বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 2.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.25.1
सा विनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचि।
चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी ॥ २.२५.१ ॥
তিনি নিজের দুঃখ সংযত করে, শুদ্ধ জলে আচমন করে, মনস্বিনী মাতা রামের জন্য মঙ্গলকার্য সম্পন্ন করলেন।
2.25.2
न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम।
शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे ॥ २.२५.२ ॥
হে রঘুশ্রেষ্ঠ, এখন তোমাকে বাধা দেওয়া যাবে না; তুমি যেতে পারো। কিন্তু শীঘ্র ফিরে এসো, এবং সজ্জনদের পথেই চলো।
2.25.3
यं पालयसि धर्मं त्वं प्रीत्या च नियमेन च।
स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु ॥ २.२५.३ ॥
হে রাঘববংশের সিংহ, তুমি প্রীতি ও নিয়মের সঙ্গে যে ধর্ম পালন করো, সেই ধর্মই তোমাকে রক্ষা করুক।
2.25.4
येभ्यः प्रणमसे पुत्र देवेष्वायतनेषु च।
ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः ॥ २.२५.४ ॥
হে পুত্র, তুমি যে দেবতা ও দেবালয়ে প্রণাম করো, তারা বনে মহর্ষিদের সঙ্গে তোমাকে রক্ষা করুক।
2.25.5
यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता।
तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैः समुदितं सदा ॥ २.२५.५ ॥
বুদ্ধিমান বিশ্বামিত্র তোমাকে যে অস্ত্র দিয়েছেন, সেগুলি গুণসমৃদ্ধ তোমাকে সর্বদা রক্ষা করুক।
2.25.6
पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा।
सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः ॥ २.२५.६ ॥
হে পুত্র, পিতার সেবা ও মাতার সেবা এবং সত্যের দ্বারা, হে মহাবাহু, তুমি দীর্ঘকাল বেঁচে থেকে সুরক্ষিত থাকো।
2.25.7
समित्कुशपवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च।
स्थण्डिलानि च विप्राणां शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः।
पतङ्गाः पन्नगाः सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम ॥ २.२५.७ ॥
সমিধ, কুশ, পবিত্রী, বেদি ও পবিত্র স্থান, ব্রাহ্মণদের স্থণ্ডিল, পর্বত, বৃক্ষ, গুল্ম, হ্রদ, পাখি, সর্প ও সিংহ—এরা সকলে তোমাকে রক্ষা করুক, হে নরোত্তম।
2.25.8
स्वस्ति साध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षिभिः।
स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा ॥ २.२५.८ ॥
সাধ্য ও বিশ্বদেবগণ এবং মরুদ্গণ মহর্ষিদের সঙ্গে কল্যাণ করুন; ধাতা ও বিধাতা কল্যাণ করুন; পূষা, ভগ ও অর্যমা কল্যাণ করুন।
2.25.9
लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा।
ऋतवः षट् च ते सर्वे मासाः संवत्सराः क्षपाः ॥ २.२५.९ ॥
ইন্দ্রপ্রমুখ সকল লোকপাল, ছয় ঋতু, সমস্ত মাস, বছর ও রাত্রি তোমার কল্যাণ করুক।
2.25.10
दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा।
श्रुतिः स्मृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः ॥ २.२५.१० ॥
দিন ও মুহূর্তগুলি সর্বদা তোমার কল্যাণ করুক; পুত্র, শ্রুতি, স্মৃতি ও ধর্ম সর্বত্র তোমাকে রক্ষা করুক।
2.25.11
स्कन्दश्च भगवान् देवः सोमश्च सबृहस्पतिः।
सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः ॥ २.२५.११ ॥
ভগবান দেব স্কন্দ, সোম ও বৃহস্পতির সঙ্গে, সপ্তর্ষি ও নারদ—এরা সর্বত্র তোমাকে রক্ষা করুন।
