวางแต่ไม่จมดิ่งลง ย่อมเป็นผู้นั้น
2.23.18
द्रक्ष्यन्ति त्वद्य दैवस्य पौरुषं पुरुषस्य च।
दैवमानुषयोरद्य व्यक्ता व्यक्तिर्भविष्यति ॥ २.२३.१८ ॥
วันนี้ผู้คนจะได้เห็นอำนาจแห่งความเป็นชายของโชคชะตาและของมนุษย์ วันนี้ความแตกต่างระหว่างโชคชะตากับความพยายามของมนุษย์จะปรากฏชัด
2.23.19
अद्य मे पौरुषहतं दैवं द्रक्ष्यन्ति वै जनाः।
यैर्दैवादाहतं तेऽद्य दृष्टं राज्याभिषेचनम् ॥ २.२३.१९ ॥
วันนี้ผู้คนจะได้เห็นโชคชะตาถูกความพยายามของหม่อมฉันโค่นล้ม ผู้ที่ถูกโชคชะตาทำร้ายได้เห็นการอภิเษกท่านขึ้นครองราชย์ในวันนี้แล้ว
2.23.20
अत्यङ्कुशमिवोद्दामं गजं मदजलोद्धतम्।
प्रधावितमहं दैवं पौरुषेण निवर्तये ॥ २.२३.२० ॥
ดั่งช้างที่ไม่มีขอสับ บ้าคลั่งด้วยน้ำมันมดลูกที่พลุ่งพล่าน พุ่งไปข้างหน้า หม่อมฉันจะหันโชคชะตาที่กำลังพุ่งเข้ามานั้นกลับไปด้วยความพยายามของตนเอง
2.23.21
लोकपालाः समस्तास्ते नाद्य रामाभिषेचनम्।
न च कृत्स्नास्त्रयो लोका विहन्युः किं पुनः पिता ॥ २.२३.२१ ॥
แม้เหล่าโลกบาลทั้งปวงก็ไม่อาจขัดขวางการอภิเษกของพระรามในวันนี้ได้ แม้โลกทั้งสามทั้งหมดก็ไม่อาจ ป่วยกล่าวไปไยถึงบิดา
2.23.22
यैर्विवासस्तवारण्ये मिथो राजन् समर्थितः।
अरण्ये ते विवत्स्यन्ति चतुर्दश समास्तथा ॥ २.२३.२२ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดาผู้ที่ร่วมกันวางแผนให้พระองค์ต้องถูกเนรเทศเข้าไปในป่านั้น พวกเขาเองก็จะต้องอยู่ในป่าเป็นเวลาสิบสี่ปีเช่นกัน
2.23.23
अहं तदाशां धक्ष्यामि पितुस्तस्याश्च या तव।
अभिषेकविघातेन पुत्रराज्याय वर्तते ॥ २.२३.२३ ॥
ข้าพเจ้าจะเผาความหวังของบิดาเสีย และความหวังของนางด้วย ซึ่งมุ่งหมายให้บุตรของนางได้ราชสมบัติ โดยขัดขวางการอภิเษกของพระองค์
2.23.24
मद्बलेन विरुद्धाय न स्याद् दैवबलं तथा।
प्रभविष्यति दुःखाय यथोग्रं पौरुषं मम ॥ २.२३.२४ ॥
ผู้ที่ต่อต้านพลังของข้าพเจ้า จะไม่มีพลังแห่งชะตากรรมคุ้มครอง ความพยายามอันรุนแรงของข้าพเจ้าจะบันดาลทุกข์ให้เกิดขึ้นอย่างแน่นอน
2.23.25
ऊर्ध्वं वर्षसहस्रान्ते प्रजापाल्यमनन्तरम्।
आर्यपुत्राः करिष्यन्ति वनवासं गते त्वयि ॥ २.२३.२५ ॥
เมื่อพระองค์เข้าสู่การเนรเทศในป่าหลังจากหนึ่งพันปีผ่านไป บรรดาอารยบุตรจะรับหน้าที่พิทักษ์ประชาชนสืบต่อไป
2.23.26
पूर्वराजर्षिवृत्त्या हि वनवासोऽभिधीयते।
प्रजा निक्षिप्य पुत्रेषु पुत्रवत् परिपालने ॥ २.२३.२६ ॥
