വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.23.1
ध्यात्वा मध्यं जगामाशु सहसा दैन्यहर्षयोः ॥ २.२३.१ ॥
ദുഃഖത്തിനും സന്തോഷത്തിനും ഇടയിലുള്ള അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം പെട്ടെന്ന് അതിലേക്ക് എത്തി.
2.23.2
तदा तु बद्ध्वा भ्रुकुटीं भ्रुवोर्मध्ये नरर्षभः।
निशश्वास महासर्पो बिलस्थ इव रोषितः ॥ २.२३.२ ॥
അപ്പോൾ നരശ്രേഷ്ഠൻ പുരികങ്ങൾക്കിടയിൽ ചുളിവ് വരുത്തി, മാളത്തിലിരിക്കുന്ന കോപിച്ച വലിയ സർപ്പത്തെപ്പോലെ നെടുവീർപ്പിട്ടു.
2.23.3
तस्य दुष्प्रतिवीक्ष्यं तद् भ्रुकुटीसहितं तदा।
बभौ क्रुद्धस्य सिंहस्य मुखस्य सदृशं मुखम् ॥ २.२३.३ ॥
അപ്പോൾ പുരികച്ചുളിവോടു കൂടിയ ആ മുഖം, നോക്കാൻ പ്രയാസമായി, കോപിച്ച സിംഹത്തിന്റെ മുഖം പോലെ തിളങ്ങി.
2.23.4
अग्रहस्तं विधुन्वंस्तु हस्ती हस्तमिवात्मनः।
तिर्यगूर्ध्वं शरीरे च पातयित्वा शिरोधराम् ॥ २.२३.४ ॥
ആന തന്റെ തുമ്പിക്കൈ ആട്ടുന്നതുപോലെ മുൻകൈ ഇളക്കി, ശരീരം ചരിച്ചും ഉയർത്തിയും, കഴുത്ത് താഴ്ത്തി നിന്നു.
2.23.5
अग्राक्ष्णा वीक्षमाणस्तु तिर्यग्भ्रातरमब्रवीत्।
अस्थाने सम्भ्रमो यस्य जातो वै सुमहानयम् ॥ २.२३.५ ॥
മുന്നിലെ കണ്ണുകൊണ്ട് നോക്കി, ചരിഞ്ഞ് സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: "അനാവശ്യമായി ഇത്ര വലിയ പരിഭ്രമം ആർക്കുണ്ടായോ."
2.23.6
धर्मदोषप्रसङ्गेन लोकस्यानतिशङ्कया।
कथं ह्येतदसम्भ्रान्तस्त्वद्विधो वक्तुमर्हति ॥ २.२३.६ ॥
ധർമദോഷം വരുമെന്ന ഭയവും ലോകഭയവുമില്ലാതെ, നിന്നെപ്പോലൊരാൾ ഇതെങ്ങനെ പറയും?
2.23.7
यथा ह्येवमशौण्डीरं शौण्डीरः क्षत्रियर्षभः।
किं नाम कृपणं दैवमशक्तमभिशंससि ॥ २.२३.७ ॥
വീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വീര്യമില്ലാത്തവനെ വീരനെന്ന് പുകഴ്ത്തുന്നതുപോലെ, ശക്തിയില്ലാത്ത, ദീനമായ ദൈവത്തെ നീ എന്തിനു പുകഴ്ത്തുന്നു?
2.23.8
पापयोस्ते कथं नाम तयोः शङ्का न विद्यते।
सन्ति धर्मोपधासक्ता धर्मात्मन् किं न बुध्यसे ॥ २.२३.८ ॥
ആ രണ്ടു പാപികളെക്കുറിച്ച് നിനക്ക് എന്തുകൊണ്ട് സംശയം തോന്നുന്നില്ല? ധർമ്മത്തിന്റെ മറവിൽ നിൽക്കുന്നവരാണവർ. ധർമ്മാത്മാവേ, നീ എന്തുകൊണ്ട് അറിയുന്നില്ല?
