รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.30.1
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा।
वनवासनिमित्तार्थं भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ २.३०.१ ॥
เมื่อพระรามปลอบโยนแล้ว พระนางไมถิลี ธิดาของท้าวชนก ตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่พระสวามี เกี่ยวกับการไปเนรเทศในป่า
2.30.2
सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम्।
प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम् ॥ २.३०.२ ॥
พระนางสีดาเดือดร้อนยิ่งนัก ตรัสตำหนิพระราฆพ ผู้มีพระอุระกว้าง ด้วยทั้งความรักและความน้อยพระทัยในศักดิ์ศรีของพระองค์
2.30.3
किं त्वामन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः।
राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम् ॥ २.३०.३ ॥
ข้าแต่พระราม เมื่อพระบิดาของหม่อมฉัน พระเจ้าวิเทหะ ผู้เป็นเจ้าแห่งมิถิลา ได้พระองค์มาเป็นลูกเขย ทรงคิดหรือว่าพระองค์เป็นสตรีที่มีร่างเป็นบุรุษ
2.30.4
अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद् यदि वक्ष्यति।
तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे ॥ २.३०.४ ॥
หากโลกนี้เพราะความไม่รู้จะกล่าวว่าไม่จริง โดยกล่าวว่าไม่มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ในพระราม ดุจในดวงอาทิตย์ที่กำลังแผดแสง
2.30.5
किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते।
यत् परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम् ॥ २.३०.५ ॥
พระองค์ได้ทำอะไรไว้จึงทรงเศร้าหมองเช่นนี้ หรือความกลัวมาถึงพระองค์จากที่ใด จึงทรงประสงค์จะละทิ้งหม่อมฉันผู้ไม่มีที่พึ่งอื่นนอกจากพระองค์
2.30.6
द्युमत्सेनसुतं वीरं सत्यवन्तमनुव्रताम्।
सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम् ॥ २.३०.६ ॥
ขอทรงทราบว่าหม่อมฉันเปรียบดุจสาวิตรี ผู้ติดตามสัตยวันต์ บุตรผู้กล้าหาญของท้าวทยุมัตเสนะ เป็นภริยาผู้ประพฤติตามพระประสงค์ของพระองค์
2.30.7
न त्वहं मनसा त्वन्यं द्रष्टास्मि त्वदृतेऽनघ।
त्वया राघव गच्छेयं यथान्या कुलपांसनी ॥ २.३०.७ ॥
ข้าแต่ผู้ปราศจากมลทิน หม่อมฉันจะไม่มองชายอื่นด้วยใจเลยนอกจากพระองค์ ข้าแต่พระราฆพ หม่อมฉันจะไปกับพระองค์ มิใช่อย่างสตรีอื่นผู้นำความอัปยศมาสู่วงศ์ตระกูล
2.30.8
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम्।
शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥ २.३०.८ ॥
ข้าแต่พระราม พระองค์เองทรงประสงค์จะยกหม่อมฉันซึ่งเป็นภริยาตั้งแต่ยังสาวและอยู่กับพระองค์มานาน ผู้ซื่อสัตย์ให้แก่ผู้อื่น ดุจนักแสดง
2.30.9
यस्य पथ्यंचरामात्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे।
त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदानघ ॥ २.३०.९ ॥
ข้าแต่ผู้ปราศจากมลทิน ผู้ใดที่พระองค์กล่าวถึงคำแนะนำอันเป็นประโยชน์ และเพื่อประโยชน์ของผู้ใดพระองค์ถูกยับยั้งไว้ ขอพระองค์จงเป็นผู้อยู่ในอำนาจและเชื่อฟังผู้นั้นเสมอเถิด
2.30.10
स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थितुमर्हसि।
तपो वा यदि वारण्यं स्वर्गो वा स्यात् त्वया सह ॥ २.३०.१० ॥
พระองค์ไม่ควรออกเดินทางไปป่าโดยไม่พาหม่อมฉันไปด้วย ไม่ว่าป่านั้นจะเป็นที่บำเพ็ญตบะ หรือจะเป็นสวรรค์ หากหม่อมฉันได้อยู่กับพระองค์
2.30.11
न च मे भविता तत्र कश्चित् पथि परिश्रमः।
पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव ॥ २.३०.११ ॥
ที่นั่น ระหว่างทาง หม่อมฉันจะไม่รู้สึกเหน็ดเหนื่อยเลยแม้แต่น้อย เมื่อเดินตามหลังพระองค์ ราวกับอยู่บนที่นอนสำราญ
