વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.25.1
सा विनीय तमायासमुपस्पृश्य जलं शुचि।
चकार माता रामस्य मङ्गलानि मनस्विनी ॥ २.२५.१ ॥
તેણે પોતાના દુઃખને સંયમિત કરીને, શુદ્ધ જળથી આચમન કરીને, મનસ્વિની માતાએ રામ માટે મંગળ વિધિઓ કર્યા.
2.25.2
न शक्यसे वारयितुं गच्छेदानीं रघूत्तम।
शीघ्रं च विनिवर्तस्व वर्तस्व च सतां क्रमे ॥ २.२५.२ ॥
હે રઘુશ્રેષ્ઠ, હવે તને રોકી શકાય નહીં; તું જઈ શકે છે. પરંતુ ઝડપથી પાછો ફરજે અને સજ્જનોના માર્ગે જ ચાલજે.
2.25.3
यं पालयसि धर्मं त्वं प्रीत्या च नियमेन च।
स वै राघवशार्दूल धर्मस्त्वामभिरक्षतु ॥ २.२५.३ ॥
હે રાઘવવંશના સિંહ, તું પ્રેમ અને નિયમથી જે ધર્મ પાળે છે, એ જ ધર્મ તારી રક્ષા કરો.
2.25.4
येभ्यः प्रणमसे पुत्र देवेष्वायतनेषु च।
ते च त्वामभिरक्षन्तु वने सह महर्षिभिः ॥ २.२५.४ ॥
હે પુત્ર, જે દેવોને અને મંદિરોને તું પ્રણામ કરે છે, તેઓ વનમાં મહર્ષિઓ સાથે તારી રક્ષા કરો.
2.25.5
यानि दत्तानि तेऽस्त्राणि विश्वामित्रेण धीमता।
तानि त्वामभिरक्षन्तु गुणैः समुदितं सदा ॥ २.२५.५ ॥
બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રે તને આપેલાં જે અસ્ત્રો છે, તે ગુણોથી ભરેલા તારી સદા રક્ષા કરો.
2.25.6
पितृशुश्रूषया पुत्र मातृशुश्रूषया तथा।
सत्येन च महाबाहो चिरं जीवाभिरक्षितः ॥ २.२५.६ ॥
હે પુત્ર, પિતાની સેવા, માતાની સેવા અને સત્યથી, હે મહાબાહુ, તું લાંબો સમય જીવ અને સુરક્ષિત રહે.
2.25.7
समित्कुशपवित्राणि वेद्यश्चायतनानि च।
स्थण्डिलानि च विप्राणां शैला वृक्षाः क्षुपा ह्रदाः।
पतङ्गाः पन्नगाः सिंहास्त्वां रक्षन्तु नरोत्तम ॥ २.२५.७ ॥
સમિધ, કુશ અને પવિત્રી, વેદીઓ અને પવિત્ર સ્થાનો, બ્રાહ્મણોના સ્થંડિલો, પર્વતો, વૃક્ષો, ઝાડીઓ, સરોવરો, પક્ષીઓ, સર્પો અને સિંહો—એ સૌ તારું રક્ષણ કરો, હે નરોત્તમ.
2.25.8
स्वस्ति साध्याश्च विश्वे च मरुतश्च महर्षिभिः।
स्वस्ति धाता विधाता च स्वस्ति पूषा भगोऽर्यमा ॥ २.२५.८ ॥
સાધ્યો અને વિશ્વેદેવો, મરુતો મહર્ષિઓ સહિત કલ્યાણ કરો; ધાતા અને વિધાતા કલ્યાણ કરો; પૂષા, ભગ અને અર્યમા કલ્યાણ કરો.
2.25.9
लोकपालाश्च ते सर्वे वासवप्रमुखास्तथा।
ऋतवः षट् च ते सर्वे मासाः संवत्सराः क्षपाः ॥ २.२५.९ ॥
ઇન્દ્ર જેમાં મુખ્ય છે એવા સર્વ લોકપાલો, છ ઋતુઓ, સર્વ માસો, વર્ષો અને રાત્રિઓ તારું કલ્યાણ કરો.