2.23.9
तयोः सुचरितं स्वार्थं शाठ्यात् परिजिहीर्षतोः।
यदि नैवं व्यवसितं स्याद्धि प्रागेव राघव।
तयोः प्रागेव दत्तश्च स्याद् वरः प्रकृतश्च सः ॥ २.२३.९ ॥
സ്വാർത്ഥത്തിനായി വഞ്ചനയാൽ തട്ടിയെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവരുടെ ഈ സൽപ്രവൃത്തി. രാഘവാ, ഇങ്ങനെ അവർ മുമ്പേ തീരുമാനിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, മുമ്പേ തന്നെ ആ വരം അവർക്ക് നൽകപ്പെടുമായിരുന്നു; അത് ശരിയായ കാര്യവുമാകുമായിരുന്നു.
2.23.10
लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम्।
नोत्सहे सहितुं वीर तत्र मे क्षन्तुमर्हसि ॥ २.२३.१० ॥
വീരാ, ലോകം വെറുക്കുന്ന ഈ അഭിഷേകം നിന്നെയല്ലാതെ മറ്റൊരാൾക്ക് നടത്തുന്നത് ഞാൻ സഹിക്കില്ല; അതിനാൽ എന്നോട് ക്ഷമിക്കണം.
2.23.11
येनैवमागता द्वैधं तव बुद्धिर्महामते।
सोऽपि धर्मो मम द्वेष्यो यत्प्रसङ्गाद् विमुह्यसि ॥ २.२३.११ ॥
മഹാമതേ, ഏത് ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രസംഗത്താൽ നിന്റെ ബുദ്ധി ഇങ്ങനെ ദ്വന്ദ്വത്തിൽ പെട്ടുവോ, ആ ധർമ്മവും എനിക്ക് വെറുക്കപ്പെട്ടതാണ്.
2.23.12
कथं त्वं कर्मणा शक्तः कैकेयीवशवर्तिनः।
करिष्यसि पितुर्वाक्यमधर्मिष्ठं विगर्हितम् ॥ २.२३.१२ ॥
കൈകേയിയുടെ വശത്തിലുള്ള പിതാവിന്റെ, അത്യന്തം അധർമ്മവും നിന്ദ്യവുമായ ആ വാക്ക് നീ കർമ്മത്താൽ എങ്ങനെ നിറവേറ്റും?
2.23.13
यदयं किल्बिषाद् भेदः कृतोऽप्येवं न गृह्यते।
जायते तत्र मे दुःखं धर्मसङ्गश्च गर्हितः ॥ २.२३.१३ ॥
പാപത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടാക്കിയ ഈ വേർപാട് ഇങ്ങനെയായാലും സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അതിനാൽ എനിക്ക് ദുഃഖമുണ്ടാകുന്നു; ധർമ്മവുമായുള്ള ഈ ബന്ധവും നിന്ദ്യമാണ്.
2.23.14
तवायं धर्मसंयोगो लोकस्यास्य विगर्हितः।
मनसापि कथं कामं कुर्यात् त्वां कामवृत्तयोः।
तयोस्त्वहितयोर्नित्यं शत्र्वोः पित्रभिधानयोः ॥ २.२३.१४ ॥
നിന്റെ ഈ ധർമ്മബന്ധം ലോകത്തിൽ നിന്ദ്യമാണ്. കാമവൃത്തിയിൽ നടക്കുന്ന, എപ്പോഴും അഹിതരായ, പിതാവെന്ന പേരുള്ള ആ രണ്ടു ശത്രുക്കളോട് നീ മനസ്സുകൊണ്ടുപോലും എങ്ങനെ ആഗ്രഹം വയ്ക്കും?
2.23.15
यद्यपि प्रतिपत्तिस्ते दैवी चापि तयोर्मतम्।
तथाप्युपेक्षणीयं ते न मे तदपि रोचते ॥ २.२३.१५ ॥
നിന്റെ നിലപാടും അവരുടെ അഭിപ്രായവും ദൈവികമായിരുന്നാലും നീ അതിനെ അവഗണിക്കണം. അതും എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
2.23.16
विक्लवो वीर्यहीनो यः स दैवमनुवर्तते।
वीराः सम्भावितात्मानो न दैवं पर्युपासते ॥ २.२३.१६ ॥
ദുർബലനും വീര്യമില്ലാത്തവനും ദൈവത്തെ അനുസരിക്കുന്നു. വീരന്മാരും ആത്മാഭിമാനമുള്ളവരും ദൈവത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നില്ല.