2.30.12
कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः।
तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया ॥ २.३०.१२ ॥
หญ้ากุศะ หญ้ากาศะ กก และต้นไม้มีหนาม ทั้งหมดนั้นจะนุ่มสำหรับหม่อมฉันเมื่อสัมผัส ดุจสำลีและหนังกวาง บนทางนั้นเมื่อหม่อมฉันอยู่กับพระองค์
2.30.13
महावातसमुद्भूतं यन्मामवकरिष्यति।
रजो रमण तन्मन्ये परार्घ्यमिव चन्दनम् ॥ २.३०.१३ ॥
ข้าแต่ผู้ทำให้ยินดี ฝุ่นละอองที่ลมพายุพัดขึ้นมาและปกคลุมหม่อมฉัน หม่อมฉันจะถือว่าเป็นจันทน์หอมชั้นเลิศ
2.30.14
शाद्वलेषु यदा शिश्ये वनान्तर्वनगोचरा।
कुथास्तरणयुक्तेषु किं स्यात् सुखतरं ततः ॥ २.३०.१४ ॥
เมื่อพระองค์บรรทมบนทุ่งหญ้าอ่อนกลางป่า จะมีสิ่งใดน่าสบายกว่าเตียงที่ปูด้วยพรมและผ้าห่มอีกเล่า
2.30.15
पत्रं मूलं फलं यत्तु अल्पं वा यदि वा बहु।
दास्यसे स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम् ॥ २.३०.१५ ॥
ใบไม้ รากไม้ หรือผลไม้ไม่ว่าน้อยหรือมาก ที่พระองค์จะทรงนำมาด้วยพระหัตถ์เองแล้วประทานแก่หม่อมฉัน จะเป็นดุจรสแห่งอมฤตสำหรับหม่อมฉัน
2.30.16
न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः।
आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च ॥ २.३०.१६ ॥
ที่นั่นหม่อมฉันจะไม่นึกถึงมารดา บิดา หรือเรือนของตน หม่อมฉันจะดำรงชีวิตด้วยดอกไม้และผลไม้ตามฤดูกาล
2.30.17
न च तत्र ततः किंचिद् द्रष्टुमर्हसि विप्रियम्।
मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा ॥ २.३०.१७ ॥
ที่นั่นพระองค์ไม่จำต้องเห็นสิ่งใดที่ไม่น่าพอใจเพราะหม่อมฉัน พระองค์จะไม่เศร้าโศก และหม่อมฉันจะไม่เป็นภาระแก่พระองค์
2.30.19
यस्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना।
अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यसे।
विषमद्यैव पास्यामि मा वशं द्विषतां गमम् ॥ २.३०.१९ ॥
การอยู่กับพระองค์คือสวรรค์ การอยู่โดยปราศจากพระองค์คือนรก บัดนี้หากพระองค์มิทรงพาหม่อมฉันผู้ไม่ทุกข์ใจไปยังป่าเช่นนี้ หม่อมฉันจะดื่มยาพิษในวันนี้เอง ดีกว่าตกไปอยู่ในอำนาจของศัตรู
2.30.20
पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम्।
उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम् ॥ २.३०.२० ॥
แม้ภายหลังชีวิตของหม่อมฉันก็ไม่มีอยู่ได้ด้วยความทุกข์ ข้าแต่องค์นาถ สำหรับหม่อมฉันผู้ถูกพระองค์ทอดทิ้ง ความตายในขณะนั้นเองประเสริฐกว่า
2.30.21
इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे।
किं पुनर्दश वर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता ॥ २.३०.२१ ॥
หม่อมฉันไม่อาจทนความโศกเศร้านี้แม้เพียงชั่วขณะ จะกล่าวไปไยถึงการที่หม่อมฉันผู้ทุกข์ระทมจะต้องทนอยู่สิบปี สามปี และอีกหนึ่งปี
2.30.22
चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम् ॥ २.३०.२२ ॥
นางทุกข์ร้อนยิ่งนัก กอดสามีไว้แน่นแล้วร่ำไห้เสียงดัง
2.30.23
सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना।
चिरसंनियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः ॥ २.३०.२३ ॥
นางถูกถ้อยคำมากมายแทงเข้าดั่งลูกศรที่อาบยาพิษ นางเหมือนนางช้างตัวเมีย หลั่งน้ำตาที่กลั้นไว้นานออกมา ดั่งไฟที่ออกจากไม้ชักไฟ
2.30.24
तस्याः स्फटिकसंकाशं वारि संतापसम्भवम्।
नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम् ॥ २.३०.२४ ॥
จากดวงตาของนางไหลออกมาซึ่งน้ำใสดุจผลึก เกิดจากความเร่าร้อนในใจ ดั่งน้ำที่ไหลออกจากดอกบัวสองดอก
2.30.25
