Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.33.1
दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु।
जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ ॥ २.३३.१ ॥
Tras entregar mucha riqueza a los brahmanes junto con Vaidehī, los dos descendientes de Raghu partieron con Sītā para ver a su padre.
2.33.2
ततो गृहीते प्रेष्याभ्यामशोभेतां तदायुधे।
मालादामभिरासक्ते सीतया समलंकृते ॥ २.३३.२ ॥
Entonces las dos armas, tomadas por los sirvientes, colgadas de guirnaldas y adornadas por Sītā, resplandecieron.
2.33.3
ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च।
अभिरुह्य जनः श्रीमानुदासीनो व्यलोकयत् ॥ २.३३.३ ॥
Entonces la gente distinguida, subiendo a los palacios, mansiones y cúspides de las torres, miraba con indiferencia.
2.33.4
न हि रथ्याः सुशक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः।
आरुह्य तस्मात् प्रासादाद् दीनाः पश्यन्ति राघवम् ॥ २.३३.४ ॥
Las calles estaban demasiado llenas de gente para caminar con facilidad, así que los afligidos subieron a los palacios y miraron a Rāghava.
2.33.5
पदातिं सानुजं दृष्ट्वा ससीतं च जनास्तदा।
ऊचुर्बहुजना वाचः शोकोपहतचेतसः ॥ २.३३.५ ॥
Al verlo ir a pie con su hermano menor y con Sītā, muchas personas con el corazón herido por el dolor pronunciaron entonces estas palabras.
2.33.6
यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत्।
तमेकं सीतया सार्धमनुयाति स्म लक्ष्मणः ॥ २.३३.६ ॥
Aquel a quien antes seguía el gran ejército de cuatro cuerpos al partir, ahora solo Lakṣmaṇa lo sigue junto a Sītā.
2.33.7
ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामानां चाकरो महान्।
नेच्छत्येवानृतं कर्तुं वचनं धर्मगौरवात् ॥ २.३३.७ ॥
Aunque conoce el sabor de la soberanía y es un gran depósito de deseos, no quiere hacer falsa su palabra, por reverencia al dharma.
2.33.8
या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि।
तामद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः ॥ २.३३.८ ॥
A quien antes ni siquiera los seres que vuelan por el cielo podían ver, a esa Sītā la ven hoy las gentes que caminan por la calle real.
2.33.9
अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम्।
वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यत्याशु विवर्णताम् ॥ २.३३.९ ॥
Sītā, digna de ungüentos corporales y acostumbrada al sándalo rojo, pronto será llevada a la palidez por la lluvia, el calor y el frío.
2.33.10
अद्य नूनं दशरथः सत्त्वमाविश्य भाषते।
नहि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुमर्हति ॥ २.३३.१० ॥
Sin duda hoy Daśaratha habla poseído por algún poder, pues un rey no merece desterrar a su amado hijo.
2.33.11
निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद् विनिवासनम्।
किं पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम् ॥ २.३३.११ ॥
¿Cómo podría ser desterrado ni siquiera un hijo carente de mérito? ¿Qué decir, entonces, de aquel por cuya conducta sola ha sido conquistado este mundo?
2.33.12
आनृशंस्यमनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमः शमः।
राघवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषर्षभम् ॥ २.३३.१२ ॥
La benevolencia, la compasión, el saber, la buena conducta, el dominio de sí y la serenidad: estas seis cualidades adornan a Rāghava, toro entre los hombres.
2.33.13
तस्मात् तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः।
औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसंक्षयात् ॥ २.३३.१३ ॥
Por eso, cuando él es dañado, los súbditos quedan profundamente afligidos, como los seres acuáticos en verano cuando se agota el agua.
2.33.14
पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः।
मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः ॥ २.३३.१४ ॥
Todo el mundo queda afligido por la aflicción de ese señor del mundo, como un árbol con flores y frutos se daña cuando se lastima su raíz.
2.33.15
मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मसारो महाद्युतिः।
पुष्पं फलं च पत्रं च शाखाश्चास्येतरे जनाः ॥ २.३३.१५ ॥
Él es, en verdad, la raíz de los hombres, la esencia del dharma, de gran esplendor; las flores, los frutos, las hojas y las ramas son los demás.
2.33.16
ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्यः सहबान्धवाः।
गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति राघवः ॥ २.३३.१६ ॥
Como Lakṣmaṇa, nosotros, junto con nuestras co-esposas y parientes, seguiremos rápidamente a Rāghava dondequiera que vaya.