2.23.17
दैवं पुरुषकारेण यः समर्थः प्रबाधितुम्।
न दैवेन विपन्नार्थः पुरुषः सोऽवसीदति ॥ २.२३.१७ ॥
മനുഷ്യൻ തന്റെ പുരുഷപ്രയത്നത്താൽ ദൈവത്തെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണെങ്കിൽ, ദൈവത്താൽ ലക്ഷ്യം തകർന്നാലും അവൻ തളർന്നുപോകുന്നില്ല.
2.23.18
द्रक्ष्यन्ति त्वद्य दैवस्य पौरुषं पुरुषस्य च।
दैवमानुषयोरद्य व्यक्ता व्यक्तिर्भविष्यति ॥ २.२३.१८ ॥
ഇന്ന് ആളുകൾ ദൈവത്തിന്റെ പൗരുഷവും മനുഷ്യന്റെ പൗരുഷവും കാണും. ഇന്ന് ദൈവത്തിനും മാനുഷപ്രയത്നത്തിനും ഇടയിലെ വ്യത്യാസം വെളിപ്പെടും.
2.23.19
अद्य मे पौरुषहतं दैवं द्रक्ष्यन्ति वै जनाः।
यैर्दैवादाहतं तेऽद्य दृष्टं राज्याभिषेचनम् ॥ २.२३.१९ ॥
ഇന്ന് ജനങ്ങൾ എന്റെ പൗരുഷത്താൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ട ദൈവത്തെ കാണും; ദൈവത്താൽ ബാധിക്കപ്പെട്ടവർ ഇന്ന് നിന്റെ രാജ്യാഭിഷേകം കണ്ടു.
2.23.20
अत्यङ्कुशमिवोद्दामं गजं मदजलोद्धतम्।
प्रधावितमहं दैवं पौरुषेण निवर्तये ॥ २.२३.२० ॥
അങ്കുശത്തെയും കടന്ന, മദജലത്താൽ ഉന്മത്തമായ ആന പാഞ്ഞടുക്കുന്നതുപോലെ വരുന്ന ദൈവത്തെ ഞാൻ എന്റെ പൗരുഷത്താൽ തിരിച്ചയക്കും.
2.23.21
लोकपालाः समस्तास्ते नाद्य रामाभिषेचनम्।
न च कृत्स्नास्त्रयो लोका विहन्युः किं पुनः पिता ॥ २.२३.२१ ॥
എല്ലാ ലോകപാലകരും ഇന്ന് രാമാഭിഷേകത്തെ തടയില്ല; മൂന്നു ലോകങ്ങൾ മുഴുവനും തടഞ്ഞുനിർത്തിയാലും; പിതാവിനെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ!
2.23.22
यैर्विवासस्तवारण्ये मिथो राजन् समर्थितः।
अरण्ये ते विवत्स्यन्ति चतुर्दश समास्तथा ॥ २.२३.२२ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ വനവാസം ആരാൽ പരസ്പരം തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടുവോ, അവർതന്നെ പതിന്നാലു വർഷം കാട്ടിൽ വസിക്കും.
2.23.23
अहं तदाशां धक्ष्यामि पितुस्तस्याश्च या तव।
अभिषेकविघातेन पुत्रराज्याय वर्तते ॥ २.२३.२३ ॥
അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ അഭിഷേകം തടസ്സപ്പെടുത്തി പുത്രന്റെ രാജ്യത്തിനായുള്ള പിതാവിന്റെയും അവളുടെയും ആശയെ ഞാൻ ദഹിപ്പിക്കും.
2.23.24
मद्बलेन विरुद्धाय न स्याद् दैवबलं तथा।
प्रभविष्यति दुःखाय यथोग्रं पौरुषं मम ॥ २.२३.२४ ॥
എന്റെ ബലത്തിനെതിരെ നിൽക്കുന്നവന് ദൈവബലമുണ്ടാവില്ല; എന്റെ ഉഗ്രമായ പൗരുഷം ദുഃഖം നൽകാൻ പ്രാപ്തമാകും.
2.23.25
ऊर्ध्वं वर्षसहस्रान्ते प्रजापाल्यमनन्तरम्।
आर्यपुत्राः करिष्यन्ति वनवासं गते त्वयि ॥ २.२३.२५ ॥
ആയിരം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, നീ വനവാസത്തിന് പോയ ശേഷം, ആര്യപുത്രന്മാർ പ്രജാപാലനം ചെയ്യും.
