വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.28.1
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञां धर्मवत्सलः।
न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन् ॥ २.२८.१ ॥
ധർമ്മം അറിയുന്ന സീത ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, ധർമ്മസ്നേഹിയായ രാമൻ വനത്തിലെ ദുരിതങ്ങളെ ഓർത്ത് അവളെ കൂടെ കൊണ്ടുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചില്ല.
2.28.2
सान्त्वयित्वा ततस्तां तु बाष्पदूषितलोचनाम्।
निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह ॥ २.२८.२ ॥
പിന്നെ കണ്ണീരാൽ മങ്ങിയ കണ്ണുകളുള്ള സീതയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, അവളെ തിരിച്ചയക്കാനായി ധർമ്മാത്മാവായ രാമൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.28.3
सीते महाकुलीनासि धर्मे च निरता सदा।
इहाचरस्व धर्मं त्वं यथा मे मनसः सुखम् ॥ २.२८.३ ॥
സീതേ! നീ മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജനിച്ചവളാണ്; എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ മുഴുകിയവളാണ്. ഇവിടെത്തന്നെ നിന്ന് ധർമ്മം പാലിക്കുക; അത് എന്റെ മനസ്സിന് സുഖമാകും.
2.28.4
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाबले।
वने दोषा हि बहवो वसतस्तान् निबोध मे ॥ २.२८.४ ॥
സീതേ! ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ നീ ചെയ്യണം. ദുർബ്ബലേ! വനത്തിൽ വസിക്കുന്നതിൽ പല ദോഷങ്ങളുണ്ട്; അവ എന്നിൽനിന്ന് മനസ്സിലാക്കുക.
2.28.5
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः।
बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते ॥ २.२८.५ ॥
സീതേ! വനവാസം ചെയ്യാനുള്ള ഈ ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കുക. വനം പല ദോഷങ്ങളും നിറഞ്ഞതാകയാൽ അതിനെ 'കാന്താരം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
2.28.6
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते।
सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.६ ॥
നിന്റെ നന്മ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറയുന്നത്. വനത്തിൽ എപ്പോഴും സുഖമുണ്ടെന്ന് എനിക്കറിയില്ല; വനം എപ്പോഴും ദുഃഖം മാത്രമാണ്.
2.28.7
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिनिर्दरिवासिनाम्।
सिंहानां निनदा दुःखाः श्रोतुं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.७ ॥
മലയരുവികളുടെ നാദംപോലെ മുഴങ്ങുന്ന, മലഗുഹകളിൽ വസിക്കുന്ന സിംഹങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനങ്ങൾ കേൾക്കുന്നത് ദുഃഖകരമാണ്; അതിനാൽ കാട് ദുഃഖമയമാണ്.
2.28.8
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ताः शून्ये तथा मृगाः।
दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.८ ॥
സീതേ, ഭയമില്ലാതെ കളിച്ചും ഉല്ലസിച്ചും ഒഴിഞ്ഞ കാട്ടിൽ കഴിയുന്ന മാനുകളെ കണ്ട് അവയുടെ അടുത്ത് ചെല്ലുന്നതും ദുഃഖകരമാണ്; അതിനാൽ കാട് ദുഃഖമയമാണ്.
2.28.9
सग्राहाः सरितश्चैव पङ्कवत्यस्तु दुस्तराः।
मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.९ ॥
മുതലകൾ നിറഞ്ഞ നദികളും ചെളിനിറഞ്ഞ ഒഴുക്കുകളും കടക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; മദിച്ച ആനകളും എപ്പോഴും മുന്നിൽ വരുന്നു; അതിനാൽ കാട് കൂടുതൽ ദുഃഖകരമാണ്.
2.28.10
लताकण्टकसंकीर्णाः कृकवाकूपनादिताः।
निरपाश्च सुदुःखाश्च मार्गा दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१० ॥
വള്ളികളും മുള്ളുകളും നിറഞ്ഞ, കാട്ടുകോഴികളുടെ കൂവലിൽ പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന, വെള്ളമില്ലാത്ത, അതീവ ദുഃഖകരമായ വഴികളാണ്; അതിനാൽ കാട് ദുഃഖമയമാണ്.
2.28.11
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयंभग्नासु भूतले।
रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद् दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.११ ॥
രാത്രികളിൽ ക്ഷീണിതനായ മനുഷ്യൻ നിലത്ത്, താനെ ഒടിഞ്ഞുവീണ ഇലപ്പായകളിൽ ഉറങ്ങേണ്ടിവരുന്നു; അതിനാൽ കാട് ദുഃഖമയമാണ്.
2.28.12
अहोरात्रं च संतोषः कर्तव्यो नियतात्मना।
फलैर्वृक्षावपतितैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१२ ॥
സീതേ, നിയന്ത്രിതമനസ്കൻ രാപ്പകൽ മരങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണ പഴങ്ങൾകൊണ്ടുതന്നെ തൃപ്തിപ്പെടണം; അതിനാൽ കാട് ദുഃഖമയമാണ്.
2.28.13
उपवासश्च कर्तव्यो यथा प्राणेन मैथिलि।
जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारणम् ॥ २.२८.१३ ॥
ഓ മൈഥിലീ, കാട്ടിൽ പ്രാണനെപ്പോലെ ഉപവാസം ചെയ്യണം; ജടാഭാരം വഹിക്കുകയും വൽക്കല വസ്ത്രം ധരിക്കുകയും വേണം.