तत्सितामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम्।
पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम् ॥ २.३०.२५ ॥
ใบหน้าของนางงามขาวบริสุทธิ์ดุจจันทร์ไร้มลทิน มีดวงตาอันยาวงาม กลับเหี่ยวแห้งลงด้วยน้ำตา ดั่งดอกบัวที่ถูกยกขึ้นจากน้ำ
2.30.26
तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसंज्ञामिव दुःखिताम्।
उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा ॥ २.३०.२६ ॥
พระรามโอบนางไว้ด้วยสองแขน ดั่งนางหมดสติเพราะความทุกข์ จึงตรัสถ้อยคำเพื่อปลอบโยนนางในขณะนั้น
2.30.27
न देवि बत दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये।
नहि मेऽस्ति भयं किंचित् स्वयम्भोरिव सर्वतः ॥ २.३०.२७ ॥
ดูก่อนเทวี แท้จริงแม้เพราะความทุกข์ เราก็ไม่ปรารถนาแม้แต่สวรรค์ ข้าพเจ้าไม่มีความกลัวใดจากทุกทิศทาง ดุจพระพรหมผู้เกิดเอง
2.30.28
तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने।
वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे ॥ २.३०.२८ ॥
ดูก่อนนางผู้มีใบหน้างดงามเป็นมงคล เมื่อเรายังไม่รู้ความประสงค์ของเจ้าทั้งหมด เราไม่ปรารถนาจะอยู่ในป่า แม้เราจะสามารถคุ้มครองเจ้าได้
2.30.29
यत् सृष्टासि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि।
न विहातुं मया शक्या प्रीतिरात्मवता यथा ॥ २.३०.२९ ॥
ดูก่อนมัยถิลี เพราะเจ้าถูกสร้างมาเพื่ออยู่ป่าพร้อมกับเรา เราจึงไม่อาจละทิ้งเจ้าได้ ดุจผู้ที่ข่มใจได้ไม่อาจละทิ้งความรักของตน
2.30.30
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा।
तं चाहमनुवर्तिष्ये यथा सूर्यं सुवर्चला ॥ २.३०.३० ॥
ดูก่อนนางผู้มีสะโพกและขาดุจงวงช้าง ธรรมนั้นอันคนดีประพฤติมาแต่โบราณ เราจักดำเนินตามธรรมนั้น ดุจสุวรจลาดำเนินตามพระอาทิตย์
2.30.31
न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि।
वचनं तन्नयति मां पितुः सत्योपबृंहितम् ॥ २.३०.३१ ॥
ดูก่อนธิดาของพระชนก แท้จริงมิใช่ว่าเราจะไม่ไปป่า ถ้อยคำของบิดาที่หนักแน่นด้วยความสัตย์นั้นนำเราไป
2.30.32
एष धर्मश्च सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता।
आज्ञां चाहं व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे ॥ २.३०.३२ ॥
ดูก่อนนางผู้มีสะโพกงาม นี่คือธรรม คือความเชื่อฟังบิดาและมารดา หากเราล่วงเกินคำสั่งของท่าน เราก็ไม่ปรารถนาจะมีชีวิตอยู่
2.30.33
अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते।
स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम् ॥ २.३०.३३ ॥
โชคชะตาซึ่งไม่อยู่ในอำนาจของตน จะบูชาให้เป็นผลได้ด้วยวิธีใดเล่า เมื่อล่วงเกินมารดา บิดา และครูอาจารย์ผู้อยู่ในอำนาจของตน
2.30.34
यत्र त्रयं त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि।
नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते ॥ २.३०.३४ ॥
บนแผ่นดินนี้ไม่มีสิ่งอื่นใดเสมอเหมือนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่โลกทั้งสามสถิตอยู่ ดูก่อนนางผู้มีดวงตางาม เหตุนี้สิ่งนี้จึงเป็นที่บูชา
2.30.35
न सत्यं दानमानौ वा यज्ञो वाप्याप्तदक्षिणाः।
तथा बलकराः सीते यथा सेवा पितुर्मता ॥ २.३०.३५ ॥
ดูก่อนสีดา ทั้งความสัตย์ การให้ทาน การให้เกียรติ หรือการบูชายัญที่จ่ายค่าตอบแทนครบถ้วน ก็ไม่ถือว่าให้กำลังได้เท่ากับการรับใช้บิดา
2.30.36
स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्या पुत्राः सुखानि च।
गुरुवृत्त्यनुरोधेन न किंचिदपि दुर्लभम् ॥ २.३०.३६ ॥
