వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.28.1
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञां धर्मवत्सलः।
न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन् ॥ २.२८.१ ॥
ధర్మమును తెలిసిన సీత ఇలా మాట్లాడినప్పటికీ, ధర్మప్రియుడైన రాముడు అడవిలోని కష్టాలను ఆలోచించి ఆమెను తీసుకువెళ్లే సంకల్పం చేయలేదు.
2.28.2
सान्त्वयित्वा ततस्तां तु बाष्पदूषितलोचनाम्।
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ २.२८.२ ॥
తరువాత కన్నీటితో మసకబారిన కళ్ళ సీతను ఓదార్చి, ఆమెను వెనక్కి పంపే ఉద్దేశంతో ధర్మాత్ముడైన రాముడు ఈ మాటలు చెప్పాడు.
2.28.3
सीते महाकुलीनासि धर्मे च निरता सदा।
इहाचरस्व धर्मं त्वं यथा मे मनसः सुखम् ॥ २.२८.३ ॥
సీతా! నీవు గొప్ప కులంలో పుట్టినదానవు, ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో నిమగ్నమైనదానవు. ఇక్కడే ఉండి ధర్మాన్ని ఆచరించు; అది నా మనసుకు సుఖాన్నిస్తుంది.
2.28.4
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाबले।
वने दोषा हि बहवो वसतस्तान् निबोध मे ॥ २.२८.४ ॥
సీతా! నేను చెప్పినట్లుగా నీవు చేయాలి. ఓ బలహీనురాలా! అడవిలో నివసించడంలో అనేక దోషాలు ఉన్నాయి; వాటిని నా నుండి తెలుసుకో.
2.28.5
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः।
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते ॥ २.२८.५ ॥
సీతా! అడవిలో నివసించాలనే ఈ ఆలోచనను విడిచిపెట్టు. అడవి అనేక దోషాలతో నిండినది కాబట్టి దానిని 'కాంతారం' అని అంటారు.
2.28.6
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते।
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.६ ॥
నీ మేలు కోరి నేను ఈ మాటలు చెబుతున్నాను. అడవిలో ఎప్పుడూ సుఖం ఉంటుందని నాకు తెలియదు; అడవి ఎప్పుడూ దుఃఖమే.
2.28.7
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिनिर्दरिवासिनाम्।
सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.७ ॥
పర్వత జలపాతాల ధ్వనిలా మోగే, పర్వత గుహలలో నివసించే సింహాల గర్జనలు వినడం దుఃఖకరం; కావున అడవి దుఃఖమయం.
2.28.8
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ताः शून्ये तथा मृगाः।
दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.८ ॥
సీతా, భయం లేకుండా ఆడుతూ ఉల్లాసంగా ఉన్న జింకలను శూన్య అడవిలో చూసి వాటి దగ్గరకు వెళ్లడం కూడా దుఃఖకరం; కావున అడవి దుఃఖమయం.
2.28.9
सग्राहाः सरितश्चैव पङ्कवत्यस्तु दुस्तराः।
मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.९ ॥
మొసళ్లతో నిండిన నదులు, బురద ప్రవాహాలు దాటడానికి కష్టం; మదించిన ఏనుగులు కూడా ఎప్పుడూ ఎదురవుతాయి; కావున అడవి మరింత దుఃఖకరం.
2.28.10
लताकण्टकसंकीर्णाः कृकवाकूपनादिताः।
निरपाश्च सुदुःखाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१० ॥
తీగలు ముళ్లతో నిండినవి, కోడి కూతలతో ప్రతిధ్వనించేవి, నీరులేనివి, అత్యంత కష్టమైనవి అయిన దారులు ఉన్నాయి; కావున అడవి దుఃఖమయం.
2.28.11
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयंभग्नासु भूतले।
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद् दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.११ ॥
రాత్రుల్లో అలసిన మనిషి నేలపై, తనంతట తానే విరిగిపోయిన ఆకుల పరుపులపై నిద్రపోవలసి వస్తుంది; కావున అడవి దుఃఖమయం.
2.28.12
अहोरात्रं च संतोषः कर्तव्यो नियतात्मना।
फलैर्वृक्षावपतितैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१२ ॥
సీతా, నియమిత మనసుతో ఉన్నవాడు రాత్రింబగళ్లు చెట్ల నుంచి రాలిన పండ్లతోనే సంతృప్తి పొందాలి; కావున అడవి దుఃఖమయం.
2.28.13
उपवासश्च कर्तव्यो यथा प्राणेन मैथिलि।
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारणम् ॥ २.२८.१३ ॥
ఓ మైథిలీ, అడవిలో ప్రాణంలా ఉపవాసం చేయాలి; జటాభారాన్ని ధరించి, వల్కల వస్త్రాలు కట్టుకోవాలి.