2.33.17
उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च।
एकदुःखसुखा राममनुगच्छाम धार्मिकम् ॥ २.३३.१७ ॥
Abandonando jardines, campos y casas, compartiendo una misma pena y una misma alegría, seguiremos al justo Rāma.
2.33.18
समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।
उपात्तधनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः ॥ २.३३.१८ ॥
Tesoros desenterrados, patios arruinados, riquezas y granos arrebatados, todo despojado de su esencia por completo.
2.33.19
रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।
मूषकैः परिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च ॥ २.३३.१९ ॥
Cubiertos de polvo, abandonados por los dioses, invadidos por ratones que corren y por criaturas que salen de sus madrigueras.
2.33.20
अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।
प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च ॥ २.३३.२० ॥
De los que se han ido el agua y el humo, donde falta el barrido, y donde han cesado las ofrendas, sacrificios, mantras, oblaciones y recitaciones.
2.33.21
दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।
अस्मत्त्यक्तानि कैकेयी वेश्मानि प्रतिपद्यताम् ॥ २.३३.२१ ॥
Como quebrados por la hambruna, con vasijas rotas, abandonados por nosotros: que Kaikeyī tome posesión de estas casas.
2.33.22
वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः।
अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम् ॥ २.३३.२२ ॥
Que el bosque adonde va Rāghava se convierta en ciudad, y que esta ciudad, abandonada por nosotros, se convierta en bosque.
2.33.23
बिलानि दंष्ट्रिणः सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः।
त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजाः सिंहा वनान्यपि ॥ २.३३.२३ ॥
Que todas las bestias de colmillos abandonen sus guaridas, las laderas, los ciervos y las aves; que los elefantes y leones, asustados por nuestro temor, abandonen también los bosques.
2.33.24
अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तु सेव्यमानं त्यजन्तु च।
तृणमांसफलादानां देशं व्यालमृगद्विजम् ॥ २.३३.२४ ॥
Que vayan al lugar abandonado por nosotros y frecuentado, y que lo abandonen — la tierra de los que comen hierba, carne y fruta, de serpientes, bestias y aves.
2.33.25
प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः।
राघवेण वयं सर्वे वने वत्स्याम निर्वृताः ॥ २.३३.२५ ॥
Que Kaikeyī vaya con su hijo y sus parientes junto a Rāghava; todos nosotros viviremos contentos en el bosque.
2.33.26
इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः।
शुश्राव राघवः श्रुत्वा न विचक्रेऽस्य मानसम् ॥ २.३३.२६ ॥
Así Rāghava oyó las diversas palabras pronunciadas por muchas personas; pero al oírlas no tomó ninguna decisión en su mente.
2.33.27
स तु वेश्म पुनर्मातुः कैलासशिखरप्रभम्।
अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः ॥ २.३३.२७ ॥
Entonces aquel de alma justa, de valor como el de un elefante en celo, se dirigió de nuevo hacia la morada de su madre, resplandeciente como la cima del Kailāsa.
2.33.28
विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम्।
ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः ॥ २.३३.२८ ॥
Tras entrar en el palacio real, lleno de hombres valientes y disciplinados, vio a Sumantra de pie no lejos, abatido.
2.33.29
प्रतीक्षमाणोऽभिजनं तदार्त-
मनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ।
जगाम रामः पितरं दिदृक्षुः
पितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः ॥ २.३३.२९ ॥
Esperando a su familia afligida, sin mostrar pena en su apariencia, como si sonriera, Rāma partió deseoso de ver a su padre y de cumplir debidamente la orden de su padre.
2.33.30
तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मा
रामो गमिष्यन् नृपमार्तरूपम्।
व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रं
पितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम् ॥ २.३३.३० ॥
Entonces Rāma, el magnánimo hijo de la estirpe de Ikṣvāku, a punto de ir al rey en su estado afligido, vio a Sumantra y se detuvo para que se anunciara a su padre.
2.33.31
पितुर्निदेशेन तु धर्मवत्सलो
वनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः।
स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रमब्रवी-
न्निवेदयस्वागमनं नृपाय मे ॥ २.३३.३१ ॥
Por orden de su padre, Rāma, amante del dharma, había resuelto firmemente entrar en el bosque. Aquel Rāghava, mirando a Sumantra, dijo: "Anuncia al rey mi llegada."