2.25.10
दिनानि च मुहूर्ताश्च स्वस्ति कुर्वन्तु ते सदा।
श्रुतिः स्मृतिश्च धर्मश्च पातु त्वां पुत्र सर्वतः ॥ २.२५.१० ॥
દિવસો અને મુહૂર્તો સદા તારું કલ્યાણ કરો; પુત્ર, શ્રુતિ, સ્મૃતિ અને ધર્મ સર્વ બાજુએથી તારું રક્ષણ કરો.
2.25.11
स्कन्दश्च भगवान् देवः सोमश्च सबृहस्पतिः।
सप्तर्षयो नारदश्च ते त्वां रक्षन्तु सर्वतः ॥ २.२५.११ ॥
ભગવાન દેવ સ્કંદ, સોમ અને બૃહસ્પતિ સહિત, સપ્તર્ષિઓ તથા નારદ સર્વત્ર તારું રક્ષણ કરો.
2.25.12
ते चापि सर्वतः सिद्धा दिशश्च सदिगीश्वराः।
स्तुता मया वने तस्मिन् पान्तु त्वां पुत्र नित्यशः ॥ २.२५.१२ ॥
તે સિદ્ધો, દિશાઓ અને દિક્પાલો—જેમની મેં તે વનમાં સ્તુતિ કરી છે—પુત્ર, તેઓ સદા તારું રક્ષણ કરો.
2.25.13
शैलाः सर्वे समुद्राश्च राजा वरुण एव च।
द्यौरन्तरिक्षं पृथिवी वायुश्च सचराचरः ॥ २.२५.१३ ॥
બધા પર્વતો, સમુદ્રો, રાજા વરુણ, આકાશ, અંતરિક્ષ, પૃથ્વી અને વાયુ, તથા સર્વ ચરાચર જીવો
2.25.14
नक्षत्राणि च सर्वाणि ग्रहाश्च सह दैवतैः।
अहोरात्रे तथा संध्ये पान्तु त्वां वनमाश्रितम् ॥ २.२५.१४ ॥
બધાં નક્ષત્રો અને ગ્રહો તેમના દેવતાઓ સહિત, દિવસ અને રાત્રિ તથા બંને સંધ્યાઓ, વનનો આશ્રય લીધેલા તને રક્ષે
2.25.15
ऋतवश्चापि षट् चान्ये मासाः संवत्सरास्तथा।
कलाश्च काष्ठाश्च तथा तव शर्म दिशन्तु ते ॥ २.२५.१५ ॥
છ ઋતુઓ અને અન્ય, મહિનાઓ, વર્ષો, કલાઓ અને કાષ્ઠાઓ, તેમજ, તને કલ્યાણ આપે
2.25.16
महावनेऽपि चरतो मुनिवेषस्य धीमतः।
तथा देवाश्च दैत्याश्च भवन्तु सुखदाः सदा ॥ २.२५.१६ ॥
મહાવનમાં વિચરતા, મુનિના વેશમાં રહેલા બુદ્ધિમાન તને દેવતાઓ અને દૈત્યો પણ સદા સુખ આપનારા થાઓ
2.25.17
राक्षसानां पिशाचानां रौद्राणां क्रूरकर्मणाम्।
क्रव्यादानां च सर्वेषां मा भूत् पुत्रक ते भयम् ॥ २.२५.१७ ॥
રાક્ષસો, પિશાચો, ક્રૂર કર્મો કરનારા ભયાનક જીવો અને માંસભક્ષક સર્વ થકી, હે પુત્ર, તને ભય ન થાઓ
2.25.18
प्लवगा वृश्चिका दंशा मशकाश्चैव कानने।
सरीसृपाश्च कीटाश्च मा भूवन् गहने तव ॥ २.२५.१८ ॥
વનમાં કૂદતાં પ્રાણીઓ, વીંછીઓ, ડંખ મારતા કીટકો અને મચ્છરો, સરિસૃપો અને જંતુઓ, ગાઢ વનમાં તને હાનિ ન કરે
2.25.19
महाद्विपाश्च सिंहाश्च व्याघ्रा ऋक्षाश्च दंष्ट्रिणः।
महिषाः शृङ्गिणो रौद्रा न ते द्रुह्यन्तु पुत्रक ॥ २.२५.१९ ॥
મોટા હાથીઓ, સિંહો, વાઘ, રીંછ, દાંતાળા પ્રાણીઓ, ભેંસો અને શિંગડાવાળા ભયાનક પશુઓ તને હાનિ ન કરે, પુત્ર.
