वाल्मीकि रामायण · सर्ग 2.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.27.1
एवमुक्ता तु वैदेही प्रियार्हा प्रियवादिनी।
प्रणयादेव संक्रुद्धा भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.२७.१ ॥
असे म्हटल्यावर प्रिय बोलणारी, प्रेमास पात्र असलेली वैदेही सीता प्रेमामुळेच अत्यंत संतप्त होऊन पतीला असे म्हणाली.
2.27.2
किमिदं भाषसे राम वाक्यं लघुतया ध्रुवम्।
त्वया यदपहास्यं मे श्रुत्वा नरवरोत्तम ॥ २.२७.२ ॥
राम, तू हे काय बोलतोस? हे नरश्रेष्ठा, तुझे हे शब्द निश्चितच हलकेपणाने बोलले गेले आहेत; ते ऐकून मी उपहासाला पात्र ठरेन.
2.27.3
वीराणां राजपुत्राणां शस्त्रास्त्रविदुषां नृप।
अनर्हमयशस्यं च न श्रोतव्यं त्वयेरितम् ॥ २.२७.३ ॥
हे राजा, शस्त्रास्त्रांत निपुण असलेल्या वीर राजपुत्रांना अयोग्य आणि अपकीर्ती देणारे हे वचन तू बोललास; ते ऐकण्यासही योग्य नाही.
2.27.4
आर्यपुत्र पिता माता भ्राता पुत्रस्तथा स्नुषा।
स्वानि पुण्यानि भुञ्जानाः स्वं स्वं भाग्यमुपासते ॥ २.२७.४ ॥
हे आर्यपुत्रा! पिता, माता, भाऊ, पुत्र आणि सून हे सर्व आपापल्या पुण्याचे फळ भोगत आपापल्या भाग्यावरच अवलंबून असतात.
2.27.5
भर्तुर्भाग्यं तु नार्येका प्राप्नोति पुरुषर्षभ।
अतश्चैवाहमादिष्टा वने वस्तव्यमित्यपि ॥ २.२७.५ ॥
हे पुरुषश्रेष्ठा! स्त्री एकटी पतीचे भाग्य मिळवत नाही; म्हणूनच मलाही वनात राहण्याची आज्ञा दिली जात आहे.
2.27.6
न पिता नात्मजो वात्मा न माता न सखीजनः।
इह प्रेत्य च नारीणां पतिरेको गतिः सदा ॥ २.२७.६ ॥
पिता नाही, पुत्र नाही, स्वतःचा आत्माही नाही, माता नाही, सखीजनही नाहीत; इहलोकी आणि परलोकी स्त्रियांचा सदैव एकमेव आधार पतीच असतो.
2.27.7
यदि त्वं प्रस्थितो दुर्गं वनमद्यैव राघव।
अग्रतस्ते गमिष्यामि मृद्नन्ती कुशकण्टकान् ॥ २.२७.७ ॥
हे राघवा, तू आजच या दुर्गम वनाकडे निघालास तर, कुशगवताचे काटे तुडवत मी तुझ्यापुढे चालेन.
2.27.8
ईर्ष्यां रोषं बहिष्कृत्य भुक्तशेषमिवोदकम्।
नय मां वीर विस्रब्धः पापं मयि न विद्यते ॥ २.२७.८ ॥
हे वीरा, ईर्ष्या आणि क्रोध सोडून, उष्टे पाणी जसे टाकून देतात तसे ते दूर करून, विश्वासाने मला घेऊन चला; माझ्यात पाप नाही.
2.27.9
प्रासादाग्रे विमानैर्वा वैहायसगतेन वा।
सर्वावस्थागता भर्तुः पादच्छाया विशिष्यते ॥ २.२७.९ ॥
राजवाड्याच्या माथ्यावर, विमानांतून किंवा आकाशमार्गाने जातानाही, सर्व अवस्थांत पतीच्या पायांची छाया श्रेष्ठ आहे.
2.27.10
अनुशिष्टास्मि मात्रा च पित्रा च विविधाश्रयम्।
नास्मि सम्प्रति वक्तव्या वर्तितव्यं यथा मया ॥ २.२७.१० ॥
आईने आणि वडिलांनी मला विविध आश्रयांबद्दल उपदेश केला आहे; आता मला काही सांगण्याची गरज नाही, जसे माझे वर्तन असावे तसेच मी वागेन.
2.27.11
अहं दुर्गं गमिष्यामि वनं पुरुषवर्जितम्।
नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलगणसेवितम् ॥ २.२७.११ ॥
मनुष्यांविना, नाना प्रकारच्या हरिणांच्या कळपांनी भरलेल्या, वाघांच्या समूहांनी वावरलेल्या त्या दुर्गम वनात मी जाईन.
2.27.12
सुखं वने निवत्स्यामि यथैव भवने पितुः।
अचिन्तयन्ती त्रीँल्लोकांश्चिन्तयन्ती पतिव्रतम् ॥ २.२७.१२ ॥
वडिलांच्या घरात जसे सुखात होते तसेच वनातही सुखाने राहीन; तीन लोकांची चिंता न करता, केवळ पतिव्रताचेच स्मरण करीत.
2.27.13
शुश्रूषमाणा ते नित्यं नियता ब्रह्मचारिणी।
सह रंस्ये त्वया वीर वनेषु मधुगन्धिषु ॥ २.२७.१३ ॥
हे वीरा, मी नेहमी तुमची सेवा करत, संयमी आणि ब्रह्मचारिणी राहून, मधाच्या सुगंधाच्या वनांमध्ये तुमच्यासह आनंद घेईन.