2.28.14
देवतानां पितॄणां च कर्तव्यं विधिपूर्वकम्।
प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः प्रतिपूजनम् ॥ २.२८.१४ ॥
దేవతలకు, పితృదేవతలకు విధిప్రకారం పూజ చేయాలి; వచ్చిన అతిథులను ఎల్లప్పుడూ గౌరవించి సత్కరించాలి.
2.28.15
कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः।
चरतां नियमेनैव तस्माद् दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१५ ॥
ప్రతి సమయంలో నిత్యం మూడుసార్లు అభిషేక స్నానం చేయాలి; అడవిలో తిరిగేవారు నియమంగానే నడుచుకోవాలి; కాబట్టి అడవి మరింత దుఃఖకరం.
2.28.16
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमैः स्वयमाहृतैः।
आर्षेण विधिना वेद्यां सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१६ ॥
తామే కోసిన పూలతో, ఋషుల విధి ప్రకారం వేదికపై ఉపహారం సమర్పించాలి; ఓ సీతా, అందుచేత అడవి దుఃఖకరం.
2.28.17
यथालब्धेन कर्तव्यः संतोषस्तेन मैथिलि।
यताहारैर्वनचरैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१७ ॥
లభించిన దానితోనే సంతృప్తి పొందాలి; ఓ మైథిలీ, అడవిలో నివసించేవారు నియమితమైన ఆహారం తీసుకోవాలి; ఓ సీతా, అందుచేత అడవి దుఃఖకరం.
2.28.18
अतीव वातस्तिमिरं बुभुक्षा चाति नित्यशः।
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१८ ॥
ఇక్కడ అతి తీవ్రమైన గాలి, దట్టమైన చీకటి, నిత్యం ఆకలి, అనేక భయాలు ఉంటాయి; కాబట్టి అడవి మరింత దుఃఖకరం.
2.28.19
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि।
चरन्ति पथि ते दर्पात् ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१९ ॥
ఓ భామినీ, అనేక రూపాల సరీసృపాలు మార్గంలో గర్వంగా తిరుగుతాయి; అందుచేత అడవి మరింత దుఃఖకరమైనది.
2.28.20
नदीनिलयनाः सर्पा नदीकुटिलगामिनः।
तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानमतो दुःखतरंवनम् ॥ २.२८.२० ॥
నదుల్లో నివసించే, నదుల వంకర మార్గంలో పోయే పాములు దారిని అడ్డగించి నిలుస్తాయి; అందుచేత అడవి మరింత దుఃఖకరమైనది.
2.28.21
पतङ्गा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकैः सह।
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२१ ॥
ఓ అబలా, పురుగులు, తేళ్లు, కీటకాలు, దోమలతో కలిసి ఎప్పుడూ బాధిస్తాయి; అందుచేత అడవిలో అంతా దుఃఖమే.
2.28.22
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशाः काशाश्च भामिनि।
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२२ ॥
ఓ భామినీ, అడవిలో ముళ్ళ చెట్లు, దర్భలు, కాశలు ఉన్నాయి; కొమ్మల చివరలు చిక్కుపడి ఉన్నాయి; అందుచేత అడవి దుఃఖకరమైనది.
2.28.23
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च।
अरण्यवासे वसतो दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.२३ ॥
అడవిలో నివసించే వారికి అనేక శారీరక కష్టాలు, వివిధ భయాలు ఉంటాయి; అడవి ఎప్పుడూ దుఃఖమే.
2.28.24
क्रोधलोभौ विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः।
न भेतव्यं च भेतव्ये दुःखं नित्यमतो वनम् ॥ २.२८.२४ ॥
కోపం, లోభం విడిచిపెట్టాలి; తపస్సుపై బుద్ధి నిలపాలి; భయపడదగిన వాటికి కూడా భయపడకూడదు — అడవిలో నిత్యం దుఃఖమే ఉంది, అందుచేత.
2.28.25
तदलं ते वनं गत्वा क्षेमं नहि वनं तव।
विमृशन्निव पश्यामि बहुदोषकरं वनम् ॥ २.२८.२५ ॥
కాబట్టి నీవు అడవికి వెళ్లవలసిన పని లేదు; అడవిలో నీకు క్షేమం లేదు. ఆలోచించి చూస్తే, ఆ అడవి అనేక దోషాలను కలిగిస్తుందని నాకు కనిపిస్తోంది.
2.28.26
वनं तु नेतुं न कृता मतिर्यदा
बभूव रामेण तदा महात्मना।
न तस्य सीता वचनं चकार तं
ततोऽब्रवीद् राममिदं सुदुःखिता ॥ २.२८.२६ ॥
మహాత్ముడైన రాముడు ఆమెను అడవికి తీసుకువెళ్లాలనే ఆలోచనను విరమించుకున్నప్పుడు, సీత ఆయన మాటను పట్టించుకోలేదు. అత్యంత దుఃఖితురాలైన ఆమె రాముడితో ఇలా అన్నది.