Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.30.1
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा।
वनवासनिमित्तार्थं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.३०.१ ॥
Aunque Rāma la consolaba, Maithilī, la hija de Janaka, habló así a su esposo acerca del exilio en el bosque.
2.30.2
सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम्।
प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम् ॥ २.३०.२ ॥
Profundamente turbada, Sītā reprochó a Rāghava, el de pecho ancho, por amor y por orgullo herido.
2.30.3
किं त्वामन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः।
राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम् ॥ २.३०.३ ॥
¡Oh Rāma! Cuando mi padre, el señor de Mithilā Vaideha, te obtuvo como yerno, ¿acaso te tomó por una mujer con cuerpo de hombre?
2.30.4
अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद् यदि वक्ष्यति।
तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥ २.३०.४ ॥
Si este mundo, por ignorancia, dijera algo falso, diciendo que en Rāma no hay un resplandor supremo como el del sol ardiente.
2.30.5
किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते।
यत् परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम् ॥ २.३०.५ ॥
¿Qué has hecho para estar tan abatido, o de dónde te viene el miedo, que quieres abandonarme, yo que no tengo otro refugio?
2.30.6
द्युमत्सेनसुतं वीरं सत्यवन्तमनुव्रताम्।
सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम् ॥ २.३०.६ ॥
Considérame como Sāvitrī, que siguió a Satyavān, el valiente hijo de Dyumatsena, una esposa devota que sigue tu voluntad.
2.30.7
न त्वहं मनसा त्वन्यं द्रष्टास्मि त्वदृतेऽनघ।
त्वया राघव गच्छेयं यथान्या कुलपांसनी ॥ २.३०.७ ॥
Oh tú, sin mancha, fuera de ti no miro en mi mente a ningún otro hombre. Oh Rāghava, iré contigo, no como otra mujer que deshonra a su linaje.
2.30.8
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम्।
शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥ २.३०.८ ॥
Oh Rāma, tú mismo quieres entregarme a otros, a mí, tu esposa fiel que has tenido contigo largo tiempo desde la juventud, como a un comediante.
2.30.9
यस्य पथ्यंचरामात्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे।
त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदानघ ॥ २.३०.९ ॥
Oh sin mancha, de quien hablas como consejo saludable y por cuyo bien eres retenido, sé tú sumiso a él y siempre obediente.
2.30.10
स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थितुमर्हसि।
तपो वा यदि वारण्यं स्वर्गो वा स्यात् त्वया सह ॥ २.३०.१० ॥
No debes partir al bosque sin llevarme. Sea el bosque penitencia, o sea el cielo si estoy contigo.
2.30.11
न च मे भविता तत्र कश्चित् पथि परिश्रमः।
पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव ॥ २.३०.११ ॥
Allí, en el camino, no tendré cansancio alguno, caminando tras de ti, como si estuviera en lechos de deleite.
2.30.12
कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः।
तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया ॥ २.३०.१२ ॥
La hierba kuśa, la kāśa, las cañas y los árboles espinosos serán para mí, en el camino contigo, suaves al tacto como algodón y piel de ciervo.
2.30.13
महावातसमुद्भूतं यन्मामवकरिष्यति।
रजो रमण तन्मन्ये परार्घ्यमिव चन्दनम् ॥ २.३०.१३ ॥
¡Oh Ramaṇa! El polvo que el gran viento levante y me cubra, lo consideraré como el mejor sándalo.
2.30.14
शाद्वलेषु यदा शिश्ये वनान्तर्वनगोचरा।
कुथास्तरणयुक्तेषु किं स्यात् सुखतरं ततः ॥ २.३०.१४ ॥
Cuando duermas sobre los prados de hierba en el bosque, ¿qué podría ser más agradable que un lecho con alfombras y cobertores?
2.30.15
पत्रं मूलं फलं यत्तु अल्पं वा यदि वा बहु।
दास्यसे स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम् ॥ २.३०.१५ ॥
Hojas, raíces o frutos, poco o mucho, que tú mismo traigas y me des, serán para mí como el néctar de la inmortalidad.
2.30.16
न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः।
आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च ॥ २.३०.१६ ॥
Allí no recordaré ni a mi madre, ni a mi padre, ni la casa, sino que viviré comiendo las flores y frutos de cada estación.