2.25.12
ते चापि सर्वतः सिद्धा दिशश्च सदिगीश्वराः।
स्तुता मया वने तस्मिन् पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः ॥ २.२५.१२ ॥
সেই সিদ্ধগণ, দিকসমূহ ও দিকপালগণ—সেই বনে আমি যাঁদের স্তব করেছি—পুত্র, তাঁরা সর্বদা তোমাকে রক্ষা করুন।
2.25.13
शैलाः सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।
द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी वायुश्च सचराचरः ॥ २.२५.१३ ॥
সমস্ত পর্বত, সমুদ্র, রাজা বরুণ, আকাশ, অন্তরীক্ষ, পৃথিবী, বায়ু এবং সমস্ত চরাচর জীব
2.25.14
नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सह दैवतैः।
अहोरात्रे तथा संध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम् ॥ २.२५.१४ ॥
সমস্ত নক্ষত্র ও গ্রহ তাদের দেবতাদের সহ, দিন ও রাত এবং সন্ধ্যাদ্বয়, বনে আশ্রিত তোমাকে রক্ষা করুক
2.25.15
ऋतवश्चापि षट् चान्ये मासाः संवत्सरास्तथा।
कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते ॥ २.२५.१५ ॥
ছয় ঋতু ও অন্যান্য, মাস, বছর, কলা ও কাষ্ঠা, তেমনই, তোমাকে কল্যাণ দান করুক
2.25.16
महावनेऽपि चरतो मुनिवेषस्य धीमतः।
तथा देवाश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदाः सदा ॥ २.२५.१६ ॥
মহাবনে বিচরণকারী, মুনিবেশধারী বুদ্ধিমান তোমার জন্য দেবতা ও দৈত্যরাও সর্বদা সুখদায়ক হোক
2.25.17
राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम्।
क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत् पुत्रक ते भयम् ॥ २.२५.१७ ॥
রাক্ষস, পিশাচ, ক্রূরকর্মা ভয়ংকরদের এবং মাংসভোজী সকলের থেকে, হে পুত্র, তোমার ভয় না হোক
2.25.18
प्लवगा वृश्चिका दंशा मशकाश्चैव कानने।
सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन् गहने तव ॥ २.२५.१८ ॥
বনে লাফানো প্রাণী, বিছা, দংশনকারী কীট ও মশা, সরীসৃপ ও পোকামাকড়, গহন বনে তোমার পক্ষে যেন ক্ষতিকর না হয়
2.25.19
महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः।
महिषाः शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक ॥ २.२५.१९ ॥
বড় হাতি, সিংহ, বাঘ, ভাল্লুক, দাঁতালো প্রাণী, মহিষ, শিংওয়ালা ভয়ংকর পশুরা তোমার অনিষ্ট না করুক, হে পুত্র।
2.25.20
नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सर्वजातयः।
मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया सम्पूजितास्त्विह ॥ २.२५.२० ॥
নরমাংসভোজী ভয়ংকর প্রাণী এবং অন্য সব জাতের প্রাণী তোমাকে আঘাত না করুক, হে পুত্র; এখানে আমি তাদের পূজা করেছি।
2.25.21
आगमास्ते शिवाः सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः।
सर्वसम्पत्तयो राम स्वस्तिमान् गच्छ पुत्रक ॥ २.२५.२१ ॥
তোমার যাত্রা মঙ্গলময় হোক, তোমার পরাক্রম সফল হোক, হে রাম, সব সম্পদ তোমার হোক; কল্যাণসহ যাও, হে পুত্র।
2.25.22
स्वस्ति तेऽस्त्वान्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः।
सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च ते परिपन्थिनः ॥ २.२५.२२ ॥
আকাশ থেকে, পৃথিবী থেকে, বারবার, এবং সমস্ত দেবতার থেকেও তোমার কল্যাণ হোক; আর যারা তোমার পথে বাধা দেয়, তাদের থেকেও।
2.25.23
शुक्रः सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा।
पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम् ॥ २.२५.२३ ॥
শুক্র, সোম, সূর্য, ধনদ (কুবের) এবং যমও—হে রাম, পূজিত হয়ে—দণ্ডকারণ্যবাসী তোমাকে রক্ষা করুন।
2.25.24
अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखच्युताः।
उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन ॥ २.२५.२४ ॥
অগ্নি, বায়ু, ধূম এবং ঋষিদের মুখ থেকে উচ্চারিত মন্ত্ররাও—আচমনের সময়—হে রঘুনন্দন, তোমাকে রক্ষা করুক।
2.25.25
सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतकर्तृ तथर्षयः।
ये च शेषाः सुरास्ते तु रक्षन्तु वनवासिनम् ॥ २.२५.२५ ॥
সর্বলোকপ্রভু ব্রহ্মা, ভূতকর্তা, ঋষিগণ এবং অবশিষ্ট দেবতারা বনবাসীকে রক্ষা করুন।
2.25.26
स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चायतलोचना ॥ २.२५.२६ ॥
উপযুক্ত স্তুতিতে সংযত নয়না তিনি আরাধনা করলেন।
2.25.27
ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना।
हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात् ॥ २.२५.२७ ॥
মহাত্মা ব্রাহ্মণ অগ্নি গ্রহণ করে রামের মঙ্গলের জন্য বিধিমতো হোম করালেন।
2.25.28
घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्चैव सर्षपान्।
उपसम्पादयामास कौसल्या परमाङ्गना ॥ २.२५.२८ ॥
ঘৃত, শ্বেত মালা, সমিধ ও সর্ষপ—পরমা নারী কৌশল্যা এসব সংগ্রহ করালেন।
2.25.29
उपाध्यायः स विधिना हुत्वा शान्तिमनामयम्।
हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत् ॥ २.२५.२९ ॥
সেই উপাধ্যায় বিধিমতো হোম করে নিরাময় শান্তি কামনা করলেন, এবং হুতহব্যের অবশেষ দিয়ে বাইরের বলি প্রস্তুত করলেন।
2.25.30
मधुदध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यं द्विजांस्ततः।
वाचयामास रामस्य वने स्वस्त्ययनक्रियाम् ॥ २.२५.३० ॥
তারপর মধু, দধি, অক্ষত ও ঘৃত দিয়ে দ্বিজদের দ্বারা রামের জন্য বনে স্বস্তিবাচন ও স্বস্ত্যয়ন ক্রিয়া করালেন।
2.25.31
ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी।
दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत् ॥ २.२५.३१ ॥
তখন যশস্বিনী রামজননী সেই দ্বিজশ্রেষ্ঠকে প্রিয় দক্ষিণা দিলেন এবং রাঘবকে এই কথা বললেন।
2.25.32
यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते।
वृत्रनाशे समभवत् तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३२ ॥
সর্বদেবপূজিত সহস্রাক্ষ ইন্দ্রের বৃত্রবধকালে যে মঙ্গল হয়েছিল, সেই মঙ্গল তোমার হোক।
2.25.33
यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताकल्पयत् पुरा।
अमृतं प्रार्थयानस्य तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३३ ॥
পূর্বে অমৃত প্রার্থনাকারী সুপর্ণের (গরুড়ের) জন্য বিনতা যে মঙ্গল বিধান করেছিলেন, সেই মঙ্গল তোমার হোক।
2.25.34
अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत्।
अदितिर्मङ्गलं प्रादात् तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३४ ॥
অমৃত উৎপাদনের সময় দৈত্যদের বধকারী বজ্রধারী ইন্দ্রকে অদিতি যে মঙ্গল দিয়েছিলেন, সেই মঙ্গল তোমার হোক।
2.25.35
त्रिविक्रमान् प्रक्रमतो विष्णोरतुलतेजसः।
यदासीन्मङ्गलं राम तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३५ ॥