2.28.14
देवतानां पितॄणां च कर्तव्यं विधिपूर्वकम्।
प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः प्रतिपूजनम् ॥ २.२८.१४ ॥
ദേവന്മാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും വിധിപ്രകാരം പൂജ ചെയ്യണം; വന്നെത്തിയ അതിഥികളെ എന്നും ആദരിക്കണം.
2.28.15
कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः।
चरतां नियमेनैव तस्माद् दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१५ ॥
ഓരോ സമയത്തും നിത്യവും മൂന്നു പ്രാവശ്യം അഭിഷേകസ്നാനം ചെയ്യണം; കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ നിയമത്തോടെ മാത്രമേ ജീവിക്കാവൂ; അതിനാൽ കാട് അതിദുഃഖകരമാണ്.
2.28.16
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमैः स्वयमाहृतैः।
आर्षेण विधिना वेद्यां सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१६ ॥
സ്വയം ശേഖരിച്ച പൂക്കളാൽ, ഋഷിവിധി പ്രകാരം വേദിയിൽ ഉപഹാരം അർപ്പിക്കണം; സീതേ, അതിനാൽ കാട് ദുഃഖകരമാണ്.
2.28.17
यथालब्धेन कर्तव्यः संतोषस्तेन मैथिलि।
यताहारैर्वनचरैः सीते दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.१७ ॥
കിട്ടുന്നതുകൊണ്ടു സംതൃപ്തി കൊള്ളണം; മൈഥിലീ, കാട്ടിൽ കഴിയുന്നവർ നിയന്ത്രിതമായ ആഹാരം കഴിക്കണം; സീതേ, അതിനാൽ കാട് ദുഃഖകരമാണ്.
2.28.18
अतीव वातस्तिमिरं बुभुक्षा चाति नित्यशः।
भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१८ ॥
ഇവിടെ അതിശക്തമായ കാറ്റും ഇരുട്ടും എന്നും വിശപ്പും വലിയ ഭയങ്ങളും ഉണ്ട്; അതിനാൽ കാട് അതിദുഃഖകരമാണ്.
2.28.19
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि।
चरन्ति पथि ते दर्पात् ततो दुःखतरं वनम् ॥ २.२८.१९ ॥
ഹേ ഭാമിനീ, പലരൂപങ്ങളുള്ള പല ഇഴജന്തുക്കളും വഴിയിൽ അഹങ്കാരത്തോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതിനാൽ കാടു കൂടുതൽ ദുഃഖകരമാണ്.
2.28.20
नदीनिलयनाः सर्पा नदीकुटिलगामिनः।
तिष्ठन्त्यावृत्य पन्थानमतो दुःखतरंवनम् ॥ २.२८.२० ॥
നദികളിൽ വസിക്കുന്നവയും നദിയുടെ വളഞ്ഞ ഗതിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവയുമായ പാമ്പുകൾ വഴി മറച്ചു നിൽക്കുന്നു; അതിനാൽ കാടു കൂടുതൽ ദുഃഖകരമാണ്.
2.28.21
पतङ्गा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकैः सह।
बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२१ ॥
ഹേ അബലേ, ഈയലുകളും തേളുകളും പുഴുക്കളും കൊതുകുകളും ചേർന്ന് എപ്പോഴും പീഡിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ കാട്ടിൽ എല്ലാം ദുഃഖമാണ്.
2.28.22
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशाः काशाश्च भामिनि।
वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखमतो वनम् ॥ २.२८.२२ ॥
ഹേ ഭാമിനീ, കാട്ടിൽ മുള്ളുള്ള മരങ്ങളും കുശപ്പുല്ലും കാശപ്പുല്ലും ഉണ്ട്; ശാഖാഗ്രങ്ങൾ കുഴഞ്ഞു കിടക്കുന്നു; അതിനാൽ കാടു ദുഃഖകരമാണ്.
2.28.23
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च।
अरण्यवासे वसतो दुःखमेव सदा वनम् ॥ २.२८.२३ ॥
കാട്ടിൽ വസിക്കുന്നവർക്ക് ശരീരക്ലേശങ്ങളും പലവിധ ഭയങ്ങളും ഉണ്ട്; കാടു എപ്പോഴും ദുഃഖമാണ്.
2.28.24
क्रोधलोभौ विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः।
न भेतव्यं च भेतव्ये दुःखं नित्यमतो वनम् ॥ २.२८.२४ ॥
കോപവും ലോഭവും ഉപേക്ഷിക്കണം; തപസ്സിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിക്കണം; ഭയപ്പെടേണ്ടവയെയും ഭയപ്പെടരുത് — കാട്ടിൽ നിത്യം ദുഃഖമുണ്ട്, അതിനാൽ.
2.28.25
तदलं ते वनं गत्वा क्षेमं नहि वनं तव।
विमृशन्निव पश्यामि बहुदोषकरं वनम् ॥ २.२८.२५ ॥
അതിനാൽ നീ വനത്തിൽ പോകേണ്ടതില്ല; വനത്തിൽ നിനക്ക് ക്ഷേമമില്ല. ആലോചിച്ചു നോക്കുമ്പോൾ ആ വനം പല ദോഷങ്ങളും വരുത്തുന്നതായി എനിക്കു തോന്നുന്നു.
2.28.26
वनं तु नेतुं न कृता मतिर्यदा
बभूव रामेण तदा महात्मना।
न तस्य सीता वचनं चकार तं
ततोऽब्रवीद् राममिदं सुदुःखिता ॥ २.२८.२६ ॥
മഹാത്മാവായ രാമൻ വനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീരുമാനം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ സീത അവന്റെ വാക്കിൽ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. അതിദുഃഖിതയായ അവൾ രാമനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.