รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.28.1
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञां धर्मवत्सलः।
न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन् ॥ २.२८.१ ॥
เมื่อพระนางสีดาผู้รู้ธรรมตรัสดังนั้น พระรามผู้รักธรรมก็มิได้ตั้งพระทัยจะพาไป เพราะทรงคำนึงถึงความทุกข์ยากในป่า
2.28.2
सान्त्वयित्वा ततस्तां तु बाष्पदूषितलोचनाम्।
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ २.२८.२ ॥
ครั้งนั้น พระรามผู้มีจิตใจในธรรมทรงปลอบพระนางสีดาผู้มีดวงเนตรเปื้อนด้วยน้ำตา แล้วตรัสถ้อยคำนี้เพื่อให้พระนางกลับไป
2.28.3
सीते महाकुलीनासि धर्मे च निरता सदा।
इहाचरस्व धर्मं त्वं यथा मे मनसः सुखम् ॥ २.२८.३ ॥
ดูกรสีดา เจ้าเป็นผู้มีตระกูลสูงส่ง และยินดีในธรรมอยู่เสมอ จงอยู่ที่นี่และประพฤติธรรมเถิด เพื่อให้ใจของเราเกิดความสุข
2.28.4
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाबले।
वने दोषा हि बहवो वसतस्तान् निबोध मे ॥ २.२८.४ ॥
ดูกรสีดา สิ่งที่เราจะบอกเจ้า เจ้าต้องปฏิบัติตามเช่นนั้น ดูกรผู้อ่อนแอ การอยู่ในป่ามีโทษมากมาย จงฟังโทษเหล่านั้นจากเรา
2.28.5
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः।
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते ॥ २.२८.५ ॥
ดูกรสีดา จงละความคิดที่จะอยู่ในป่าเสียเถิด ป่ามีอันตรายมากมาย จึงเรียกกันว่าป่ากันดาร
2.28.6
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते।
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.६ ॥
ถ้อยคำเหล่านี้เราพูดด้วยความปรารถนาดีต่อเจ้าอย่างแท้จริง เราไม่เคยรู้จักความสุขที่ยั่งยืนในป่า ป่าเป็นความทุกข์อยู่เสมอ
2.28.7
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिनिर्दरिवासिनाम्।
सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.७ ॥
เสียงคำรามของสิงโตที่อาศัยอยู่ในถ้ำภูเขา ก้องดังเหมือนสายน้ำจากภูเขา เป็นเสียงที่น่าสะพรึง การได้ยินจึงเป็นทุกข์ ป่าจึงเป็นความทุกข์
2.28.8
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ताः शून्ये तथा मृगाः।
दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.८ ॥
ดูกรสีดา เมื่อเห็นฝูงกวางที่เล่นอย่างไม่หวาดกลัวและร่าเริงอยู่ในป่าเปลี่ยวแล้วเข้าไปใกล้ ก็เป็นความทุกข์เช่นกัน ป่าจึงเป็นความทุกข์
2.28.9
सग्राहाः सरितश्चैव पङ्कवत्यस्तु दुस्तराः।
मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.९ ॥
แม่น้ำที่มีจระเข้ชุกชุม และลำธารที่เต็มไปด้วยโคลน ข้ามได้ยาก อีกทั้งช้างที่คลั่งก็มาเผชิญหน้าอยู่เสมอ ป่าจึงเป็นความทุกข์ยิ่งกว่า
2.28.10
लताकण्टकसंकीर्णाः कृकवाकूपनादिताः।
निरपाश्च सुदुःखाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१० ॥
ทางเดินเต็มไปด้วยเถาวัลย์และหนาม มีเสียงนกป่าร้องก้องอยู่ทั่ว ไม่มีน้ำ และเป็นทางที่ลำบากมาก ป่าจึงเป็นความทุกข์
2.28.11
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयंभग्नासु भूतले।
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद् दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.११ ॥
ในกลางคืน ผู้ที่เหนื่อยล้าจากการทำงานต้องนอนบนพื้นดิน บนที่นอนที่ทำจากใบไม้ซึ่งหักโดยธรรมชาติ ป่าจึงเป็นความทุกข์
2.28.12
अहोरात्रं च संतोषः कर्तव्यो नियतात्मना।
फलैर्वृक्षावपतितैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१२ ॥
ดูกรสีดา ผู้มีจิตสำรวมระวังต้องพอใจกับผลไม้ที่หล่นจากต้นไม้ทั้งกลางวันและกลางคืน ป่าจึงเป็นความทุกข์
2.28.13
उपवासश्च कर्तव्यो यथा प्राणेन मैथिलि।
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारणम् ॥ २.२८.१३ ॥
ดูกรไมถิลี ในป่าต้องถือการอดอาหารดุจรักษาชีวิต ต้องแบกเส้นผมที่ม้วนพันกันเป็นเกลียว และสวมผ้าที่ทำจากเปลือกไม้
2.28.14