2.30.17
न च तत्र ततः किंचिद् द्रष्टुमर्हसि विप्रियम्।
मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा ॥ २.३०.१७ ॥
Allí, por mi causa, no tendrás que ver nada desagradable; no sentirás pena, y yo no seré una carga para ti.
2.30.19
यस्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना।
अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यसे।
विषमद्यैव पास्यामि मा वशं द्विषतां गमम् ॥ २.३०.१९ ॥
Estar contigo es el cielo; estar sin ti es el infierno. Ahora, si no me llevas al bosque así, sin inquietud, tomaré veneno hoy mismo para no caer en poder de los enemigos.
2.30.20
पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम्।
उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम् ॥ २.३०.२० ॥
Incluso después, no habrá vida para mí en el dolor. Oh señor, para mí, abandonada por ti, la muerte en ese mismo instante es preferible.
2.30.21
इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे।
किं पुनर्दश वर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता ॥ २.३०.२१ ॥
No soy capaz de soportar esta pena ni un instante. ¡Cuánto menos, afligida, podré soportarla durante diez años, tres y uno!
2.30.22
चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम् ॥ २.३०.२२ ॥
Angustiada, se abrazó con fuerza a su esposo y gritó en voz alta.
2.30.23
सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना।
चिरसंनियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः ॥ २.३०.२३ ॥
Herida por muchas palabras como por dardos envenenados, como una elefanta, dejó caer las lágrimas largamente contenidas, como el fuego brota del palo de frotación.
2.30.24
तस्याः स्फटिकसंकाशं वारि संतापसम्भवम्।
नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम् ॥ २.३०.२४ ॥
De sus ojos brotó el agua cristalina nacida de la angustia, como el agua fluye de dos loto.
2.30.25
तत्सितामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम्।
पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम् ॥ २.३०.२५ ॥
Su rostro, semejante a la luna blanca e inmaculada, de ojos largos, se marchitó con las lágrimas, como un loto sacado del agua.
2.30.26
तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसंज्ञामिव दुःखिताम्।
उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा ॥ २.३०.२६ ॥
Abrazándola con sus brazos, como si ella hubiera perdido el sentido, afligida, Rāma le habló estas palabras para tranquilizarla.
2.30.27
न देवि बत दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये।
नहि मेऽस्ति भयं किंचित् स्वयम्भोरिव सर्वतः ॥ २.३०.२७ ॥
¡Oh reina! Por el dolor ni siquiera desearía el cielo. Para mí no hay temor alguno por ningún lado, como para el Autoexistente.
2.30.28
तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने।
वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे ॥ २.३०.२८ ॥
¡Oh tú de rostro auspicioso! Sin conocer tu intención por completo, no deseo habitar en el bosque, aunque puedo protegerte.
2.30.29
यत् सृष्टासि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि।
न विहातुं मया शक्या प्रीतिरात्मवता यथा ॥ २.३०.२९ ॥
Oh Maithilī, como has sido creada conmigo para la vida en el bosque, no puedo abandonarte, así como el hombre dueño de sí no puede abandonar su afecto.
2.30.30
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा।
तं चाहमनुवर्तिष्ये यथा सूर्यं सुवर्चला ॥ २.३०.३० ॥
Oh tú de muslos como trompas de elefante, el dharma ha sido practicado por los buenos desde antiguo, y yo lo seguiré, como Suvarcalā sigue al sol.
2.30.31
न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि।
वचनं तन्नयति मां पितुः सत्योपबृंहितम् ॥ २.३०.३१ ॥
Oh hija de Janaka, no es que no deba ir al bosque; aquella palabra de mi padre, fortalecida por la verdad, me conduce allí.
2.30.32
एष धर्मश्च सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता।
आज्ञां चाहं व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ २.३०.३२ ॥
¡Oh tú de bellas caderas! Este es el deber: obedecer al padre y a la madre. Transgrediendo su mandato, no deseo vivir.
2.30.33
अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते।
स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम् ॥ २.३०.३३ ॥
¿Por qué medios puede aplacarse el destino, que no está bajo nuestro control? ¿Habiendo transgredido a la madre, al padre y al maestro, que sí están bajo nuestro control?
