ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.28.1
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञां धर्मवत्सलः।
न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन् ॥ २.२८.१ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ಸೀತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರಲು, ಧರ್ಮಪ್ರೇಮಿಯಾದ ರಾಮನು ವನದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಲಿಲ್ಲ.
2.28.2
सान्त्वयित्वा ततस्तां तु बाष्पदूषितलोचनाम्।
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ २.२८.२ ॥
ನಂತರ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮಸುಕಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೀತೆಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಮ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
2.28.3
सीते महाकुलीनासि धर्मे च निरता सदा।
इहाचरस्व धर्मं त्वं यथा मे मनसः सुखम् ॥ २.२८.३ ॥
ಸೀತೆ! ನೀನು ಮಹಾ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವಳು; ಸದಾ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿರುವವಳು. ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು; ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸುಖ.
2.28.4
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाबले।
वने दोषा हि बहवो वसतस्तान् निबोध मे ॥ २.२८.४ ॥
ಸೀತೆ! ನಾನು ಹೇಳುವಂತೆ ನೀನು ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ದುರ್ಬಲಳೇ! ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೋಷಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ.
2.28.5
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः।
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते ॥ २.२८.५ ॥
ಸೀತೆ! ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ಕಾಡು ಹಲವು ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು 'ಕಾಂತಾರ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
2.28.6
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते।
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.६ ॥
ನಿನ್ನ ಒಳಿತನ್ನು ಬಯಸಿಯೇ ನಾನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸುಖವಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ಕಾಡು ಸದಾ ದುಃಖವೇ.
2.28.7
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिनिर्दरिवासिनाम्।
सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.७ ॥
ಪರ್ವತ ಝರಿಗಳ ನಾದದಂತೆ ಮೊಳಗುವ, ಪರ್ವತ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಿಂಹಗಳ ಘರ್ಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು ದುಃಖಕರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಮಯ.
2.28.8
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ताः शून्ये तथा मृगाः।
दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.८ ॥
ಸೀತೆ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಆಟವಾಡುತ್ತ ಮದೋನ್ಮತ್ತವಾಗಿರುವ ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಅವುಗಳ ಬಳಿ ಹೋಗುವುದೂ ದುಃಖಕರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಮಯ.
2.28.9
सग्राहाः सरितश्चैव पङ्कवत्यस्तु दुस्तराः।
मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.९ ॥
ಮೊಸಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನ ಹರಿವುಗಳು ದಾಟಲು ಕಷ್ಟ; ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಆನೆಗಳೂ ಸದಾ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖಮಯ.
2.28.10
लताकण्टकसंकीर्णाः कृकवाकूपनादिताः।
निरपाश्च सुदुःखाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१० ॥
ಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ, ನೀರಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರ ದಾರಿಗಳಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಮಯ.
2.28.11
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयंभग्नासु भूतले।
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद् दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.११ ॥
ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಣಿದವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ತಾನಾಗಿಯೇ ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ಎಲೆಯ ಹಾಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಮಯ.
2.28.12
अहोरात्रं च संतोषः कर्तव्यो नियतात्मना।
फलैर्वृक्षावपतितैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१२ ॥
ಸೀತೆ, ಸಂಯಮಿತ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ಮರಗಳಿಂದ ಉದುರಿದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಮಯ.
2.28.13
उपवासश्च कर्तव्यो यथा प्राणेन मैथिलि।
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारणम् ॥ २.२८.१३ ॥
ಓ ಮೈಥಿಲಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣದಂತೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಜಟೆಯ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತು, ನಾರುಮಡಿ ಉಡಬೇಕು.
2.28.14
देवतानां पितॄणां च कर्तव्यं विधिपूर्वकम्।
प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः प्रतिपूजनम् ॥ २.२८.१४ ॥
ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಸದಾ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.
2.28.15
कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः।
चरतां नियमेनैव तस्माद् दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१५ ॥
ಪ್ರತಿ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಿತ್ಯವೂ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಭಿಷೇಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರು ನಿಯಮದಿಂದಲೇ ನಡೆಯಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ಮತ್ತಷ್ಟು ದುಃಖಕರ.
2.28.16
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमैः स्वयमाहृतैः।
आर्षेण विधिना वेद्यां सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१६ ॥
ತಾವೇ ಆರಿಸಿ ತಂದ ಹೂವುಗಳಿಂದ, ಋಷಿಗಳ ವಿಧಿಯಂತೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಉಪಹಾರ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಓ ಸೀತೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಕರ.
2.28.17
यथालब्धेन कर्तव्यः संतोषस्तेन मैथिलि।
यताहारैर्वनचरैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१७ ॥
ಸಿಕ್ಕಿದುದರಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಿ ಪಡಬೇಕು; ಓ ಮೈಥಿಲಿ, ಕಾಡಿನವರು ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಓ ಸೀತೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಕರ.
2.28.18
अतीव वातस्तिमिरं बुभुक्षा चाति नित्यशः।
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಗಾಳಿ, ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲು, ನಿತ್ಯವೂ ತೀವ್ರ ಹಸಿವು, ದೊಡ್ಡ ಭಯಗಳು ಇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ಮತ್ತಷ್ಟು ದುಃಖಕರ.
2.28.19
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि।
चरन्ति पथि ते दर्पात् ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१९ ॥
ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಅನೇಕ ರೂಪದ ಸರೀಸೃಪಗಳು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ಇನ್ನೂ ದುಃಖಕರ.
2.28.20
नदीनिलयनाः सर्पा नदीकुटिलगामिनः।
तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानमतो दुःखतरंवनम् ॥ २.२८.२० ॥
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ನದಿಯ ಬಳುಕಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಹಾವುಗಳು ದಾರಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ಇನ್ನೂ ದುಃಖಕರ.
2.28.21
पतङ्गा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकैः सह।
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२१ ॥
ಓ ಅಬಲೆ, ಪತಂಗಗಳು, ಚೇಳುಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಪೀಡಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ದುಃಖವೇ.
2.28.22
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशाः काशाश्च भामिनि।
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२२ ॥
ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳಿನ ಮರಗಳು, ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ಕಾಶ ಹುಲ್ಲುಗಳಿವೆ; ರೆಂಬೆಗಳ ತುದಿಗಳು ಕೆದರಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಡು ದುಃಖಕರ.
2.28.23
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च।
अरण्यवासे वसतो दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.२३ ॥
ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಅನೇಕ ದೈಹಿಕ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಭಯಗಳಿವೆ; ಕಾಡು ಸದಾ ದುಃಖವೇ.
2.28.24
क्रोधलोभौ विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः।
न भेतव्यं च भेतव्ये दुःखं नित्यमतो वनम् ॥ २.२८.२४ ॥
ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಲೋಭವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಡಬೇಕು; ಭಯಪಡಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಭಯಪಡಬಾರದು — ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ದುಃಖವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ.
2.28.25
तदलं ते वनं गत्वा क्षेमं नहि वनं तव।
विमृशन्निव पश्यामि बहुदोषकरं वनम् ॥ २.२८.२५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ವ್ಯರ್ಥ; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಕ್ಷೇಮವಿಲ್ಲ. ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಆ ಕಾಡು ಬಹಳ ದೋಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
2.28.26
वनं तु नेतुं न कृता मतिर्यदा
बभूव रामेण तदा महात्मना।
न तस्य सीता वचनं चकार तं
ततोऽब्रवीद् राममिदं सुदुःखिता ॥ २.२८.२६ ॥
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನು ಕಾಡಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಾಗ, ಸೀತೆ ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ಕಿವಿಗೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾದ ಅವಳು ರಾಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.