देवतानां पितॄणां च कर्तव्यं विधिपूर्वकम्।
प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः प्रतिपूजनम् ॥ २.२८.१४ ॥
ต้องบูชาเทวดาและบรรพบุรุษตามพิธีที่กำหนด และต้องต้อนรับแขกที่มาถึงด้วยความเคารพทุกวัน
2.28.15
कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः।
चरतां नियमेनैव तस्माद् दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१५ ॥
ต้องอาบน้ำสามครั้งตามเวลาที่กำหนดทุกวัน ผู้ที่เที่ยวอยู่ในป่าต้องดำรงตนตามวินัยอย่างเคร่งครัด ป่าจึงเป็นความทุกข์ยิ่งกว่า
2.28.16
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमैः स्वयमाहृतैः।
आर्षेण विधिना वेद्यां सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१६ ॥
ต้องถวายเครื่องบูชาบนแท่นบูชาด้วยดอกไม้ที่เก็บด้วยมือของตนเอง ตามวิธีของฤๅษี ดูกรสีดา ป่าจึงเป็นความทุกข์
2.28.17
यथालब्धेन कर्तव्यः संतोषस्तेन मैथिलि।
यताहारैर्वनचरैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१७ ॥
ต้องพอใจกับสิ่งที่ได้มา ดูกรไมถิลี ผู้อาศัยในป่าต้องฉันอาหารอย่างสำรวม ดูกรสีดา ป่าจึงเป็นความทุกข์
2.28.18
अतीव वातस्तिमिरं बुभुक्षा चाति नित्यशः।
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१८ ॥
ที่นี่มีลมแรงยิ่ง มืดมิดหนาทึบ ความหิวโหยเกิดขึ้นเป็นนิจ และมีอันตรายใหญ่หลวง ป่าจึงเป็นความทุกข์ยิ่งกว่า
2.28.19
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि।
चरन्ति पथि ते दर्पात् ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१९ ॥
ดูกรผู้งดงาม สัตว์เลื้อยคลานมากมายหลายรูปแบบเดินอยู่บนทางด้วยความกล้าหาญ ป่าจึงเป็นความทุกข์ยิ่งกว่า
2.28.20
नदीनिलयनाः सर्पा नदीकुटिलगामिनः।
तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानमतो दुःखतरंवनम् ॥ २.२८.२० ॥
งูที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำและเลื้อยไปตามลำน้ำที่คดเคี้ยว คอยซุ่มอยู่ขวางทาง ป่าจึงเป็นความทุกข์ยิ่งกว่า
2.28.21
पतङ्गा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकैः सह।
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२१ ॥
ผู้อ่อนโยนเอ๋ย ผีเสื้อ แมลงป่อง หนอนแมลง และยุงริ้นพร้อมทั้งยุงทั้งหลาย ย่อมเบียดเบียนอยู่เสมอ ฉะนั้นป่าจึงเป็นทุกข์ทั้งสิ้น
2.28.22
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशाः काशाश्च भामिनि।
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२२ ॥
ผู้สดใสเอ๋ย ในป่ามีต้นไม้มีหนาม มีหญ้าคาและหญ้ากาศ และปลายกิ่งพันกันยุ่งเหยิง ฉะนั้นป่าจึงเป็นทุกข์
2.28.23
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च।
अरण्यवासे वसतो दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.२३ ॥
ผู้อาศัยอยู่ในป่าย่อมได้รับความลำบากทางกายมากมายและภัยต่าง ๆ นานาชนิด ป่านั้นมีแต่ความทุกข์เสมอไป
2.28.24
क्रोधलोभौ विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः।
न भेतव्यं च भेतव्ये दुःखं नित्यमतो वनम् ॥ २.२८.२४ ॥
ความโกรธและความโลภต้องละทิ้ง ควรตั้งใจบำเพ็ญตบะ แม้สิ่งที่น่ากลัวก็ไม่ควรกลัว เพราะในป่ามีความทุกข์อยู่เป็นนิตย์ ฉะนั้นจึงเป็นเช่นนั้น
2.28.25
तदलं ते वनं गत्वा क्षेमं नहि वनं तव।
विमृशन्निव पश्यामि बहुदोषकरं वनम् ॥ २.२८.२५ ॥
ฉะนั้นท่านไม่จำเป็นต้องไปป่า ท่านจะไม่มีความปลอดภัยในป่านั้น ข้าพเจ้าพิจารณาดูแล้วเห็นว่าป่านำมาซึ่งอันตรายมากมาย
2.28.26
वनं तु नेतुं न कृता मतिर्यदा
बभूव रामेण तदा महात्मना।
न तस्य सीता वचनं चकार तं
ततोऽब्रवीद् राममिदं सुदुःखिता ॥ २.२८.२६ ॥
เมื่อพระรามผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ยังไม่ตั้งใจจะพาไปป่า สีดาก็มิได้ทำตามคำของพระองค์ จากนั้นสีดาผู้เศร้าโศกยิ่งนักจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่พระราม