2.25.20
नृमांसभोजना रौद्रा ये चान्ये सर्वजातयः।
मा च त्वां हिंसिषुः पुत्र मया सम्पूजितास्त्विह ॥ २.२५.२० ॥
માણસનું માંસ ખાનારાં ભયાનક પ્રાણીઓ અને બીજી બધી જાતિઓ તને હિંસા ન કરે, પુત્ર; અહીં મેં તેમની પૂજા કરી છે.
2.25.21
आगमास्ते शिवाः सन्तु सिध्यन्तु च पराक्रमाः।
सर्वसम्पत्तयो राम स्वस्तिमान् गच्छ पुत्रक ॥ २.२५.२१ ॥
તારા આગમન શુભ હો, તારા પરાક્રમ સફળ થાઓ, હે રામ, સર્વ સંપત્તિ તને મળે; કલ્યાણ સાથે જા, પુત્ર.
2.25.22
स्वस्ति तेऽस्त्वान्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यः पुनः पुनः।
सर्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो ये च ते परिपन्थिनः ॥ २.२५.२२ ॥
આકાશથી, પૃથ્વીથી, વારંવાર, અને સર્વ દેવોથી પણ તને કલ્યાણ થાઓ; અને જે તારા માર્ગમાં વિઘ્ન નાખે તેમનાથી પણ.
2.25.23
शुक्रः सोमश्च सूर्यश्च धनदोऽथ यमस्तथा।
पान्तु त्वामर्चिता राम दण्डकारण्यवासिनम् ॥ २.२५.२३ ॥
શુક્ર, સોમ, સૂર્ય, ધનદ (કુબેર) અને યમ પણ—હે રામ, પૂજાયેલા—દંડકારણ્યમાં વસતા તને રક્ષે.
2.25.24
अग्निर्वायुस्तथा धूमो मन्त्राश्चर्षिमुखच्युताः।
उपस्पर्शनकाले तु पान्तु त्वां रघुनन्दन ॥ २.२५.२४ ॥
અગ્નિ, વાયુ, ધૂમ અને ઋષિઓના મુખથી ઉચ્ચરિત મંત્રો—આચમનના સમયે—હે રઘુનંદન, તને રક્ષે.
2.25.25
सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा भूतकर्तृ तथर्षयः।
ये च शेषाः सुरास्ते तु रक्षन्तु वनवासिनम् ॥ २.२५.२५ ॥
સર્વલોકપ્રભુ બ્રહ્મા, ભૂતકર્તા, ઋષિઓ અને બાકીના દેવો વનવાસીનું રક્ષણ કરો.
2.25.26
स्तुतिभिश्चानुरूपाभिरानर्चायतलोचना ॥ २.२५.२६ ॥
યોગ્ય સ્તુતિઓથી, સંયમિત નેત્રોવાળી તેણીએ પૂજા કરી.
2.25.27
ज्वलनं समुपादाय ब्राह्मणेन महात्मना।
हावयामास विधिना राममङ्गलकारणात् ॥ २.२५.२७ ॥
મહાત્મા બ્રાહ્મણે અગ્નિ લઈને, રામના મંગળ માટે વિધિપૂર્વક હોમ કરાવ્યો.
2.25.28
घृतं श्वेतानि माल्यानि समिधश्चैव सर्षपान्।
उपसम्पादयामास कौसल्या परमाङ्गना ॥ २.२५.२८ ॥
ઘી, સફેદ માળાઓ, સમિધાઓ અને સરસવ, આ બધું પરમ સ્ત્રી કૌશલ્યાએ એકત્ર કરાવ્યું.