2.23.26
पूर्वराजर्षिवृत्त्या हि वनवासोऽभिधीयते।
प्रजा निक्षिप्य पुत्रेषु पुत्रवत् परिपालने ॥ २.२३.२६ ॥
പൂർവ്വരാജർഷികളുടെ നടപ്പുപോലെ, പ്രജകളെ പുത്രന്മാരെ ഏൽപ്പിച്ച് പുത്രനെപ്പോലെ പരിപാലിക്കാൻ വിട്ടുകൊടുത്ത് പോകുന്നതിനെയാണ് വനവാസം എന്നു പറയുന്നത്.
2.23.27
स चेद् राजन्यनेकाग्रे राज्यविभ्रमशङ्कया।
नैवमिच्छसि धर्मात्मन् राज्यं राम त्वमात्मनि ॥ २.२३.२७ ॥
രാജാവേ, രാജ്യത്തിൽ കുഴപ്പം വരുമോ എന്ന ഭയത്താൽ നീ ഏകാഗ്രമായി ഇങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, ധർമ്മാത്മാവായ രാമാ, നീ നിനക്കുവേണ്ടി രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
2.23.28
प्रतिजाने च ते वीर मा भूवं वीरलोकभाक्।
राज्यं च तव रक्षेयमहं वेलेव सागरम् ॥ २.२३.२८ ॥
വീരാ, ഞാൻ നിനക്ക് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു: സമുദ്രത്തിന് തീരംപോലെ നിന്റെ രാജ്യം ഞാൻ രക്ഷിക്കാതിരുന്നാൽ, വീരലോകത്തിന്റെ അവകാശിയാകാതിരിക്കട്ടെ.
2.23.29
मङ्गलैरभिषिञ्चस्व तत्र त्वं व्यापृतो भव।
अहमेको महीपालानलं वारयितुं बलात् ॥ २.२३.२९ ॥
മംഗളകർമ്മങ്ങളോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യുക, അതിൽ വ്യാപൃതനായിരിക്കുക. രാജാക്കന്മാരെ ബലംകൊണ്ട് തടയാൻ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് മതി.
2.23.30
न शोभार्थाविमौ बाहू न धनुर्भूषणाय मे।
नासिराबन्धनार्थाय न शराः स्तम्भहेतवः ॥ २.२३.३० ॥
എന്റെ ഈ രണ്ടു ബാഹുക്കൾ ശോഭയ്ക്കുവേണ്ടിയല്ല, എന്റെ വില്ല് അലങ്കാരത്തിനല്ല; വാൾ കെട്ടാനുമല്ല, അമ്പുകൾ താങ്ങിനുവേണ്ടിയുമല്ല.
2.23.31
अमित्रमथनार्थाय सर्वमेतच्चतुष्टयम्।
न चाहं कामयेऽत्यर्थं यः स्याच्छत्रुर्मतो मम ॥ २.२३.३१ ॥
ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ഇവയെല്ലാം. എനിക്ക് ശത്രുവായി മാറുന്നത് ഞാൻ അത്യധികം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
2.23.32
असिना तीक्ष्णधारेण विद्युच्चलितवर्चसा।
प्रगृहीतेन वै शत्रुं वज्रिणं वा न कल्पये ॥ २.२३.३२ ॥
മൂർച്ചയുള്ള വായ്ത്തലയും മിന്നൽപ്പിണരിന്റെ ശോഭയുമുള്ള വാൾ കയ്യിലെടുത്താൽ ശത്രുവിനെയോ വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനെയോ ഞാൻ ഗണിക്കുകയില്ല.
2.23.33
खड्गनिष्पेषनिष्पिष्टैर्गहना दुश्चरा च मे।
हस्त्यश्वरथिहस्तोरुशिरोभिर्भविता मही ॥ २.२३.३३ ॥
വാളുകളുടെ ഉരസലിൽ ചതഞ്ഞ ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും രഥികളുടെയും തലകൾ, കൈകൾ, തുടകൾ കൊണ്ട് ഈ ഭൂമി നിബിഡവും കടന്നുപോകാനാവാത്തതുമായിത്തീരും.
2.23.34
खड्गधाराहता मेऽद्य दीप्यमाना इवाग्नयः।
पतिष्यन्ति द्विषो भूमौ मेघा इव सविद्युतः ॥ २.२३.३४ ॥
എന്റെ വാളിന്റെ വായ്ത്തലയാൽ ഇന്ന് വധിക്കപ്പെട്ട ശത്രുക്കൾ, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികൾപോലെ, മിന്നലോടുകൂടിയ മേഘങ്ങൾപോലെ നിലത്തു വീഴും.