হে রাম, অতুলতেজা বিষ্ণু যখন ত্রিবিক্রমে পা বাড়িয়েছিলেন, তখন যে মঙ্গল হয়েছিল, সেই মঙ্গল তোমার হোক।
2.25.36
ऋषयः सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते।
मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलम् ॥ २.२५.३६ ॥
হে মহাবাহু, ঋষিগণ, সাগরসমূহ, দ্বীপসমূহ, বেদসমূহ, লোকসমূহ ও দিকসমূহ তোমাকে মঙ্গলসমূহ দান করুক, শুভ মঙ্গল প্রদান করুক।
2.25.37
गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना ॥ २.२५.३७ ॥
দীর্ঘনয়না কৌশল্যা সুগন্ধি দ্রব্যে রামকে অভিষিক্ত করে।
2.25.38
औषधीं च सुसिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।
चकार रक्षां कौसल्या मन्त्रैरभिजजाप च ॥ २.२५.३८ ॥
সুসিদ্ধফলদায়ী, শল্যনাশক শুভ ওষধি দিয়ে কৌশল্যা রক্ষা করলেন এবং মন্ত্র জপ করলেন।
2.25.39
उवाचापि प्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी।
वाङ्मात्रेण न भावेन वाचा संसज्जमानया ॥ २.२५.३९ ॥
দুঃখের বশবর্তী হয়েও সে যেন আনন্দিতভাবে বলল; মনের ভাবে নয়, কেবল কথায়, জড়িত বাক্যে।
2.25.40
आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी।
अवदत् पुत्रमिष्टार्थो गच्छ राम यथासुखम् ॥ २.२५.४० ॥
যশস্বিনী কৌশল্যা মাথা নত করে, মাথা শুঁকে, আলিঙ্গন করে, ইষ্টার্থ কামনা করে পুত্রকে বললেন: রাম, সুখে যাও।
2.25.41
अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम्।
पश्यामि त्वां सुखं वत्स संधितं राजवर्त्मसु ॥ २.२५.४१ ॥
বৎস, নীরোগ, সর্বার্থসিদ্ধ হয়ে পুনরায় অযোধ্যায় ফিরে আসা তোমাকে রাজপথে সুখে দেখব।
2.25.42
प्रणष्टदुःखसंकल्पा हर्षविद्योतितानना।
द्रक्ष्यामि त्वां वनात् प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ॥ २.२५.४२ ॥
দুঃখসংকল্প দূর হয়ে, আনন্দে মুখ উজ্জ্বল হলে, বন থেকে ফেরা তোমাকে উদিত পূর্ণচন্দ্রের মতো দেখব।
2.25.43
भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम्।
द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः ॥ २.२५.४३ ॥
হে রাম, বনবাস শেষে এখানে শুভ আসনে উপবিষ্ট তোমাকে, পিতার বাক্য পূর্ণ করা তোমাকে আমি আবার দেখব।
2.25.44
मङ्गलैरुपसम्पन्नो वनवासादिहागतः।
वध्वाश्च मम नित्यं त्वं कामान् संवर्ध याहि भोः ॥ २.२५.४४ ॥
মঙ্গলযুক্ত হয়ে বনবাস থেকে এখানে এসেছ! আমার পুত্রবধূর কামনা সর্বদা পূর্ণ কর, এখন যাও।
2.25.45
मयार्चिता देवगणाः शिवादयो
महर्षयो भूतगणाः सुरोरगाः।
अभिप्रयातस्य वनं चिराय ते
हितानि कांक्षन्तु दिशश्च राघव ॥ २.२५.४५ ॥
আমি পূজিত দেবগণ, শিব প্রভৃতি, মহর্ষিগণ, ভূতগণ, দেব-নাগগণ — বনে গমনকারী তোমার দীর্ঘকালের কল্যাণ কামনা করুন; দিকসমূহও, হে রাঘব।
2.25.46
अतीव चाश्रुप्रतिपूर्णलोचना
समाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि।
प्रदक्षिणं चापि चकार राघवं
पुनः पुनश्चापि निरीक्ष्य सस्वजे ॥ २.२५.४६ ॥
অশ্রুপূর্ণ নয়নে তিনি যথাবিধি স্বস্ত্যয়ন সমাপ্ত করে রাঘবকে প্রদক্ষিণ করলেন; বারবার দেখে তাঁকে আলিঙ্গন করলেন।
2.25.47
तया हि देव्या च कृतप्रदक्षिणो
निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः।
जगाम सीतानिलयं महायशाः
स राघवः प्रज्वलितस्तया श्रिया ॥ २.२५.४७ ॥
সেই দেবীমাতাকে প্রদক্ষিণ করে, মাতার চরণ বারবার চেপে ধরে, সেই মহাযশস্বী রাঘব তাঁর শোভায় উজ্জ্বল হয়ে সীতার গৃহে গেলেন।