ตามจารีตของราชฤๅษีในอดีต การเนรเทศเข้าป่ากล่าวกันว่าคือการมอบประชาชนไว้ในความดูแลของบุตรชาย ให้พวกเขาคุ้มครองประชาชนดุจบิดาที่ดูแลบุตรของตน
2.23.27
स चेद् राजन्यनेकाग्रे राज्यविभ्रमशङ्कया।
नैवमिच्छसि धर्मात्मन् राज्यं राम त्वमात्मनि ॥ २.२३.२७ ॥
ข้าแต่พระราชา หากเพราะความกลัวว่าราชสมบัติจะปั่นป่วน พระองค์ไม่ปรารถนาเช่นนั้นด้วยใจอันแน่วแน่ ดูก่อนพระราม ผู้มีจิตประกอบด้วยธรรม พระองค์ก็มิได้ปรารถนาราชสมบัติเพื่อตนเอง
2.23.28
प्रतिजाने च ते वीर मा भूवं वीरलोकभाक्।
राज्यं च तव रक्षेयमहं वेलेव सागरम् ॥ २.२३.२८ ॥
ดูก่อนวีรบุรุษ ข้าพเจ้าขอสัญญาต่อพระองค์ว่า หากข้าพเจ้ามิได้พิทักษ์ราชอาณาจักรของพระองค์ ดุจฝั่งพิทักษ์มหาสมุทร ขอให้ข้าพเจ้าไม่ได้ร่วมในโลกของนักรบผู้กล้าหาญ
2.23.29
मङ्गलैरभिषिञ्चस्व तत्र त्वं व्यापृतो भव।
अहमेको महीपालानलं वारयितुं बलात् ॥ २.२३.२९ ॥
ขอพระองค์จงรับการอภิเษกด้วยพิธีมงคล และจงมุ่งทำกิจนั้นให้สำเร็จเถิด ข้าพเจ้าเพียงผู้เดียวก็พอที่จะยับยั้งเหล่าพระราชาด้วยกำลัง
2.23.30
न शोभार्थाविमौ बाहू न धनुर्भूषणाय मे।
नासिराबन्धनार्थाय न शराः स्तम्भहेतवः ॥ २.२३.३० ॥
แขนทั้งสองของข้าพเจ้ามิได้มีไว้เพื่อความงาม ธนูของข้าพเจ้าก็มิใช่เครื่องประดับ ดาบมิได้มีไว้สำหรับรัดเอว ลูกศรของข้าพเจ้าก็มิใช่เพียงไม้ค้ำยัน
2.23.31
अमित्रमथनार्थाय सर्वमेतच्चतुष्टयम्।
न चाहं कामयेऽत्यर्थं यः स्याच्छत्रुर्मतो मम ॥ २.२३.३१ ॥
ทั้งสี่สิ่งนี้ล้วนมีไว้เพื่อปราบศัตรู ข้าพเจ้าไม่ปรารถนาสิ่งใดอย่างยิ่ง หากสิ่งนั้นจะกลายเป็นศัตรูของข้าพเจ้า
2.23.32
असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।
प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये ॥ २.२३.३२ ॥
ด้วยดาบที่คมกริบ ประกายดุจสายฟ้าแลบ ซึ่งถืออยู่ในมือ ข้าพเจ้าจะไม่นับว่าศัตรูหรือแม้พระอินทร์ผู้ถือสายฟ้าเป็นสิ่งใดเลย
2.23.33
खड्गनिष्पेषनिष्पिष्टैर्गहना दुश्चरा च मे।
हस्त्यश्वरथिहस्तोरुशिरोभिर्भविता मही ॥ २.२३.३३ ॥
แผ่นดินนี้จะถูกบดขยี้ด้วยการเสียดสีของดาบ จะกลายเป็นที่รกทึบและยากแก่การเดินผ่าน เต็มไปด้วยศีรษะ มือ และขาของช้าง ม้า และนักรบบนรถศึก
2.23.34
खड्गधाराहता मेऽद्य दीप्यमाना इवाग्नयः।
पतिष्यन्ति द्विषो भूमौ मेघा इव सविद्युतः ॥ २.२३.३४ ॥