2.23.35
बद्धगोधाङ्गुलित्राणे प्रगृहीतशरासने।
कथं पुरुषमानी स्यात् पुरुषाणां मयि स्थिते ॥ २.२३.३५ ॥
ഗോധാത്തോൽ വിരൽത്തൊപ്പി കെട്ടി, വില്ല് മുറുകെ പിടിച്ച് ഞാൻ നിൽക്കുമ്പോൾ, പുരുഷന്മാരിൽ ഒരാൾ തന്നെ പുരുഷനെന്ന് കരുതുന്നത് എങ്ങനെ?
2.23.36
बहुभिश्चैकमत्यस्यन्नेकेन च बहूञ्जनान्।
विनियोक्ष्याम्यहं बाणान्नृवाजिगजमर्मसु ॥ २.२३.३६ ॥
പലരെയും എതിർത്ത് ഒരുവനായി നിന്ന്, ഒരുവനാൽ പലരെയും എയ്ത്, മനുഷ്യരുടെയും കുതിരകളുടെയും ആനകളുടെയും മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ഞാൻ അമ്പുകൾ തൊടുക്കും.
2.23.37
अद्य मेऽस्त्रप्रभावस्य प्रभावः प्रभविष्यति।
राज्ञश्चाप्रभुतां कर्तुं प्रभुत्वं च तव प्रभो ॥ २.२३.३७ ॥
ഇന്ന് എന്റെ അസ്ത്രങ്ങളുടെ പ്രഭാവം വെളിപ്പെടും; രാജാവിനെ അധികാരശൂന്യനാക്കാനും, പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ പ്രഭുത്വം സ്ഥാപിക്കാനും.
2.23.38
अद्य चन्दनसारस्य केयूरामोक्षणस्य च।
वसूनां च विमोक्षस्य सुहृदां पालनस्य च ॥ २.२३.३८ ॥
ഇന്ന് ചന്ദനസാരത്തിന്റെ (വില്ലിന്റെ) ശക്തി, തോൾവളകളുടെ മോചനം, സമ്പത്തിന്റെ ത്യാഗം, സുഹൃത്തുക്കളുടെ രക്ഷ എന്നിവ വെളിപ്പെടും.
2.23.39
अनुरूपाविमौ बाहू राम कर्म करिष्यतः।
अभिषेचनविघ्नस्य कर्तॄणां ते निवारणे ॥ २.२३.३९ ॥
രാമാ, ഈ രണ്ടു തോളുകളും യോജിച്ച കർമ്മം ചെയ്യും — നിന്റെ അഭിഷേകത്തിന് വിഘ്നം വരുത്തുന്നവരെ തടയുന്നതിൽ.
2.23.40
ब्रवीहि कोऽद्यैव मया वियुज्यतां
तवासुहृत् प्राणयशःसुहृज्जनैः।
यथा तवेयं वसुधा वशा भवेत्
तथैव मां शाधि तवास्मि किंकरः ॥ २.२३.४० ॥
പറയൂ, നിന്റെ ഏത് ശത്രുവിനെയാണ് ഇന്നുതന്നെ എന്നാൽ പ്രാണൻ, യശസ്സ്, ഹിതൈഷികളിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തേണ്ടത്? ഈ ഭൂമി നിന്റെ വശമാകാൻ. അതുപോലെ എന്നെ ആജ്ഞാപിക്കൂ; ഞാൻ നിന്റെ ദാസനാണ്.
2.23.41
विमृज्य बाष्पं परिसान्त्व्य चासकृत्
स लक्ष्मणं राघववंशवर्धनः।
उवाच पित्रोर्वचने व्यवस्थितं
निबोध मामेष हि सौम्य सत्पथः ॥ २.२३.४१ ॥
രാഘവവംശത്തെ വർദ്ധിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം കണ്ണീരൊപ്പി, പലവട്ടം ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മാതാപിതാക്കളുടെ വാക്കിൽ ഉറച്ചുനിന്ന ലക്ഷ്മണനോട് പറഞ്ഞു: "അറിയുക, സൗമ്യാ, ഇതാണ് സത്പഥം."