Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.28.1
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञां धर्मवत्सलः।
न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन् ॥ २.२८.१ ॥
Mientras Sītā, conocedora del dharma, así hablaba, Rāma, afecto al dharma, no se decidió a llevarla, pensando en los sufrimientos del bosque.
2.28.2
सान्त्वयित्वा ततस्तां तु बाष्पदूषितलोचनाम्।
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ २.२८.२ ॥
Entonces, habiendo consolado a Sītā, cuyos ojos estaban empañados de lágrimas, el de alma justa Rāma pronunció estas palabras con el propósito de hacerla regresar.
2.28.3
सीते महाकुलीनासि धर्मे च निरता सदा।
इहाचरस्व धर्मं त्वं यथा मे मनसः सुखम् ॥ २.२८.३ ॥
Oh Sītā, tú eres de un linaje noble y siempre estás consagrada al dharma. Quédate aquí y practica el dharma, para que mi mente encuentre felicidad.
2.28.4
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाबले।
वने दोषा हि बहवो वसतस्तान् निबोध मे ॥ २.२८.४ ॥
Oh Sītā, debes actuar como te digo. Oh frágil, en vivir en el bosque hay muchos peligros; escúchalos de mí.
2.28.5
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः।
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते ॥ २.२८.५ ॥
Oh Sītā, abandona esta decisión de vivir en el bosque. El bosque está lleno de muchos peligros, por eso se le llama selva inhóspita.
2.28.6
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते।
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.६ ॥
Ciertamente, con deseo de tu bien digo estas palabras. No sé de felicidad constante en el bosque; el bosque es siempre solo sufrimiento.
2.28.7
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिनिर्दरिवासिनाम्।
सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.७ ॥
Oír los rugidos de los leones que habitan en las cuevas de las montañas, resonando como los arroyos montañosos, es doloroso; por eso el bosque es penoso.
2.28.8
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ताः शून्ये तथा मृगाः।
दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.८ ॥
Oh Sītā, ver a los ciervos jugando, despreocupados y exultantes en el bosque desierto, y acercarse a ellos, ya es doloroso; por eso el bosque es penoso.
2.28.9
सग्राहाः सरितश्चैव पङ्कवत्यस्तु दुस्तराः।
मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.९ ॥
Los ríos infestados de cocodrilos y los arroyos fangosos son difíciles de cruzar, y los elefantes enfurecidos siempre salen al paso; por eso el bosque es aún más penoso.
2.28.10
लताकण्टकसंकीर्णाः कृकवाकूपनादिताः।
निरपाश्च सुदुःखाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१० ॥
Los senderos están llenos de enredaderas y espinas, resuenan con los cantos de aves salvajes, carecen de agua y son muy penosos; por eso el bosque es penoso.
2.28.11
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयंभग्नासु भूतले।
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद् दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.११ ॥
Por la noche, quien está agotado por el esfuerzo debe dormir en el suelo, sobre lechos de hojas caídas por sí solas; por eso el bosque es penoso.
2.28.12
अहोरात्रं च संतोषः कर्तव्यो नियतात्मना।
फलैर्वृक्षावपतितैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१२ ॥
Oh Sītā, quien tiene el ánimo dominado debe contentarse día y noche con los frutos caídos de los árboles; por eso el bosque es penoso.
2.28.13
उपवासश्च कर्तव्यो यथा प्राणेन मैथिलि।
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारणम् ॥ २.२८.१३ ॥
Oh Maithilī, en el bosque hay que ayunar como si fuera la propia vida; hay que soportar el peso de la cabellera enmarañada y vestir ropas de corteza.
2.28.14
देवतानां पितॄणां च कर्तव्यं विधिपूर्वकम्।
प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः प्रतिपूजनम् ॥ २.२८.१४ ॥
Hay que realizar, según la norma, el culto a los dioses y a los antepasados, y honrar constantemente a los huéspedes que lleguen.
2.28.15
कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः।
चरतां नियमेनैव तस्माद् दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१५ ॥
En cada momento, a diario, hay que realizar tres abluciones rituales; quienes vagan por el bosque deben vivir con estricta disciplina, y por eso el bosque es más doloroso.
2.28.16
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमैः स्वयमाहृतैः।
आर्षेण विधिना वेद्यां सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१६ ॥
Hay que hacer ofrendas en el altar con flores recogidas por uno mismo, según el rito de los sabios; oh Sītā, por eso el bosque es doloroso.
2.28.17
यथालब्धेन कर्तव्यः संतोषस्तेन मैथिलि।
यताहारैर्वनचरैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१७ ॥
Hay que contentarse con lo que se obtenga; oh Maithilī, quienes habitan el bosque deben comer con moderación; oh Sītā, por eso el bosque es doloroso.
2.28.18
अतीव वातस्तिमिरं बुभुक्षा चाति नित्यशः।
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१८ ॥
Aquí hay un viento extremadamente fuerte, densa oscuridad, hambre constante y grandes peligros; por eso el bosque es aún más doloroso.
2.28.19
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि।
चरन्ति पथि ते दर्पात् ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१९ ॥
Oh radiante, muchas criaturas reptantes de muchas formas recorren el camino con audacia; por eso el bosque es aún más doloroso.
2.28.20
नदीनिलयनाः सर्पा नदीकुटिलगामिनः।
तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानमतो दुःखतरंवनम् ॥ २.२८.२० ॥
Serpientes que habitan en los ríos y se deslizan por los cursos sinuosos de los ríos se quedan al acecho, bloqueando el camino; por eso el bosque es aún más doloroso.
2.28.21
पतङ्गा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकैः सह।
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२१ ॥
Oh frágil, insectos voladores, escorpiones, gusanos y mosquitos y jejenes atormentan sin cesar; por eso en el bosque todo es sufrimiento.
2.28.22
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशाः काशाश्च भामिनि।
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२२ ॥
Oh radiante, en el bosque hay árboles espinosos, hierba kuśa y kāśa, y las puntas de las ramas enredadas en desorden; por eso el bosque es doloroso.
2.28.23
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च।
अरण्यवासे वसतो दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.२३ ॥
Para quien vive en el bosque hay muchas penalidades corporales y diversos temores; el bosque es siempre puro sufrimiento.
2.28.24
क्रोधलोभौ विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः।
न भेतव्यं च भेतव्ये दुःखं नित्यमतो वनम् ॥ २.२८.२४ ॥
Se deben abandonar la ira y la codicia, y fijar la mente en la austeridad; no se debe temer ni siquiera lo que es temible: en el bosque hay sufrimiento constante, por eso.
2.28.25
तदलं ते वनं गत्वा क्षेमं नहि वनं तव।
विमृशन्निव पश्यामि बहुदोषकरं वनम् ॥ २.२८.२५ ॥
Por tanto, no tienes necesidad de ir al bosque; allí no hay seguridad para ti. Pensándolo bien, veo que el bosque trae muchos peligros.
2.28.26
वनं तु नेतुं न कृता मतिर्यदा
बभूव रामेण तदा महात्मना।
न तस्य सीता वचनं चकार तं
ततोऽब्रवीद् राममिदं सुदुःखिता ॥ २.२८.२६ ॥
Cuando el magnánimo Rāma no tuvo resuelto llevarla al bosque, Sītā no hizo caso de sus palabras. Profundamente afligida, entonces le dijo a Rāma estas palabras.