2.25.29
उपाध्यायः स विधिना हुत्वा शान्तिमनामयम्।
हुतहव्यावशेषेण बाह्यं बलिमकल्पयत् ॥ २.२५.२९ ॥
તે ઉપાધ્યાયે વિધિપૂર્વક હોમ કરીને નિરામય શાંતિ કરી, અને હવિષ્યના શેષથી બહારની બલિ તૈયાર કરી.
2.25.30
मधुदध्यक्षतघृतैः स्वस्तिवाच्यं द्विजांस्ततः।
वाचयामास रामस्य वने स्वस्त्ययनक्रियाम् ॥ २.२५.३० ॥
પછી મધ, દહીં, અક્ષત અને ઘી સાથે દ્વિજો પાસે રામ માટે વનમાં સ્વસ્તિવાચન અને સ્વસ્ત્યયન ક્રિયા કરાવી.
2.25.31
ततस्तस्मै द्विजेन्द्राय राममाता यशस्विनी।
दक्षिणां प्रददौ काम्यां राघवं चेदमब्रवीत् ॥ २.२५.३१ ॥
ત્યારે યશસ્વિની રામમાતાએ તે દ્વિજશ્રેષ્ઠને પ્રિય દક્ષિણા આપી અને રાઘવને આ કહ્યું.
2.25.32
यन्मङ्गलं सहस्राक्षे सर्वदेवनमस्कृते।
वृत्रनाशे समभवत् तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३२ ॥
સર્વ દેવોથી નમસ્કૃત સહસ્રાક્ષ ઇન્દ્રને વૃત્રનાશ સમયે જે મંગળ થયું, તે મંગળ તને થાઓ.
2.25.33
यन्मङ्गलं सुपर्णस्य विनताकल्पयत् पुरा।
अमृतं प्रार्थयानस्य तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३३ ॥
પૂર્વે અમૃત માંગતા સુપર્ણ (ગરુડ) માટે વિનતાએ જે મંગળ નક્કી કર્યું હતું, તે મંગળ તને થાઓ.
2.25.34
अमृतोत्पादने दैत्यान् घ्नतो वज्रधरस्य यत्।
अदितिर्मङ्गलं प्रादात् तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३४ ॥
અમૃત ઉત્પત્તિ સમયે દૈત્યોને હણતા વજ્રધારી ઇન્દ્રને અદિતિએ જે મંગળ આપ્યું, તે મંગળ તને થાઓ.
2.25.35
त्रिविक्रमान् प्रक्रमतो विष्णोरतुलतेजसः।
यदासीन्मङ्गलं राम तत् ते भवतु मङ्गलम् ॥ २.२५.३५ ॥
હે રામ, અતુલ તેજસ્વી વિષ્ણુ ત્રણ ડગલાં ભરતા હતા ત્યારે જે મંગળ થયું, તે મંગળ તને થાઓ.
2.25.36
ऋषयः सागरा द्वीपा वेदा लोका दिशश्च ते।
मङ्गलानि महाबाहो दिशन्तु शुभमङ्गलम् ॥ २.२५.३६ ॥
હે મહાબાહો, ઋષિઓ, સાગરો, દ્વીપો, વેદો, લોકો અને દિશાઓ તને મંગળો આપો; શુભ મંગળ આપો.
2.25.37
गन्धैश्चापि समालभ्य राममायतलोचना ॥ २.२५.३७ ॥
લાંબા નેત્રોવાળી કૌસલ્યાએ સુગંધિત દ્રવ્યોથી રામનો અભિષેક કરીને.
2.25.38
औषधीं च सुसिद्धार्थां विशल्यकरणीं शुभाम्।
चकार रक्षां कौसल्या मन्त्रैरभिजजाप च ॥ २.२५.३८ ॥
સિદ્ધ ફળવાળી, શલ્ય દૂર કરનારી શુભ ઔષધિથી કૌસલ્યાએ રક્ષા કરી અને મંત્રજાપ કર્યો.
2.25.39
उवाचापि प्रहृष्टेव सा दुःखवशवर्तिनी।
वाङ्मात्रेण न भावेन वाचा संसज्जमानया ॥ २.२५.३९ ॥
દુઃખને વશ હોવા છતાં તે હર્ષિત હોય તેમ બોલી; ભાવથી નહિ, માત્ર શબ્દોથી, લથડતી વાણીથી.