วันนี้ศัตรูที่ถูกคมดาบของข้าพเจ้าฟันจะล้มลงบนพื้นดิน ดุจกองไฟที่ลุกโชน ดุจเมฆที่แปลบด้วยสายฟ้า
2.23.35
बद्धगोधाङ्गुलित्राणे प्रगृहीतशरासने।
कथं पुरुषमानी स्यात् पुरुषाणां मयि स्थिते ॥ २.२३.३५ ॥
เมื่อนิ้วมือของข้าพเจ้าสวมเกราะหนังตะกวด และธนูอยู่ในมือแน่น ชายผู้ถือว่าตนเป็นชายชาตรีจะกล้าตั้งตนต่อหน้าข้าพเจ้าได้อย่างไรเล่า
2.23.36
बहुभिश्चैकमत्यस्यन्नेकेन च बहूञ्जनान्।
विनियोक्ष्याम्यहं बाणान्नृवाजिगजमर्मसु ॥ २.२३.३६ ॥
ข้าพเจ้าจะยิงคนหมู่มากด้วยคนเดียว และยิงคนคนเดียวด้วยคนหมู่มาก แล้วจะส่งลูกศรของข้าพเจ้าเข้าสู่จุดตายของมนุษย์ ม้า และช้าง
2.23.37
अद्य मेऽस्त्रप्रभावस्य प्रभावः प्रभविष्यति।
राज्ञश्चाप्रभुतां कर्तुं प्रभुत्वं च तव प्रभो ॥ २.२३.३७ ॥
วันนี้อานุภาพแห่งอาวุธของข้าพเจ้าจะแสดงพลัง เพื่อปลดอำนาจของพระราชาและสถาปนาความเป็นใหญ่ของพระองค์ ข้าแต่องค์ผู้เป็นใหญ่
2.23.38
अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च।
वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च ॥ २.२३.३८ ॥
วันนี้ พลังของธนูที่แข็งแกร่งดุจไม้จันทน์ การปลดกำไลแขน การสละทรัพย์สมบัติ และการคุ้มครองมิตรสหาย จะแสดงอำนาจของมันออกมา
2.23.39
अनुरूपाविमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः।
अभिषेचनविघ्नस्य कर्तॄणां ते निवारणे ॥ २.२३.३९ ॥
ดูก่อนพระราม แขนทั้งสองของข้าพเจ้าจะทำงานที่เหมาะสมของมัน คือการขัดขวางผู้ที่ทำลายการอภิเษกของพระองค์
2.23.40
ब्रवीहि कोऽद्यैव मया वियुज्यतां
तवासुहृत् प्राणयशःसुहृज्जनैः।
यथा तवेयं वसुधा वशा भवेत्
तथैव मां शाधि तवास्मि किंकरः ॥ २.२३.४० ॥
ขอโปรดบอกข้าพเจ้าเถิดว่า วันนี้ใครคือศัตรูของพระองค์ที่ข้าพเจ้าควรจะพรากจากชีวิต ชื่อเสียง และบรรดาผู้หวังดี เพื่อให้แผ่นดินนี้อยู่ใต้อำนาจของพระองค์ ขอพระองค์ทรงบัญชาข้าพเจ้าเช่นนั้นเถิด ข้าพเจ้าเป็นผู้รับใช้ของพระองค์
2.23.41
विमृज्य बाष्पं परिसान्त्व्य चासकृत्
स लक्ष्मणं राघववंशवर्धनः।
उवाच पित्रोर्वचने व्यवस्थितं
निबोध मामेष हि सौम्य सत्पथः ॥ २.२३.४१ ॥
พระรามผู้ทำให้วงศ์ราฆวะเจริญขึ้นเช็ดน้ำตาและปลอบโยนพระลักษมณ์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จากนั้นตรัสแก่พระลักษมณ์ผู้ตั้งมั่นอยู่ในพระดำรัสของพระบิดาและพระมารดาว่า ดูก่อนผู้อ่อนโยน จงเข้าใจเถิด นี่คือหนทางอันดีแท้จริง