สวรรค์ ทรัพย์ ธัญญาหาร ความรู้ บุตร และความสุขทั้งหลาย ไม่มีสิ่งใดยากจะได้มาสำหรับผู้ที่รับใช้ครูอาจารย์ด้วยความอุทิศตน
2.30.37
देवगन्धर्वगोलोकान् ब्रह्मलोकांस्तथापरान्।
प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः ॥ २.३०.३७ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้อุทิศตนต่อมารดาและบิดา ย่อมได้ไปยังโลกของเทพ คันธรรพ์ และโคทั้งหลาย รวมทั้งโลกของพระพรหมและโลกอื่นอีก
2.30.38
स मा पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः।
तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मः सनातनः ॥ २.३०.३८ ॥
บิดาของเรายืนหยัดอยู่บนทางแห่งความสัตย์และธรรม ท่านสั่งสอนเราฉันใด เราก็ปรารถนาจะประพฤติตามฉันนั้น เพราะนั่นคือธรรมอันเป็นนิรันดร์
2.30.39
मम सन्ना मतिः सीते नेतुं त्वां दण्डकावनम्।
वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं सुनिश्चिता ॥ २.३०.३९ ॥
ดูก่อนสีดา เจตนาของเราตั้งมั่นแล้วว่าจะพาเจ้าไปยังป่าทัณฑกะและอาศัยอยู่ที่นั่น และเจ้าก็ตัดสินใจแน่วแน่แล้วว่าจะติดตามเรามา
2.30.40
सा हि दिष्टानवद्याङ्गि वनाय मदिरेक्षणे।
अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव ॥ २.३०.४० ॥
ดูก่อนนางผู้มีโชคชะตาดีและรูปร่างไร้ที่ติ ดูก่อนนางผู้มีดวงตาดุจเมามาย ดูก่อนนางผู้ขลาดกลัว จงติดตามเราไปยังป่า จงเป็นคู่ชีวิตผู้ประพฤติธรรมร่วมกับเรา
2.30.41
सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च।
व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम् ॥ २.३०.४१ ॥
ดูก่อนสีดา การตัดสินใจของเจ้านี้เหมาะสมกับเราและวงศ์ตระกูลของเราในทุกประการ ดูก่อนที่รัก เจ้าได้ตัดสินใจอันงดงามยิ่งนัก
2.30.42
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः।
नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते ॥ २.३०.४२ ॥
ดูก่อนนางผู้มีสะโพกงามดุจอ้อยอิ่ง จงเริ่มจัดเตรียมสิ่งที่เหมาะแก่การอยู่ป่าเถิด ดูก่อนสีดา บัดนี้หากปราศจากเธอ แม้สวรรค์ก็ไม่น่ายินดีสำหรับเรา
2.30.43
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम्।
देहि चाशंसमानेभ्यः संत्वरस्व च मा चिरम् ॥ २.३०.४३ ॥
จงให้อัญมณีแก่พราหมณ์ทั้งหลาย ให้อาหารแก่ภิกษุผู้ขอทาน และให้แก่ผู้ยืนหวังอยู่ด้วย จงรีบทำเถิด อย่าช้า
2.30.44
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च।
रमणीयाश्च ये केचित् क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः ॥ २.३०.४४ ॥
เครื่องประดับอันมีค่ายิ่ง ผ้าผ่อนงดงาม และสิ่งน่ารื่นรมย์ใดๆ ที่มีอยู่ รวมทั้งเครื่องใช้สำหรับความสุขและการเล่นสนุก
2.30.45
शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च।
देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम् ॥ २.३०.४५ ॥
เตียงนอนและยานพาหนะของเรา รวมทั้งสิ่งอื่นใดที่มีอยู่ จงให้แก่บรรดาข้ารับใช้ของเธอเองเสียก่อน แล้วจึงให้แก่พราหมณ์ทั้งหลายภายหลัง
2.30.46
अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः।
क्षिप्रं प्रमुदिता देवी दातुमेव प्रचक्रमे ॥ २.३०.४६ ॥
นางรู้ว่าการเดินทางของพระสวามีเป็นไปเพื่อประโยชน์ของตน ราชินีผู้เปี่ยมด้วยความยินดีจึงรีบเริ่มแจกทานทันที
2.30.47
ततः प्रहृष्टा प्रतिपूर्णमानसा
यशस्विनी भर्तुरवेक्ष्य भाषितम्।
धनानि रत्नानि च दातुमङ्गना
प्रचक्रमे धर्मभृतां मनस्विनी ॥ २.३०.४७ ॥
ครั้งนั้น นางผู้มีจิตเบิกบานและเปี่ยมด้วยความพอใจ ผู้มีเกียรติยศ ฟังพระดำรัสของพระสวามีแล้ว หญิงผู้มีใจประเสริฐ ผู้ยอดเยี่ยมในบรรดาผู้ทรงธรรม จึงเริ่มแจกทรัพย์สมบัติและอัญมณี