2.25.40
आनम्य मूर्ध्नि चाघ्राय परिष्वज्य यशस्विनी।
अवदत् पुत्रमिष्टार्थो गच्छ राम यथासुखम् ॥ २.२५.४० ॥
યશસ્વિની કૌસલ્યાએ માથું નમાવી, મસ્તક સૂંઘી, આલિંગન આપી, કલ્યાણ ઇચ્છીને પુત્રને કહ્યું: રામ, સુખપૂર્વક જા.
2.25.41
अरोगं सर्वसिद्धार्थमयोध्यां पुनरागतम्।
पश्यामि त्वां सुखं वत्स संधितं राजवर्त्मसु ॥ २.२५.४१ ॥
વત્સ, રોગરહિત, સર્વ કાર્ય સિદ્ધ કરીને ફરી અયોધ્યા આવેલા તને હું રાજમાર્ગો પર સુખપૂર્વક જોઈશ.
2.25.42
प्रणष्टदुःखसंकल्पा हर्षविद्योतितानना।
द्रक्ष्यामि त्वां वनात् प्राप्तं पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ॥ २.२५.४२ ॥
દુઃખનો સંકલ્પ નાશ પામી, હર્ષથી મુખ પ્રકાશિત થતાં, વનમાંથી આવેલા તને ઉદય પામેલા પૂર્ણચંદ્ર જેવો હું જોઈશ.
2.25.43
भद्रासनगतं राम वनवासादिहागतम्।
द्रक्ष्यामि च पुनस्त्वां तु तीर्णवन्तं पितुर्वचः ॥ २.२५.४३ ॥
હે રામ, વનવાસથી અહીં આવીને શુભ આસન પર બેઠેલા તને, પિતાનું વચન પૂર્ણ કરનાર તને હું ફરી જોઈશ.
2.25.44
मङ्गलैरुपसम्पन्नो वनवासादिहागतः।
वध्वाश्च मम नित्यं त्वं कामान् संवर्ध याहि भोः ॥ २.२५.४४ ॥
મંગળોથી યુક્ત થઈને વનવાસથી અહીં આવેલા હે રામ! મારી પુત્રવધૂની કામનાઓ સદા પૂર્ણ કર; જા.
2.25.45
मयार्चिता देवगणाः शिवादयो
महर्षयो भूतगणाः सुरोरगाः।
अभिप्रयातस्य वनं चिराय ते
हितानि कांक्षन्तु दिशश्च राघव ॥ २.२५.४५ ॥
મેં પૂજેલા દેવગણો, શિવ આદિ, મહર્ષિઓ, ભૂતગણો, સુર-ઉરગ — વનમાં ગયેલા તારા દીર્ઘકાળના હિતની ઇચ્છા કરો; દિશાઓ પણ, હે રાઘવ.
2.25.46
अतीव चाश्रुप्रतिपूर्णलोचना
समाप्य च स्वस्त्ययनं यथाविधि।
प्रदक्षिणं चापि चकार राघवं
पुनः पुनश्चापि निरीक्ष्य सस्वजे ॥ २.२५.४६ ॥
આંસુથી ભરેલી આંખોથી તેણીએ વિધિ પ્રમાણે સ્વસ્ત્યયન પૂર્ણ કરી રાઘવની પ્રદક્ષિણા કરી; વારંવાર જોઈને તેને આલિંગન આપ્યું.
2.25.47
तया हि देव्या च कृतप्रदक्षिणो
निपीड्य मातुश्चरणौ पुनः पुनः।
जगाम सीतानिलयं महायशाः
स राघवः प्रज्वलितस्तया श्रिया ॥ २.२५.४७ ॥
તે દેવી માતાની પ્રદક્ષિણા કરીને, માતાના ચરણો વારંવાર દબાવીને, તે મહાયશસ્વી રાઘવ તેના તેજથી પ્રકાશિત થઈ સીતાના નિવાસ તરફ ગયો.