2.30.34
यत्र त्रयं त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि।
नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥ २.३०.३४ ॥
En la tierra no hay nada igual a aquello sagrado en que están los tres mundos. ¡Oh de mirada auspiciosa! Por eso esto es lo que se venera.
2.30.35
न सत्यं दानमानौ वा यज्ञो वाप्याप्तदक्षिणाः।
तथा बलकराः सीते यथा सेवा पितुर्मता ॥ २.३०.३५ ॥
¡Oh Sītā! Ni la verdad, ni las donaciones, ni el honor, ni un sacrificio con plena ofrenda se consideran tan fortalecedores como el servicio al padre.
2.30.36
स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्या पुत्राः सुखानि च।
गुरुवृत्त्यनुरोधेन न किंचिदपि दुर्लभम् ॥ २.३०.३६ ॥
El cielo, la riqueza, el grano, el saber, los hijos y los placeres: nada es difícil de obtener para quien sirve con devoción al maestro.
2.30.37
देवगन्धर्वगोलोकान् ब्रह्मलोकांस्तथापरान्।
प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः ॥ २.३०.३७ ॥
Los magnánimos devotos de la madre y del padre alcanzan los mundos de los dioses, de los gandharvas y de las vacas, el mundo de Brahmā y otros más.
2.30.38
स मा पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः।
तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मः सनातनः ॥ २.३०.३८ ॥
Tal como mi padre, firme en el sendero de la verdad y el dharma, ordena, así deseo conducirme; pues ese es el dharma eterno.
2.30.39
मम सन्ना मतिः सीते नेतुं त्वां दण्डकावनम्।
वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं सुनिश्चिता ॥ २.३०.३९ ॥
Oh Sītā, mi intención está decidida: llevarte al bosque de Daṇḍaka y habitar allí. Y tú, firmemente resuelta, has decidido seguirme.
2.30.40
सा हि दिष्टानवद्याङ्गि वनाय मदिरेक्षणे।
अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव ॥ २.३०.४० ॥
Oh tú, de destino afortunado y miembros sin defecto, oh de ojos embriagadores, oh tímida: sigue-me al bosque. Sé mi compañera en el dharma.
2.30.41
सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च।
व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम् ॥ २.३०.४१ ॥
Oh Sītā, esta tu resolución es en todo sentido digna de mí y de nuestra propia estirpe. Oh amada, has tomado una decisión muy admirable.
2.30.42
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः।
नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥ २.३०.४२ ॥
Oh de caderas hermosas, comienza los preparativos propios de la vida en el bosque. Oh Sītā, ahora sin ti ni siquiera el cielo me agrada.
2.30.43
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम्।
देहि चाशंसमानेभ्यः संत्वरस्व च मा चिरम् ॥ २.३०.४३ ॥
Da joyas a los brahmanes, comida a los mendicantes, y da a quienes esperan con esperanza. Date prisa, no tardes.
2.30.44
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च।
रमणीयाश्च ये केचित् क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः ॥ २.३०.४४ ॥
Los adornos de gran valor y las vestiduras excelentes, cuantas cosas agradables había, y los enseres destinados al juego y al placer:
2.30.45
शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च।
देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥ २.३०.४५ ॥
Mis lechos y vehículos, y cuanto haya más: dáselos primero a tu grupo de sirvientes y después a los brahmanes.
2.30.46
अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः।
क्षिप्रं प्रमुदिता देवी दातुमेव प्रचक्रमे ॥ २.३०.४६ ॥
Sabiendo que la partida de su esposo le era favorable, la reina, muy complacida, se dispuso enseguida a dar.
2.30.47
ततः प्रहृष्टा प्रतिपूर्णमानसा
यशस्विनी भर्तुरवेक्ष्य भाषितम्।
धनानि रत्नानि च दातुमङ्गना
प्रचक्रमे धर्मभृतां मनस्विनी ॥ २.३०.४७ ॥
Entonces, muy alegre y con el ánimo plenamente satisfecho, la ilustre mujer, atendiendo las palabras de su esposo, comenzó a dar riquezas y joyas: ella, de noble ánimo, la primera entre las que sostienen el dharma.