2.27.14
त्वं हि कर्तुं वने शक्तो राम सम्परिपालनम्।
अन्यस्यापि जनस्येह किं पुनर्मम मानद ॥ २.२७.१४ ॥
हे राम, तू वनातही इतरांचेही पूर्ण संरक्षण करण्यास समर्थ आहेस; हे मानदात्या, माझ्याबद्दल तर बोलायलाच नको.
2.27.15
साहं त्वया गमिष्यामि वनमद्य न संशयः।
नाहं शक्या महाभाग निवर्तयितुमुद्यता ॥ २.२७.१५ ॥
मी आज निश्चितपणे तुमच्यासह वनात जाईन, यात शंका नाही; हे महाभागा, मी निश्चय केला आहे, मला परतवता येणार नाही.
2.27.16
फलमूलाशना नित्यं भविष्यामि न संशयः।
न ते दुःखं करिष्यामि निवसन्ती त्वया सदा ॥ २.२७.१६ ॥
मी नेहमी फळे-मुळे खाऊन राहीन, यात शंका नाही; तुमच्यासह राहताना मी तुम्हाला कधीही दुःख देणार नाही.
2.27.17
अग्रतस्ते गमिष्यामि भोक्ष्ये भुक्तवति त्वयि।
इच्छामि परतः शैलान् पल्वलानि सरांसि च ॥ २.२७.१७ ॥
मी तुमच्या पुढे चालेन, तुम्ही जेवल्यावरच जेवेन; पर्वत, लहान तळी व सरोवरे ओलांडून जाण्याची माझी इच्छा आहे.
2.27.18
द्रष्टुं सर्वत्र निर्भीता त्वया नाथेन धीमता।
हंसकारण्डवाकीर्णाः पद्मिनीः साधुपुष्पिताः ॥ २.२७.१८ ॥
बुद्धिमान स्वामी तुमच्यासह मी निर्भयपणे सर्वत्र पाहू इच्छिते, हंस व कारंडव पक्ष्यांनी भरलेली, सुंदर फुललेली कमळांची तळी.
2.27.19
इच्छेयं सुखिनी द्रष्टुं त्वया वीरेण संगता।
अभिषेकं करिष्यामि तासु नित्यमनुव्रता ॥ २.२७.१९ ॥
हे वीरा, तुमच्यासोबत सुखाने त्यांना पाहण्याची माझी इच्छा आहे; तेथे नेहमी तुमचे अनुसरण करीत मी त्यांत स्नान करीन.
2.27.20
सह त्वया विशालाक्ष रंस्ये परमनन्दिनी।
एवं वर्षसहस्राणि शतं वापि त्वया सह ॥ २.२७.२० ॥
हे विशालाक्षा, तुमच्यासोबत मी परम आनंदाने रमेन; अशा प्रकारे हजारो वर्षे, किंवा शंभर वर्षेही तुमच्यासोबत राहीन.
2.27.21
व्यतिक्रमं न वेत्स्यामि स्वर्गोऽपि हि न मे मतः।
स्वर्गेऽपि च विना वासो भविता यदि राघव।
त्वया विना नरव्याघ्र नाहं तदपि रोचये ॥ २.२७.२१ ॥
तुमच्यापासून वियोग मी जाणणार नाही; स्वर्गही मला प्रिय नाही. हे राघवा, स्वर्गातही तुमच्याविना वास घडणार असेल, तर हे नरश्रेष्ठा, तेही मला रुचणार नाही.
2.27.22
अहं गमिष्यामि वनं सुदुर्गमं
मृगायुतं वानरवारणैश्च।
वने निवत्स्यामि यथा पितुर्गृहे
तवैव पादावुपगृह्य सम्मता ॥ २.२७.२२ ॥
हजारो हरिण, वानर आणि हत्तींनी भरलेल्या अत्यंत दुर्गम अरण्यात मी जाईन; तुमचे पाय धरून, तुमच्याकडून सन्मानित होऊन, पित्याच्या घरात असल्याप्रमाणे अरण्यात राहीन.
2.27.23
अनन्यभावामनुरक्तचेतसं
त्वया वियुक्तां मरणाय निश्चिताम्।
नयस्व मां साधु कुरुष्व याचनां
नातो मया ते गुरुता भविष्यति ॥ २.२७.२३ ॥
अनन्य भावाने, तुमच्यावर अनुरक्त चित्ताच्या मला, तुमच्यापासून वियुक्त झाल्यास मृत्यू निश्चित असलेल्या मला, कृपया सोबत घेऊन चला; माझी ही विनंती नीट पूर्ण करा; यामुळे मी तुम्हाला भार होणार नाही.
2.27.24
तथा ब्रुवाणामपि धर्मवत्सलां
न च स्म सीतां नृवरो निनीषति।
उवाच चैनां बहु संनिवर्तने
वने निवासस्य च दुःखितां प्रति ॥ २.२७.२४ ॥
धर्मप्रिय सीता असे बोलत असतानाही नरश्रेष्ठ रामाने तिला सोबत नेण्याची इच्छा केली नाही. वनवासाच्या दुःखाचा विचार करून दुःखी झालेल्या तिला त्याने परत जाण्याविषयी पुष्कळ सांगितले.